Кіріспе

Allentown епархиясы (Diœcesis Alanpolitana) – АҚШ-тағы Пенсильвания штатының Lehigh Valley аймағындағы Католик шіркеуінің Латын шіркеуінің епархиялық юрисдикциясы немесе епархиясы. Бұл Филадельфия митрополиясының шіркеулік провинциясындағы суфрагандық епархия. Allentown епархиясының бас шіркеуі – Сиеналық Киелі Катарина кафедральді шіркеуі, Allentown қаласында. 2023 жылғы мәлімет бойынша Allentown епархиясының епископы – Альфред А. Шлерт. Allentown епархиясы Беркс, Карбон, Лехай, Нортгемптон және Шюилкилл округтерін қамтиды. 2015 жылғы мәліметтерге сәйкес, епархиядағы католиктердің саны 258 997 адамды құрайды, бұл жалпы халықтың шамамен бөлігін құрайды. Епархияда 80 приход, 30 католик бастауыш мектебі және жеті католик орта мектебі бар.

18 ғасыр

Британдық Америкадағы басқа колониялардан айырмашылығы, Пенсильвания провинциясы католиктерді колонияға кіруден тыйым салған жоқ және дін қызметкерлерін түрмеге қамаумен қорқытпады, себебі Пенсильвания провинциясын негіздеуші Уильям Пенн діни еркіндіктің басты жақтаушысы болды. Дегенмен, Пенсильваниядағы католиктер мемлекеттік қызметке тағайындалу үшін протестанттыққа адалдық серт беруге міндетті болды. Лехай аңғарындағы ең алғашқы католик миссиясы 1720 жылдары Филадельфиядан келген адамдармен құрылған Goshenhoppen қаласында ашылды. Алғашқы дін қызметкері 1741 жылы келді. Бұл миссия Британдық Пенсильвания провинциясының оңтүстік-шығысындағы католиктерге қызмет көрсетті. Корпус-Кристи мерекесінде Гошенхоппеннің кейбір протестант тұрғындары католиктердің процессиясын әскери оқу деп қате түсініп, отарлық губернаторға шағымданды. Француз және үнді соғысы кезінде отарлық үкімет католиктерге отарлық қарулы күштерге қосылуға тыйым салды, олардың адалдығы француздықтарға қатысты деген қорқыныш болды. Алайда, Америка революциясы кезінде көптеген Пенсильвания католиктері отарлық милицияда және армияда қызмет етті. Католик миссионерлері мен армия капелландары Аллентаундағы әскери госпитальде жараланған және ауырған американдық және француз әскерлеріне көмек көрсетті. Аллентаунға алғашқы католик қоныс аударушылар шамамен 1763 жылы келе бастады. Келесі бірнеше онжылдықтар бойы оларды тек саяхаттап жүрген дін қызметкерлері ғана көріп тұрды. 1784 жылы, Америка революциялық соғысы аяқталғаннан кейін бір жыл өткен соң, Папа Пий VI Америка Құрама Штаттарының апостольдық префектурасын құрды, ол жаңа АҚШ-тың барлығын қамтыды. 1789 жылы Пий VI префектураны Балтимор епархиясына айналдырды, ол бүкіл Құрама Штаттарды қамтыды. 1791 жылы АҚШ-тың құқықтарының декларациясы қабылданғаннан кейін католиктер толық түрде дін тану еркіндігіне ие болды. Хазлтон ауданында алғашқы католик шіркеуі 1847 жылы Beaver Meadows қаласында салынды. Аллентаундағы алғашқы католик шіркеуі 1857 жылы ашылған Immaculate Conception (Безупречное зачатие) болды.

