Кіріспе

Италиялық экономист және әлеуметтанушы (1937–2009)

Джованни Ариги (7 шілде 1937 – 18 маусым 2009) – итальяндық экономист, әлеуметтанушы және әлемдік жүйелерді зерттеуші, 1998 жылдан бастап Джонс Хопкинс университетінде әлеуметтану профессоры болған. Оның еңбектері он бес шамасына жуық тілге аударылған.

Өмірбаян

Ариги 1937 жылы Италияның Милан қаласында дүниеге келген. 1960 жылы Боккони университетінен экономика ғылымы бойынша laurea (диплом) алды. Арриги педагогикалық қызметін Родезия университетінде (қазіргі Зимбабве) және кейіннен Танзаниядағы Дар-эс-Салам университетінде бастады. Ол жұмыс күшінің ұсынылуы мен жұмысшылардың қарсылығының отаршылдық пен ұлттық азаттық қозғалыстарының дамуына қалай әсер еткені туралы пікірлер айтты. Осы кезде ол көптеген зерттеу жобаларында бірлесіп жұмыс істеген Имманюэль Валлерштейнмен танысты. 1969 жылы Италияға оралғаннан кейін Арриги және басқалар 1971 жылы "Gruppo Gramsci" тобын құрды. 1979 жылы Арриги Валлерштейн мен Теренс Хопкинспен бірге Бингемтон университетінің Фернан Браудель экономика, тарихи жүйелер және өркениеттерді зерттеу орталығында әлеуметтану профессоры болып жұмыс істеді. Осы кезеңде Фернан Браудель орталығы әлемдік жүйелерді талдаудың маңызды орталығы ретінде танылып, әлемнің түкпір-түкпірінен ғалымдарды қызықтырды. Оның жаһандық капитализмнің пайда болуы мен эволюциясы туралы трилогиясы 1994 жылы капитализмнің дамуын жаңаша түсіндіретін "Ұзын жиырмасыншы ғасыр: ақша, билік және біздің заманымыздың бастауы" кітабымен басталды. Кітап кем дегенде он тілге аударылды. Джованни 2009 жылы "The Long Twentieth Century" кітабының екінші басылымын шығарды. 1999 жылы ол Беверли Сильвермен бірлесіп "Қазіргі әлемдік жүйедегі хаос пен басқару" еңбегін жариялады, ал 2007 жылы "Адам Смит Пекинде: ХХІ ғасырдың тамырлары" атты кітабын шығарды, онда Батыс және Шығыс Азияның экономикалық дамуын салыстырып, Қытайдың экономикалық держава ретінде өсуін зерттеді. Көп жағынан Имманюэль Валлерштейнге жақын болғанымен, Арриги экономикалық күштің Шығыс Азияға қарай ығысуына үлкен мән берді. Ол сондай-ақ Адам Смит, Макс Вебер, Карл Маркс, Антонио Грамши, Карл Поланьи және Джозеф Шумпетерге алғысын білдірді. Арриги 2009 жылдың 18 маусымында Балтимордағы үйінде қайтыс болды. Оған 2008 жылдың шілдесінде қатерлі ісік диагнозы қойылған. Оның әйелі және серіктесі – профессор Беверли Сильвер. Дэвид Харви жасаған, оның интеллектуалдық жолына арналған ретроспективті сұхбат, "Капиталдың қиыр жолдары", 2009 жылдың наурыз/сәуір айларында New Left Review журналында жарияланды.