Спорт клубтары: мақсаты спортпен айналысу. Түрлері, тарихы (1811-жылдан бастау). Кәсіби және әуесқой клубтар туралы толық ақпарат. Спорт жанкүйерлеріне!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Спортпен айналысу мақсатында құрылған ұйым.
Organization for the purpose of playing one or more sports
Спорттық клуб, кейде жеңіл атлетика клубы, спорттық қоғам немесе спорттық қауымдастық – спортпен айналысу үшін біріккен адамдар тобы. Спорттық клубтар мүшелері бірлесіп, ақысыз ойнайтын, кейде басқа ұқсас клубтармен кездесетін, көбінесе туыстары мен достары бақылайтын ұйымдардан бастап, кәсіби ойыншылары бар, басқа клубтармен үнемі жарысатын және көптеген жанкүйерлерді тартатын ірі коммерциялық ұйымдарға дейін болады. Клубтар бір немесе бірнеше спорт түрлеріне (көп түрлі спорттық клубтар) арналуы мүмкін. "Жеңіл атлетика клубы" термині кейде нақты жеңіл атлетикамен айналыспайтын, жалпы спорттық клубты білдіру үшін қолданылады. Фридрих Людвиг Янның 1811 жылы Берлиндегі Хасенхайде халық саябағында алғаш жүзеге асырған "Тернерлер" қозғалысы – қазіргі спорттық клубтардың бастауы болды.
A sports club or sporting club, sometimes an athletics club or sports society or sports association, is a group of people formed for the purpose of playing sports. Sports clubs range from organisations whose members play together, unpaid, and may play other similar clubs on occasion, watched mostly by family and friends, to large commercial organisations with professional players which have teams that regularly compete against those of other clubs and sometimes attract very large crowds of paying spectators. Clubs may be dedicated to a single sport or to several (multi sport clubs). The term "athletics club" is sometimes used for a general sports club, rather than one dedicated to athletics proper. Friedrich Ludwig Jahn´s Turners movement, first realized at Volkspark Hasenheide in Berlin in 1811, was the origin of the modern sports clubs.
Ұйым
Үлкен спорт клубтары велосипед полосы, футбол, баскетбол, футзал, крикет, волейбол, гандбол, хоккей, боулинг, су полосы, регби, жеңіл атлетика, бокс, бейсбол, велосипед, теннис, ескек есу, гимнастика және аэрософт, бильярд, киберспорт, бағдарлау, пейнтбол немесе роллер дерби сияқты дәстүрлі емес спорт түрлерін қоса алғанда, әртүрлі спорт түрлерінде кәсіби және әуесқой бөлімдерімен сипатталады. Спорт клубына қарасты командалар мен спортшылар бірнеше лигада, чемпионатта және турнирде ойнай алады, бірдей клуб түстерін киіп, клубтың атын қолданады, сондай-ақ ортақ жанкүйерлер базасын, қолдаушыларын және инфрақұрылымын бөліседі. Көптеген кәсіби спорт клубтары серіктес жүйесін құрайды, онда серіктес жанкүйерлер жылдық жарна төлейді. Мұндай жағдайда, жанкүйерлер клубтың өз алаңындағы матчтар мен маусым бойындағы көрмелерге қатысуға құқылы болады және клубтың инфрақұрылымында кез келген спорт түрін ойнауға мүмкіндік алады. Тіркелген серіктес мүшелік жарналары, билет сатудан түскен табыс, демеушілік келісімдері, команда тауарлары, телеарналардың құқықтары және спортшылардың трансферлік ақысы спорт клубының қаржыландырудың негізгі көздері болып табылады. Сонымен қатар, кейбір спорт клубтары немесе олардың командалары акционерлік қоғам болып тіркелген, мысалы, көптеген еуропалық футбол клубтары үлкен көпсалалы клубтар құрамына кіреді (Португалияның SAD (Sociedade Anónima Desportiva) компаниялары, мысалы, Sport Lisboa e Benfica және Sporting Clube de Portugal, испандық SAD (Sociedad Anónima Deportiva) компаниялары Real Zaragoza, S. A. D. және Real Betis Balompié S. A. D., сондай-ақ итальяндық клубтар, мысалы, Società Sportiva Lazio S. p. A.). Кейбір спорт командаларына бір ғана спорттық емес компания иелік етеді және қаржылай қолдайды, мысалы, Red Bull GmbH иелігіндегі және Red Bulls деп аталған бірнеше спорт командалары. Басқа мысалдарға Bayer AG және Philips корпорацияларының иелігіндегі Bayer 04 Leverkusen және PSV Eindhoven командалары (бұлар бастапқыда кәсіпорын командалары болған), Samsung Group (Samsung Sports) және Anschutz Entertainment Group (AEG) компанияларының иелігіндегі командалар жатады. Олар бірнеше спорт түрінде және лигаларда бәсекелесе алады, кейде бірнеше елде кеңселері болуы мүмкін.
