Кіріспе

Ренен Шорр (ивритше: רנן שור; туған Иерусалим, Израиль, 6 шілде 1952 жылы) – режиссер, сценарист, кино продюсері және Израиль кино саласының белсендісі. 1989 жылы ол Израильдің алғашқы тәуелсіз, ұлттық кино және теледидар мектебін, Сам Шпигель атындағы кино және теледидар мектебін Иерусалимде құрды және осы уақыттан бері оның директоры болып жұмыс істеп келеді. Соңғы 40 жылда ол Израиль кино қорлары мен кинотеатрларының инфрақұрылымын құруға немесе бірлесіп құруға қатысты. 2016 жылдың желтоқсан айында Франция үкіметі оған «Шевалье дез ар э э лётр» орденін табыс етті.

Жетістіктер

1978 жылы Шорр Джадд Ниман және Еуд Леванонмен бірге Израиль кино қорын құрды. Қор индустрияда революция жасап, мемлекеттік қолдауды Коммерция және өнеркәсіп министрлігінен Білім және мәдениет министрлігіне ауыстырды. Бұл әрекет фильмнің мәдени құндылығын, оның таза коммерциялық құнынан жоғарырақ деп мойындады. Сонымен қатар, Қор режиссерге продюсерден бұрын-соңды болмаған билік берді. Шорр 1982 жылдан 1985 жылға дейін Бейт-Зви кино мектебінің ортақ директоры болды, ал 1989 жылдың шілдесінде Иерусалимде жаңа кино мектебін құруға таңдалды, қазір Иерусалим Сэм Шпигель кино және теледидар мектебі. Ол бүгінгі күнге дейін оның директоры болып табылады. Шорр Израиль кино мектептерінің – Тель-Авив университетінің Стив Тиш кино және теледидар мектебі мен Сэм Шпигель кино және теледидар мектебінің Еуропа кино мектептері одағы GEECT мүшелері болуын қамтамасыз етті. 2000 жылы ол әріптес мектеп директорларының 70-і тарапынан CILECT/GEECT президенті болып таңдалды. Төрт жылдық мерзімінде ол еуропалық кино туралы көптеген конференцияларды бастады және ұйымдастырды, мақсаты – еуропалық киноны американдық кинодан ерекшелендіру және сипаттау, сондай-ақ кәсіпкер продюсердің беделін арттыру болды. Шорр неміс режиссері Вим Вендерстің төрағалығымен Еуропалық кино академиясымен жұмыс істеді және Израильдің Академия мүшелігіне қабылдануын қолдады. 1992 жылы Шорр Израильде тәуелсіз деректі фильмдерде революция жасаған «Фильм және теледидар үшін жаңа қор» атты тағы бір қор құруды ұсынды. Мұндай қордың құрылуы бұрын мемлекеттік теледидардың жеткіліксіз қызмет көрсетіліп, дамымаған өнімі болған деректі фильмдердің гүлденуіне әкелді. 2001 жылы Ренен Шорр Израильдің коммерциялық теледидары үшін жүлделі «Жүрек жерінен дауыстар» драмалық сериясын бастады және редакциялады. Бұл жоба Израильдің әртүрлі кино мектептерінің түлектерінен таңдалған жас таланттар үшін инкубатор ретінде қызмет етті. Шығармашылық драмалық саласында жұмыс істеу мүмкіндігінің азайып кеткен кезде, Шорр осы адамдарға алғашқы драмалық жұмыстарын жасауға мүмкіндік беретін қолдау платформасын құрды, соның арқасында олар Израиль теледидары мен киносының алдыңғы қатарына енді. «Жүрек елінен дауыстар» 2001 және 2002 жылдары Иерусалим кинофестивалінде алты жүлде алды. Сериядан екі фильм – Раанан Александровичтің «Джеймстің Иерусалимге саяхаты» және Хадар Фридлихтің «Құлдар» фильмдері 2001 жылы Канн режиссерлер онкүндігінде көрсетілді. 2008 жылы Шорр Израильдің алғашқы муниципалды кино қорын – Иерусалим кино және теледидар қорын құруға жетекшілік етті. Қор қолдаған 60 фильм мен телешоудың ішінде Натали Портманның «Сүйіспеншілік пен қараңғылық туралы әңгіме», Надав Лапидтің «Полицей» және Гидеон Раффтың «Диг» фильмдері бар. Ренен Шорр Қордың директорлар кеңесінің төрағасы болып қызмет етеді. 2008 жылы ол Герцелия кинотеатрын және Холон кинотеатрын құрды. Бұл оның коммерциялық желілерге балама ретінде Израиль және тәуелсіз фильмдердің көрермендерін кеңейту туралы көзқарасының бір бөлігі болды. Шорр көптеген халықаралық конкурстар мен фестивальдердің қазысы болды, соның ішінде Берлинале (2011), Сараево кинофестивалі (2016), DocAviv (2009) және Израиль сыйлығы (2004). Ол Сараево, Стамбул, Берлин, Нью-Йорк және Коста-Риканың Сан-Хосе қалаларындағы әртүрлі кино мектептерінде Сэм Шпигель кино мектебінің әдістемесі туралы шеберлік сабақтарын өткізді.