20 ғасыр

1958 жылы Бернардин францискандық әйел бауырлары Рединг қаласында Альверния колледжін құрды. 1961 жылдың 28 қаңтарында Папа Иоанн XXIII Филадельфия архиепископтығының аумағынан бөліп, Аллентаун епархиясын құрды. Ол Филадельфияның көмекші епискобы Джозеф МакШиді жаңа епархияның алғашқы епискобы етіп тағайындады. 22 жылдық қызметі барысында МакШи 300-ден астам шіркеу ғимараттарының салынуын, сатып алынуын және жөнделуін қадағалады. 1964 жылы МакШи және Сент-Франциск-де-Сейлстің облаттары Аллентаун колледжін, қазіргі ДеСейлс университетін құрды. Ол 1968 жылдың мамыр айында алғашқы епархиялық синодты шақырып өткізді. МакШиа сондай-ақ "Дәріш табағы" (Operation Rice Bowl) жобасын іске қосты, ол бастапқыда Африкадағы аштықты жеңілдету мақсатында епархияның приходтарындағы шағын картон қораптар арқылы қайыр-садақа жинау ретінде басталды. 1976 жылы АҚШ Католик епископтар конференциясы осы жобаны ұлттық бағдарлама ретінде қабылдады. Ол Евгений Грейстің Бейтлехемдегі бұрынғы сарайындағы емдеу-қалпына келтіру орталығын (Holy Family Manor) құрды. Сонымен қатар, ол дін қызметкерлері үшін "Қасиетті отбасы" (Holy Family Villa) зейнеткерлік үйін ашты. МакШи 1983 жылы зейнетке шықты. 1983 жылы Папа Иоанн Павел II Арлингтон епархиясынан келген епископ Томас Уэлшті Аллентаунның екінші епискобы етіп тағайындады. Уэльш епархияда алғашқы Жастар министрлігі кеңсесін құрды, епархиялық мектептер мен басқа да білім беру жобалары үшін 13 миллион долларлық қор жинады, католиктер мен еврейлер арасындағы қарым-қатынасты жақсартты және епархиялық газет AD Times пен Католик қашықтықтан оқу университетін (Catholic Distance University) құрды.

21 ғасыр

2004 жылы Каллен Бартодағы Падре Пио ұлттық орталығында мисса тоқтатып, басқа да қасиетті обрядтарды өткізуге тыйым салды. Бұрын Каллен орталықтың қаржы жинау тәжірибесіне және орталықты басқаратын туыстарының жоғары жалақысына қатысты алаңдаушылық білдірген еді. Орталық Калленнің шешіміне қарсы Ватиканға шағым түсірді, бірақ Ватикан шағымын қабылдамады. 2008 жылы Каллен епархиядағы 47 шіркеуді жапты, осылайша шіркеулердің жалпы саны 151-ден 104-ке дейін азайды. Кейбір жабық шіркеулер кейін сатылды. Каллен 2008 жылы зейнетке шықты. 2008 жылы Папа Бенедикт XVI Уилмингтон епархиясынан Монсеньор Джон Барресті Аллентаун епископы қызметіне тағайындады. Баррес қызмет еткен кезеңде заңгерлер үшін Әйет Томас Мор қоғамын құрды, сондай-ақ епархияның испан тіліндегі миссиясын және жаңарушылық қызметін кеңейтті. 2016 жылы Баррес Роквилл-Центр епархиясының епископы болып тағайындалды. 2016 жылы Папа Франциск Альфред Шлертті Аллентаун епархиясының епископы етіп тағайындады, ол осы қызметте үздіксіз жұмыс істеп келеді.