Larger sports clubs are characterized by having professional and amateur departments in various sports such as bike polo, football, basketball, futsal, cricket, volleyball, handball, rink hockey, bowling, water polo, rugby, track and field athletics, boxing, baseball, cycling, tennis, rowing, gymnastics, and others, including less traditional sports such as airsoft, billiards, e sports, orienteering, paintball, or roller derby. The teams and athletes belonging to a sports club may compete in several different leagues, championships and tournaments wearing the same club colors and using the same club name, sharing also the same club fan base, supporters and facilities. Many professional sports clubs have an associate system where the affiliated supporters pay an annuity fee. In those cases, supporters become eligible to attend the club's home matches and exhibitions across the entire season, and have the right to practice almost every kind of sport at the club's facilities. Registered associate member fees, attendance receipts, sponsoring contracts, team merchandising, TV rights, and athlete/player transfer fees, are usually the primary sources of sports club financing. In addition, there are sports clubs, or its teams, which are publicly listed several professional European football clubs belonging to a larger multisports club are examples of this (namely, Portuguese SADs (Sociedade Anónima Desportiva) such as Sport Lisboa e Benfica and Sporting Clube de Portugal, or Spanish SADs (Sociedad Anónima Deportiva) Real Zaragoza, S. A. D. and Real Betis Balompié S. A. D., as well as Italian clubs like Società Sportiva Lazio S. p. A.). Some sports teams are owned and financed by a single non sports company, for example the several sports teams owned by Red Bull GmbH and collectively known as Red Bulls. Other examples of this are the several sports teams owned by Bayer AG and Philips corporations through the Bayer 04 Leverkusen and PSV Eindhoven respectively, that originally were works teams, the teams owned by the Samsung Group (Samsung Sports), and the teams owned by the Anschutz Entertainment Group (AEG). They may compete in several different sports and leagues, being headquartered in some cases across several countries.
Мүшелік
Бәсекелестік клубтық спортта спортшы белгілі бір спорт түрінде әдетте тек бір клубқа тіркеледі және осы клуб үшін тек бір жарыс немесе маусым бойы ғана өнер көрсетеді. Ойыншылардың ауысуы мен трансфері, спортшыларды уақытша жіберу келісімдері және клубқа қосылмай сынақтан өтушілер бұл ереженің ерекшеліктері болып табылады. Егер спортшы бірнеше спорт түрінде қатысса немесе клуб мүшелігінің әлеуметтік немесе жаттығу сипаттамалары болса, мысалы, жергілікті спорт клубтарында, онда спортшылар бірнеше клубқа тіркелуге құқылы. Көптеген мүшеліктер жеке спорт түрлерінде, мысалы, жеңіл атлетикада жиі кездеседі, онда қашықтыққа жүгіруші стадиондағы және жол жүгіру командалары үшін де өнер көрсетуі мүмкін, сонымен қатар жаттығу мақсатында жергілікті спорт клубының мүшесі болуы мүмкін. Кейбір ұлттық спорт федерациялары спортшыдан клуб мүшелігінің басымдық ретін көрсетуді талап етеді, яғни спортшының қызметтерін қай клуб бірінші кезекте пайдалануға құқылы екенін анықтауды талап етеді.
In the field of competitive club sports, an athlete will typically be registered to only one club for a given discipline and will compete for that club exclusively for the duration of a competition or season. Exceptions to this include player trades and transfers, athlete loan agreements and unattached trialists. Where an athlete competes in multiple disciplines, or where club membership has social or training aspects such as local athletic clubs, then athletes may register with multiple clubs. Multiple membership is more common in the case of individual sports, such as the sport of athletics, where a distance runner may compete for a track and field team as well as a road running team, and also have further membership at a local sports club for training purposes. Some national sports bodies require an athlete to state a priority order of their club membership, outlining which club has the higher, or first, claim on the athlete's services.