Иерусалимнің Сэм Шпигель кино мектебі

Мектеп үшбұрышты модель бойынша жұмыс істейді және үш бағыт ұсынады: толық бағыт – студенттерді режиссура, сценарий жазу, операторлық, монтаж және өндіріс салаларында оқыту. 1999 жылы мектеп сценарийшілер мен режиссерлердің ынтымақтастығының үлгісін жасау және теледидар үшін сценарий жазуға мамандану мақсатында сценарийшілерге арналған екі жылдық бағдарламаны бастады. 2004 жылы мектеп Израильдегі алғашқы болып кәсіпкер-өндірушілерге арналған төрт жылдық бағдарламаны ашты. 1993 жылғы алғашқы фильмдерден бастап, мектеп әлемдегі жетекші киномектептерінің бірі ретінде танылды, 290-нан астам халықаралық жүлдеге ие болды, оның ішінде 15 рет «Әлемдегі үздік мектеп» атанымы, сондай-ақ 55 елдегі 160-тан астам халықаралық кинофестивальдарда, мұражайларда және киномектептерінде мойынды болды. Кембридж университетінің Азия және Таяу Шығыс факультеті мектепке екі жыл қатарынан, 2016 және 2017 жылдары құрмет көрсетті. Мектеп фильмдері Канн кинофестивалінде екі рет (2008, 2016) Бірінші жүлдеге ие болды. Ренен Шоррдың жетекшілігімен 2011 жылдың желтоқсан айында «Сэм Шпигель» халықаралық кинолабораториясы ашылды, оның мақсаты – әлемдегі ең перспективті таланттардың толық метражды көркем фильмдерін дамыту мен өндірісіне көмектесу. «Сэм Шпигель» халықаралық кинолабораториясы Санданс институты мен Италиядағы Торино кинолабораториясымен бірге әлемдегі үшінші осындай кинолаборатория болды. Ласло Неместің «Саул ұлы» фильмі 2014 жылы «Сэм Шпигель» халықаралық кинолабораториясында дамытылды. 2014 жылдың қазан айында мектептің 25 жылдығына орай Шорр бесінші киноқорды іске қосты. «Сэм Шпигель» түлектерінің алғашқы көркем фильмдер қоры түлектерге алғашқы көркем фильмдерін жасауда қолдау көрсету мақсатында құрылды.

