Кіріспе

Үнді театр ұйымы – Үнді халық театры қауымдастығы (IPTA) – Үндістандағы театр өнерпаздарының ең көне қауымдастығы. IPTA 1943 жылы Үндістанда британдық үстемдік кезінде құрылған және Үндістанның тәуелсіздік күресіне байланысты тақырыптарды насихаттады. Оның мақсаты – Үндістан халқының арасында мәдени жаңаруға қол жеткізу болды.

Басталуы

ИПТА-ның Бангалор бөлімшесі 1941 жылы құрылды. ИПТА 1943 жылғы 25 мамырда Бомбей қаласындағы Марвари мектебінде өткен театр өнерпаздарының ұлттық конференциясында, Үндістанның тәуелсіздік күресіне қатысу қажеттілігіне жауап ретінде құрылды. Оның тамыры 1936 жылы өткен алғашқы Прогрессивті жазушылар қауымдастығының конференциясында, 1940 жылы Калькуттада Жастар мәдени институтын құруда және 1941 жылы Анил Де Силваның Бангалор қаласында Халық театрын құруында жатыр. Оның алғашқы мүшелері әртүрлі прогрессивті мәдени топтардан, театр ұжымдарынан және басқа да прогрессивті мәдени белсенділерден тұрды. «Халық театры» деген атауды белгілі ғалым Хоми Ж. Бабха ұсынды, ол өз кезегінде Ромен Роланның Халық театры туралы кітабынан шабыттанды. Оның бастапқы іс-шараларына Бенгал мәдени жасағының Биной Рой ұйымдастырған көшедегі қойылымдар кірді, олар 1942 жылғы Бенгалдағы жасалма ашаршылық туралы халыққа мәлімдеді. Олардың репертуарында Вамик Джаунпуридің «Бхукха Хай Бенгал» әні және басқа да әндер мен пьесалар болды. Жасақ құрамында музыкант Прем Даван, дауылшы Дашрат Лал, әнші Рева Рой және актриса Уша Датт болды. Осы жасақтан шабыттанған бірнеше басқа мәдени топтар құрылды, соның ішінде Агра мәдени жасағы. Кейіннен IPTA құрылып, осы жергілікті топтарды ұлттық деңгейде үйлестіруге кірісті.

Бөліну және мұра

IPTA Мумбай – соңғы алты онжылдықтан бері бар және бүгінгі күнге дейін драмаларды қоюды жалғастырып келе жатқан тағы бір тармақ. IPTA-ның тармақтары Үндістанның басқа да аймақтарында кездеседі. Калькуттадағы Нандикар, Спандан сияқты топтық театрлар IPTA қозғалысының дәстүрін жалғастыра отырып, әлі де драмаларын қояды, сондай-ақ жақында IPTA-дан шабыттанған ұқсас қозғалысты құруға әрекеттер жасалып жатыр.

Батыс Бенгалиядағы IPTA

Қазіргі уақытта IPTA Батыс Бенгалиясы – IPTA Батыс Бенгалия штаты комитетінің басшылығымен жұмыс істейтін ұйым. Хатшысы – Дибйенду Чаттопадьяй, президенті – Хиранмой Госал, көмекші хатшылары – Шри Ашиш Деб және Әбхижит Гош. Бұл ұйымда халық әншісі Қақан Бхаттачарджи, Шанкар Мукерджи, Дебидас Тарафдер, Мандира Бхаттачарья, Сангита Рой Чоудури, Шурти Нараян, Субхапрасад Нанди Мазумдер, Сантош Кармакар, Ашим Бандияпадьяй, Супанта Басу, Фирож Ахмед, Сома Чанда, Шрупатик, Шрипарна Митра, Свапна Баннерджи, Манудирити Критания, Ашок Мукерджи, Биплаб Рой, Анжан Чаттерджи, Хаймантика Рой, Камал Гош, Кунал Де, Реха Хембрам, Прадип Рой Чоудури, Амбариш Рой сияқты көптеген мәдени қайраткерлер бар. Драматургтер: Пиюш Саркар, Тапан Хазра, Ашиш Чаттерджи, Маниш Гош, Джаянта Чакраборт, Шьямал Бхаттачарья, Паритош Бхаттачарья, Шибанкар Чакраборт. Актерлер: Самудра Гуха, Субхажит Дар, Боланат Мукерджи, Мусуми Жоардер, Руби Ганди, Бапи Дасгупта, Сомья Бхоумик, Мадхуджа Гхошал, Атану Мандол, Абхижит Чаттерджи, Сандья Халдер, Готам Саха, Пинкапани Дасгупта, Сугата Банерджи және тағы да басқалар. Бишілер: Ашиш Деб, Каколи Деб, Дона, Ити және т.б. Кинорежиссерлер: Маниш Гош, Пиюш Саркар, Прадип Чакраборти, Амбариш Рой. Бұл ұйымның құрамында 23 аудандық комитет бар, және оның шамамен 11 000 суретші мүшесі бар. IPTA W B 1967 жылы Калькуттадағы Багбазар оқу залы кітапханасында өткен үшінші конференциясында қайта ұйымдастырылды.

Ассамдағы ИПТА

1947 жылы мәдениет арқылы адамзатты дамытуға жұмыстанған IPTA-ның Ассам бөлімшесі құрылды. Бөлімшенің негізін қалаушы хатшысы Хеманго Бисвас, штаттың көрнекті тұлғалары – Жотипрасад Агарвала, Бишну Прасад Рабха және Бхупен Хазарика сияқтылармен бірге жұмыс істеді. Бхупен Хазарика 1950 жылдары АҚШ-тан оралғаннан кейін IPTA-мен тығыз байланыс орнатты. IPTA-ның алтын ғасыры, 1952-1962 жылдар, Хазариканың музыкалық мансабының шарықталу кезеңімен бірге келді. Осы кезеңде ол «Дола Хе Дола», «Ронгмон Махолои Гол», «Манухе Манухор Бэйб» және тағы да басқалар сияқты өшпес туындыларын жазды. Бисвас пен Хазарика 1955 жылы IPTA-ның үшінші Ассам конференциясын бірлесіп ұйымдастырды, оған Балрадж Сахни, Салил Чоудхури және Хеманта Мукерджи сияқтылар қатысты. IPTA ұсынған танымал пьесалар: «Сонали Дханни», «Сейджия Кухипаат», «Тофан», «Навапрабхат», «Сабасалор Сека» және т.б. Сонымен қатар, «Похарлой», «Амар Жатра», «15 тамыз шақыруы» және «Тирут Сингх» сияқты көптеген көлеңкелі қойылымдар көрсетілді. XXI ғасырда Мунши Премчандтың «Садғати», «Дур Дешор Кота», Фани Сарманың «Кио», Деб Кумар Саикияның «Арджун Толир Дхумуха» және 2019 жылы Продьют Кумар Дека қойған «Инспектор шақырады» пьесалары штаттың әртүрлі аймақтарында сахналанды. 2012 жылы Ассам бөлімшесі өзінің негізін қалаушы хатшысы Хеманго Бисвастың туғанына 100 жыл толуын атап өтті. IPTA-ның платиналық мерейтойына арналған драма фестивалі 2019 жылдың 11-12 наурызында Гувахатидегі аудандық кітапханада өткізілді. Екі күндік іс-шара барысында Лакшми Нараян Лалдың «Лаалчурни» және «Кофехаус Апекша» пьесалары қойылды.