Әлемдегі спорт клубтары
Еуропа, Солтүстік Африка, Батыс Азия, Үндістан субконтиненті немесе Орталық және Оңтүстік Америка сияқты әлемнің көптеген аймақтарында бірнеше спорт бөлімшесі (көпспорттық клубтар) немесе филиалдары бар, оның ішінде жоғары бәсекеге қабілетті кәсіби командалары бар спорт клубтары өте танымал және сол жерлердегі ең күшті және беделді спорт мекемелеріне айналды. Жалпы, студенттік спортты әрқайсысы өзінің білім беру мекемесін ұсынатын және бірнеше спорт түрлерінде бәсекелесетін көпспорттық клубтардан құралған деп сипаттауға болады. АҚШ-та Нью-Йорк атлетика клубы және Лос-Анджелес атлетика клубы сияқты ірі мекемелер бірнеше спорт түрімен айналысатын спорт клубтары ретінде жұмыс істейді. Бір спорт командасының құрамындағы спорт клубтарының мысалдары да көп. Солтүстік Америка спорт лигаларының – NFL (американдық футбол), CFL (канадтық футбол), NBA (баскетбол), MLB (бейсбол), NHL (мұз хоккейі) немесе MLS (футбол) командаларының әрқайсысын спорт клубтары деп атауға болады, бірақ көбінесе олар тек бір спортқа ғана назар аударады. Бірнеше команда бір меншік құрылымында болған жағдайларда ғана ерекшеліктер бар, мұндай жағдайда клубты «спорт және ойын-сауық» компаниясы деп атауға болады. Мысалы, «Буффало Биллз» (NFL), «Буффало Сэйбрс» және «Рочестер Американс» (хоккей), «Буффало Бэндитс» және «Рочестер Найтхокс» (лакросс), сондай-ақ «Импакт Спорт және Перформанс» (жеңіл атлетика және фитнес). Мұндай жағдайларда да ұжымдық келісімдер мен келісімшарт заңдары спорт және ойын-сауық компаниясының бір спорт командасының ойыншысына сол компанияның басқа командасында автоматты түрде ойнауға мүмкіндік бермейді. Ал американдық университет командалары әдетте білім беру мекемесіне тиесілі нағыз көпспорттық клуб құрамында ұйымдастырылады, бірақ университеттердегі жеңіл атлетиканы клубтар деп атамайды. «Клубтық спорт» американдық колледждер мен университеттерде колледждердің тікелей демеушілігінсіз, студенттік ұйымдар ұйымдастыратын спорт түрлерін білдіреді (мысалы, американдық футбол және мұз хоккейі бойынша колледж «клубтық» командаларынан тұратын екі лига үшін Ұлттық клубтық футбол қауымдастығы және Америка колледждік хоккей қауымдастығын қараңыз). Ұлыбританияда барлық ірі спорт ұйымдары бір спорт түріне арналған, бірақ Уэльстің Кардифф қаласында орналасқан Кардифф Атлетика клубы бұл ереженің ерекшелігі болып табылады, ол Кардифф Армс Паркінің иесі. Ол крикет («Кардифф Крикет клубы»), регби («Кардифф Регби клубының» негізгі акционері), далалық хоккей («Кардифф және Мет хоккей клубы»), теннис («Лиссавен (CAC) теннис клубы») және боулинг («Кардифф Атлетика боулинг клубы») секциялары арқылы қаладағы маңызды әуесқой спорттық іс-шаралардың көп бөлігіне жауапты. «Кэтфорд Уондерерс Спорт клубы» да бадминтон, крикет, футбол және теннис мүмкіндіктері бар көпспорттық ұйым болып табылады. Сонымен қатар, көптеген елдердегідей, көптеген университеттер мен колледждер студенттік спорттық іс-шаралардың кең ауқымын, оның ішінде кәсіби немесе жартылай кәсіби деңгейде дамытады. «Фулхэм Ф.К.» бір кезде кәсіби регби лигасы командасын және ескек есу клубын ұстады, содан бері басқа футбол клубтары да осы үрдісті қайталап келеді. Көптеген футбол клубтары крикет командаларынан пайда болған. Бүгінде көптеген ірі қалаларда әр спорт түрі үшін жеке клубтар бар (мысалы, «Манчестер Юнайтед» футбол клубы және Ланкашир графтығының крикет клубы Манчестерде орналасқан). Көптеген клубтар өздерін халықаралық деңгейде футбол клубтары деп атайды («FC», «Футбол клубы» британдық ағылшын тілінде және «Fußball Club» неміс тілінде; «CF», «Clube de Futebol» португал тілінде және «Club de Fútbol» испан тілінде). Жалпы, британдық футбол клубтары тек футбол командаларын ұсынады. Ал басқа елдердегі олардың әріптестері футбол клубтары деп аталғанымен, толыққанды көпспорттық клубтар болып табылады («Futebol Clube do Porto»; «Fußball Club Bayern München»; «Futbol Club Barcelona»). «SC» («Soccer Club») деген аббревиатура Солтүстік Америка ағылшын тілінде кейде қолданылады (мысалы, «Нэшвилл SC» және «Орландо Сити SC»), бірақ спорт терминологиясын деколонизациялауға деген жалпы қарсылық Солтүстік Америка командаларының көпшілігі, біраз түсініксіздік тудыра отырып, «футбол» сөзі Солтүстік Америкада американдық футболды білдіретініне қарамастан, өздерінің атында «F. C.» дегенді қолдануда.