Режиссер ретінде ірі фильмдер

Шоррдың 1985 жылы түсірген «Иерусалимдегі үйлену тойы» атты қысқаметражды фильмі Израильдің екі көрнекті мәдениет қайраткері – режиссер Ури Зохар мен әнші Арик Эйнштейннің балаларының діни тойына арналған алғашқы тарихын баяндады. «Иерусалимдегі үйлену тойы» ерекше туынды болып, бүкіл елдегі кинотеатрларда Коэн ағайындыларының «Қанды қарапайым» фильмінен бұрын көрсетілді. Фильм 2016 жылы жаңадан қалпына келтіріліп, Иерусалим Кинотекасында Иерусалим еврей кинофестивалінің ашылуында көрсетілді. «Late Summer Blues» (1987) – Шоррдың ең танымал фильмі. Ол «үздік фильм», «үздік сценарий» және «үздік түпнұсқалық музыка» номинацияларында «Күміс менора» (Израиль академиясы сыйлығы) жүлдесін, сондай-ақ Нью-Йорк пен Лос-Анджелестегі Израиль кинофестивальдерінде «үздік фильм» сыйлығын жеңіп алды. Фильм 1987 жылы Иерусалим кинофестивалінде жоғары мақтаумен ашылып, 20 000 көрермен көрген коммерциялық сәттілікке ие болды. Монреаль, Мәскеу, Торонто, Чикаго, Лос-Анджелес, Вена, Дублин, Гонконг сияқты 30 халықаралық кинофестивальде көрсетілді. Фильм АҚШ және Канадада көрсетілді. Уақыт өте келе бұл фильм мәдени символға айналды. Цифрлық жаңартудан өткеннен кейін «Late Summer Blues» 2016 жылы 30 жылдығына орай Израиль бойынша көрсетілімдерге шығарылды. «The Loners» (HaBodedim) 2009 жылдың қараша айында дебют жасады. 1997 жылы Израиль әскери түрмесінде болған нақты оқиғаға негізделген фильмде екі жас орыс иммигрантының сатқындыққа қасақана айыпталуы көрсетілген. «Жалғыздар» 11 «Офир» сыйлығына (Израиль академиясы сыйлығы) ие болды және Оңтүстік фестивалінде «үздік актер» (Саша Агронов) және «үздік фильм» сыйлықтарын жеңіп алды. Сонымен қатар, фильм Бельгиядағы Open Doek фестивалінде «үздік фильм» сыйлығын жеңіп алды және Оңтүстік Кореядағы Пусан кинофестивалі, Кейптаун кинофестивалі, Сиэтл халықаралық кинофестивалі, Германиядағы Котбус кинофестивалі, Албаниядағы Тирана халықаралық кинофестивалі, Лондон еврей кинофестивалі, Торонто еврей кинофестивалі, Бостон еврей кинофестивалі және IsraFest L. A. сияқты фестивальдерге қатысты. Бұл жетістіктерге қарамастан, фильм коммерциялық табысқа жете алмады. Сценарист және сценарий редакторы ретінде Шорр өзінің қысқаметражды фильмдеріне сценарий жазып, сценарий бойынша кеңесші және режиссердің ассистенты ретінде қызмет етті. Ол Нир Бергманның халықаралық сыйлыққа ие болған «Сынған қанаттар» (2002) фильмінің сценарийін өңдеді.

Өмірбаян

Дәрігер профессор Сэм Шоррдың ұлы, тарихшы доктор Александр Шоррдың немересі, 12 ғасырдағы Орлеан қаласынан шыққан Талмудты түсіндіруші раввин Джозеф Бехор Шоррдың ұрпағы. Анасы Лия Хеллер, Сафед қалалық раввин Авраам Зейде Хеллердің қызы. Тель-Авивте өскен Шорр жас кезінен-ақ театрға қызығушылық танытқан. Ол Хабиманың "Оливер!" атты ұлттық қойылымында "Артфул Доджер" рөлін, ал Гиора Годик труппасының қойылымында "Патша мен мен" пьесасында мұрагер ханзада рөлін ойнады. Әскери міндетін өтеу кезінде ол "Бамаханех" әскери журналында журналист болып қызмет етті. 1974 жылы Йом Киппур соғысындағы Голан биіктіктері үшін болған шайқастар туралы мақалалар жинағы үшін Соколов журналистика сыйлығына (Пулиццер сыйлығымен тең) ұсынылды. Армиядан босатылғаннан кейін Шорр Тель-Авив университетінің кино факультетінде кино режиссураны оқыды, сонымен қатар Джудд Ниман мен Ури Зохардың режиссер ассистенті ретінде жұмыс істеді. 1979 жылы Израиль-Америка мәдениет қорынан стипендия алып, АҚШ-қа барды, онда Джон Кассаветес, Пол Мазурский сияқты режиссерлердің түсірілім алаңдарында болды және Лос-Анджелесте Оскарға ұсынылған сценарист Стив Шаганмен бірге "Кейінгі жазғы көгілдір" фильмінің алғашқы нұсқасы бойынша жұмыс істеді.