Жыныстық зорлық-зомбылық туралы хабарлар

1972 жылы құрметті Томас Бендерді Пенсильвания штатының полиция қызметкері, Nativity орта мектебінің студентімен бірге тұрған көлікте тауып алды. Екеуі де белінен төмен жалаңаш. Полиция қызметкері екеуіне үгіт-насихат айтып, босатып жіберді. Бұл туралы архиепископқа хабарланды. Бендер қызметінде қалды. 1984 жылы бір бала Бэндердің өзін зорлағаны туралы архиепископқа хабарлаған. Бендер өздерінің жоғары тұрғандарына кінәсін мойындады, бірақ оған қызметте қалуға рұқсат етілді. Отбасы Бендерді сотқа беріп, полицияға хабарлаймыз деп қорқытқанда, архиепископ оны емделу үшін басқа жаққа жіберді. Бендер жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыпты мойындады және шартпен сотталды. Архиепископ оған зейнетке шығуға рұқсат берді. Кейінгі жылдары оның басқа да қылмыстары анықталды. 1981 жылы бір ата-ана 12 жасар ұлының сол күні Пенн тауындағы Сиена епархиясының Сент-Катаринасында преподобный Майкл С. Лоуренс жыныстық қатынасқа түскенін архиепископқа хабарлады. Архиепископ Лоуренсті келесі күні шіркеуден алып тастап, Мэриленд штатына емделуге жіберді. Бір жылдан кейін архиепископ Лоренсті қызметке қайтарып алды. 1994 жылы отбасы епископ Уолшпен кездесуге барып, Лоренстің қызметте қалуына наразылық білдірді, бірақ ол олардың шағымдарына қызығушылық танытпады. 2002 жылдың наурыз айында Монсеньор Шлерт отбасымен кездесіп, Лоренстің қызметінен шығарылғанын айтты. 2004 жылы мамыр айында Скуилкилл-Хейвендегі Сент-Амброзис католик шіркеуінің пасторы Рональд Ярош бала порнографиясы бар деген айыппен тұтқындалды. Тергеушілер оның пасторлық пәтерінен көптеген суреттер, журналдар мен DVD-дискілерді тапты. Ярош сонымен қатар $23000-ды шіркеу қаражатынан ұрлады. Архиепископ оны Филадельфиядағы емханаға жіберді. Ярош кінәсін мойындап, 23 айға түрмеге қамалды. Скайлкилл округінің Кардинал Бреннан кіші және аға орта мектебінің бұрынғы директоры Джаклин Фаулер 2009 жылы шіркеуді сотқа беріп, мектепте діни қызметкерлердің оған жыныстық қатынас жасағанын мәлімдеді. 2007 жылы мектеп жабылғанда, епархия кардинал Бреннанның басқа әкімшілері сияқты, оны басқа мектепке ауыстырмады. 2016 жылдың басында Пенсильванияның бас прокуроры Джош Шапиро Allentown епархиясын қоса алғанда, алты Пенсильвания епархиясында католик дінбасыларының кәмелетке толмағандарды жыныстық жағынан қорлауына қатысты үлкен тергеу жүргізді. Сол айда, сот алқасының есебі бойынша, епархиядағы 37 діни қызметкер бірнеше онжылдық бойы жыныстық қатынаста кінәланған. Епископ Шлерттің айтуынша, бұл істер онша жылдар бұрын болған, ал айыпталған діни қызметкерлердің көпшілігі қайтыс болған немесе қызметіне белсенді қатыспаған. Шлерт сонымен қатар епархияның 2003 жылдан бері жыныстық зорлық-зомбылыққа толеранттылық танытпау саясаты бар екенін айтты. Шапиро Шлертті жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптауларды шешудегі рөлі үшін сынға алды. Шлерт үлкен алқаның баяндамасына қатысты: "Соңғы 15 жылда көптеген өзгерістер болды, әсіресе епархия айып тағылған діни қызметкерлерді бірден қызметінен алып тастады және айыптауларды құқық қорғау органдарына хабарлады", - деп атап өтті. Ал, бірін айыптаудың негізсіз екендігі анықталып, қайтадан қызметке қайтарып алды. Пенсильванияның сот алқасының есебі епископ Уэлш пен Амарилло епархиясының епискобы Лерой Т. Маттисеннің арасындағы хаттардың көшірмелерін көрсетті. Әңгіме Техас епархиясының зейнеткерлік жасқа толған, алкоголизмнен арылып жатқан діни қызметкері туралы болды. Уэльс діни қызметкердің қатаң бақылауда екеніне алаңдаушылық білдірді. 2002 жылы діни қызметкер 15 жасар баланы қорлағаны үшін тұтқындалды. 2018 жылдың тамызында Кевин Лонерганға 17 жасар қызға орынсыз қол тигізіп, өзінің жалаңаш суреттерін жібергеніне байланысты кәмелетке толмағандарды қорлау және жемқорлықпен айыпталды. 2020 жылдың ақпан айында Лоннерган айыпты деп танылып, бір жылдан екі жылға дейін бас бостандығынан айырылды. Ол 1918 жылы тамыз айында қыздың әкесі оны Аллентаун епархиясындағы католик мектебінде қорлаған деп мәлімдегеннен кейін Орландо епархиясында қызмет ететін преподобный Дэвид К. Гиллис қызметінен шеттетілді. Беркс округінің детективтері Гиллис туралы тергеуді бастады. 2018 жылдың қыркүйегінде Беркс округінің округтiк прокуратурасы қыз өзiнiң айыптауларынан бас тартқаннан кейiн Гиллисiн ақтады. Аудандық прокурор Джон Т. Адамс: "Орландо епархиясы осы тергеудің нәтижесі анықталмас бұрын, дін қызметкері Гиллиске қатысты балаларды жыныстық қор...