Кіріспе

Мумбаидағы театр, Үндістан

Притхви театры – Мумбаи қаласының Джуху ауданында орналасқан театр. Болливудтағы ең ықпалды актерлер мен режиссерлер отбасы – Капурлардың бастамашысы Притхирадж Капур 1944 жылы «Притви Театр» атты саяхаттық театр труппасын құрды және ол труппа он алты жыл бойы жұмыс істеді. Театр Шаши Капур мен оның әйелі Дженифердің, Шашидің әкесі Притхирадждың арманындағы «үйін» құру үшін салған. Оны архитектор Вед Сеган жобалап, 1978 жылы ашты. Театрдың салынуы мен жұмысын Дженифер 1984 жылы қайтыс болғанға дейін қадағалады. Шаши Капур театрдың басқарушы мүшесі болды, ал күнделікті мәселелерді мүше Кунал Капур шағын, бірақ тиімді командамен шешті. Притви театрында дүйсенбі күнінен басқа күндері қойылымдар болады, сондай-ақ балаларға арналған семинарлар мен пьесалардың жылдық жазғы бағдарламасы, 28 ақпандағы Естелік концерт, қараша айындағы жыл сайынғы Театр фестивалі және тіл, поэзия, халықаралық кино және деректі фильмдер, сондай-ақ сахналық өнерді насихаттайтын, халыққа тегін кіретін көптеген серіктестік бағдарламалар ұйымдастырылады.

Тарих

Притхви театры 1942 жылы Притхвирадж Капур құрған, 150 мүшеден тұратын көшпенді труппа ретінде пайда болды. Олар бүкіл Үндістан бойынша қойылымдар қойды. Театрдың тұңғыш қойылымы – Калидасаның классикалық "Шакунтала" пьесасы болды. Келесі жылдары театр "Диуар" (Қабырға), "Патан" (Солтүстік Үндістанның индуистер мен мұсылмандарынан құралған қауым), "Гаддар" (Сатқын), "Ахути" (Құрбандық), "Калаакар" (Суретші), "Пайса" (Ақша) және "Кисан" (Егінші) сияқты 2600-нан астам пьесаны сахналады. Притхвирадж әр қойылымда басты рөлді сомдады. Оның Үнді киноиндустриясындағы еңбегі компанияның қызметін қаржыландырды.

Притхвирадж Капурдың кіші ұлы Шаши Капур, Притхви театрында актер және режиссер ретінде тәлім алғаннан кейін, Лора мен Джеффри Кендалдың қызы, сонымен қатар олардың "Шекспира" театрының жетекші актрисасы Дженнифер Кендалға үйленді. Шаши мен Дженифер екі ата-аналық труппасы – Притхви театры және Шекспир театрымен гастрольдік сапарларда болды, театрға деген ортақ құмарлықтарын бөлісті және Притхвирадждың үнді театрына арналған арманына зор құрмет көрсетті.

Қайта пайда болу

Притхирадж Капурдың арманы – театр компаниясының тұрақты орнына ие болу еді. 1962 жылы ол Джухуда жер учаскесін жалға алып, театр құру үшін кеңістік жасады. Өкінішке орай, оның денсаулығының нашарлауы және 1972 жылы қайтыс болуы арманының іске асуын кешіктірді. Ол қайтыс болған жылы жерді жалға беру мерзімі аяқталды және оны оның отбасына сату ұсынылды. Шаши Капур мен оның әйелі Дженифер жерді сатып алып, Притхирадждың арманын іске асыруға бел буды. Олар сондай-ақ «Шри Притхирадж Капур еске алу қоры және зерттеу орталығын» құрды, мақсаты – хинди театрын және сахна өнерін дамыту үшін кеңістік салу. «Притви» театры 1978 жылдың 5 қарашасында Мумбайда ашылды. Г.П. Дешпанде жазған «Удхваста Дхармашала» пьесасын Насеруддин Шах, Ом Пури және Бенджамин Гилани сахналады. Одан кейін актер-режиссер М.С. Сатхью қойған «Бакри» атты саяси сатиралық пьеса көрсетілді. Сол кезде Мумбайдағы театрлардың басым бөлігі Оңтүстік Мумбайдағы әуесқой ағылшын театры, гуджарати фарсы және Дадардағы қарапайым маратхи театры болды. Хинди театрының мүмкіндіктері шектеулі болғандықтан, ол өте төмен деңгейде болды. «Притви» театры хинди театрына жаңа стильдер мен формаларды сынауға мүмкіндік беретін қолжетімді алаң ұсынды, қаладағы актерлер, режиссерлер және драматурлар үшін жаңа, қызықты кеңістік болды және жанр үшін жаңа көрермендерді қалыптастыруға көмектесті. 1983 жылы театрдың бес жылдық мерейтойы «Притвидің» ең үздік туындыларын көрсеткен фестивальмен аталып өтті, бұл іс-шара көрермендер мен сыншылар тарапынан сәтті деп танылды. Осы уақытқа дейін театрдың жанындағы «Притви» кафесі суретшілер мен өнерді жақсы көретіндердің танымал кездесу орнына айналды. 1984 жылдың 7 қыркүйегінде «Притви» театрының қозғаушы күші, кеңесшісі және шабыт көзі болған Дженифер Капур қайтыс болды. Оның қайтыс болған күні театр жабылмады, және театр салты бойынша «қосылыс» жалғасты. Дженифер мен Шашидің үлкен ұлы Кунал Капур, Фироз Аббас Ханның көмегімен театрдың басқаруын өз қолына алып, 1985 жылдың ақпанында бүкіл Үндістаннан театрларды таныстыратын бір айлық фестиваль өткізді. Дженифердің үлкен жанкүйері болған Устад Закир Хусейн фестиваль кезінде, 28 ақпанда, өзінің туған күнінде Пандит Шивкумар Шармамен бірге өнер көрсетті. Устад Закир Хусейн осы күні «Притвиде» жыл сайын өнер көрсетуді жалғастырып келеді – бұл, сірә, үнді классикалық музыкасын күшейтпестен тамашалай алатын жалғыз орын, дәстүрлі «баитхак» стилінде. 1990 жылдары Дженифердің қызы Санжна Капур ағасы Кунал Капурға театрдың жұмысына көмектесе бастады. Ол тәжірибе жинақтап, өсіп-жетілген сайын, көптеген іс-шаралар мен семинарларды, «Притви ойыншылары» және «Кішкентай Притви ойыншылары» (Балаларға арналған театр) ұйымдастырды. 1995 жылы Үндістан үкіметі «Притви театрының» 50 жылдығын атап өту үшін ескерткіш марка шығарды. 2006 жылы оның жылдық фестивалі Притхирадж Капурдың туғанына 100 жыл толуын атап өтті және «Kala Desh ki Sewa mein» (Ұлт қызметіне арналған өнер) деп аталды. «Притви» театры гүлденуде, жаңа таланттарға үй болып, театр қауымы мен көрермендерге шабыт көзі болып, аптасына 540-тан астам қойылымды, сейсенбіден жексенбіге дейін ұсынады.