In many regions of the world like Europe, North Africa, West Asia, the Indian subcontinent or Central and South America, sports clubs with several sports departments (multisports clubs) or branches, including highly competitive professional teams, are very popular and have developed into some of the most powerful and representative sports institutions in those places. In general, student sports can be described as composed by multisports clubs, each one representing its educational institution and competing in several sport disciplines. In the United States major institutions like The New York Athletic Club and Los Angeles Athletic Club serve as athletic clubs that participate in multiple sports. Examples also abound of sports clubs that are in effect one sports team. Each team from the NFL (American football), CFL (Canadian football), NBA (basketball), MLB (baseball), NHL (ice hockey) or MLS (association football) North American sports leagues, can be called sports clubs, but in practice, they focus solely on a single sport. There are some exceptions, especially when multiple such teams are under one ownership structure, in which case the club may be referred to as a "sports and entertainment" company; see, for example, the One Buffalo sports club, which fields an NFL team (the Buffalo Bills), two hockey teams (Buffalo Sabres and Rochester Americans), professional lacrosse (Buffalo Bandits and Rochester Knighthawks), and general athletics and fitness (Impact Sports and Performance). Even in such circumstances, collective bargaining agreements and contract laws generally do not allow a player on one sports team within a sports and entertainment company to automatically play for another team in the same company. On the other hand, American varsity teams are generally organized into a structure forming a true multi sport club belonging to an educational institution, but varsity collegiate athletics are almost never referred to as clubs; "club sports" in American colleges and universities refer to sports that are not directly sponsored by the colleges but by student organizations (see National Club Football Association and American Collegiate Hockey Association for two leagues consisting entirely of college "club" teams in American football and ice hockey, respectively). In the United Kingdom, almost all major sports organisations are dedicated to a single sport, the exception to this is Cardiff Athletic Club based in Cardiff, Wales, which is the owner of the Cardiff Arms Park site. It is responsible for much of the premier amateur sporting activities in city with cricket (Cardiff Cricket Club), rugby union (it is the major shareholder of the semi professional Cardiff Rugby Club), field hockey (Cardiff & Met Hockey Club), tennis (Lisvane (CAC) Tennis Club) and bowls (Cardiff Athletic Bowls Club) sections. Catford Wanderers Sports Club is also a multisports organisation, with badminton, cricket, association football and tennis facilities. In addition, like in several other countries, many universities and colleges develop a wide range of student sport activities including at a professional or semi professional level. Fulham F. C. once ran a professional rugby league team and rowing club, which other football clubs have emulated since. Many football clubs originate from cricket teams. Today, most major cities have separate clubs for each sport (e. g. Manchester United Football Club and Lancashire County Cricket Club are based in Manchester). Many clubs internationally describe themselves as football clubs ("FC", "Football Club" in British English and "Fußball Club" in German; "CF", Clube de Futebol in Portuguese and Club de Fútbol in Spanish). Generally, British football clubs field only football teams. Their counterparts in several other countries tend to be full multi sport clubs, even when called football clubs (Futebol Clube do Porto; Fußball Club Bayern München; Futbol Club Barcelona). The equivalent abbreviation "SC" (for "Soccer Club") is occasionally used in North American English (for example, Nashville SC and Orlando City SC), but a general reluctance to decolonize the sport terminology means that most North American teams, somewhat ambiguously, as "football" in North American English refers to North American gridiron style football still use "F. C." in their name instead (e. g. FC Dallas or Toronto FC).