Кіріспе

CSG 65CE02 – 1988 жылы Commodore Semiconductor Group компаниясы әзірлеген 8/16 биттік микропроцессор. Ол 1983 жылы Western Design Center орталығы шығарған CMOS WDC 65C02 негізінде дамытылған MOS Technology 6502 отбасының мүшесі. 65C02 сияқты, 65CE02 де бастапқы 6502-нің 8 мкм NMOS технологиясының орнына 2 мкм CMOS процесінде жасалды, бұл чипті кішірейтіп (сонымен қатар арзанрақ) және қуатты әлдеқайда аз тұтынуға мүмкіндік берді. 65C02-де жасалған өзгерістерден басқа, 65CE02 процессордың құбыр желісін де жетілдірді, бұл 6502 (және көптеген түрлерінің) ең кеміндегі 2 циклге қарағанда бір байттық командаларды 1 циклде орындауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, беттік шекарадан өту кезіндегі 1 циклдық кешігу де жойылды. Бұл өзгерістер осы жылдамдықпен өнімділікті 25%-ға дейін арттырды. Басқа өзгерістердің ішінде үшінші индекс тіркелгіші Z қосылды, сондай-ақ осы тіркелгішті пайдалану үшін бірқатар командалар өзгертілді. Псевдо-тіркелгіш ретінде қолданылған алғашқы 256 байттық жад (0 бет) енді B (base page) тіркелгішін пайдаланып, негізгі жадтың кез келген бетіне жылжытылуы мүмкін болды. Стек тіркелгіші ұқсас беттік тіркелгіш SPH (stack pointer high) арқылы 8 биттен 16 битке дейін кеңейтілді, бұл стекке бірінші беттен жылжуға және оның көлемін арттыруға мүмкіндік берді. 65CE02 шығарылмаған Commodore 65 үшін әзірленген CSG 4510 жүйесінің негізі болды. Кейін 65CE02 Amiga компьютері үшін A2232 тізбектік порт картасында қолданылды. Басқа ешқандай мақсатта қолданылмаған сияқты.

Өмірбаян

1970 жылдардың аяғында 6502-ні жобалаған бастапқы MOS Technology командасы тарап кетті. Билл Мэнш Аризонаға көшіп, 6502 негізіндегі дизайн қызметтерін ұсыну үшін Батыс Дизайн Орталығын (WDC) құрды. 1981 жыл шамасында 6502 дизайнының негізгі лицензиаттары – Rockwell Semiconductor, GTE және Signetics Мэншпен бірлесіп қайта жобалау жұмыстарын бастады, нәтижесінде WDC 65C02 пайда болды. Бұл негізінен бастапқы NMOS 6502-нің CMOS нұсқасы болатын, ол 10-20 есе аз қуат тұтынатын, сонымен қатар кейбір қолданбаларда кодтың тығыздығын арттыруға көмектесетін бірқатар жаңа командаларды қамтыды. Жаңа командаларға INA/DEA (аккумуляторды арттыру/кеміту), STZ (жад орнына нөл жазу) және BRA (бір байттық салыстырмалы мекен-жаймен секіру) кірді. 65C02 сонымен қатар бастапқы 6502 дизайнындағы бірнеше ұсақ қателерді жойды. 6502 бастапқыда микрокомпьютерлер пайда болмас бұрын жасалған, микропроцессорлар ақылды терминалдар, үстел калькуляторлары және көптеген өндірістік басқару жүйелері сияқты қарапайым жүйелердің негізі ретінде қолданылған. Бұл сонымен қатар жад құрылғыларының көбінесе статикалық RAM негізінде болған дәуір еді, ол өте қымбат және жад тығыздығы төмен болатын. Осы екі себептің салдарынан "үлкен" көлемдегі жадты басқару қажеттілігі тумады, көптеген процессорлар жоғары өнімділікті қамтамасыз ету үшін үлкен адрестік кеңістіктің кішкентай бөліктерімен жұмыс істейтін режимдерге ие болды. 6502-де де осы жағдай болды, ол жылдам қол жеткізу үшін бірінші жад бетін немесе "нөлдік бетті", ал екінші бетті ("бірінші бетті") 256 байттық стек сақтау үшін пайдаланды. 1980 жылдарға қарай бұл болжамдар өз мағынасын жойды, осы процессорларға негізделген көптеген машиналар енді 6502 адрестей алатын максималды 64 кБ көлеммен, әлдеқайда арзан және тығыз динамикалық RAM пайдалана отырып шығарылды. Нөлдік бетке адрестеу режимінің жылдамдық артықшылықтары сақталды, бірақ қазір бұл айтарлықтай үлкен жад кеңістігінде болды. Сол сияқты, бір беттік стек енді жалпы жадтың ішінде мардымсыз мөлшерде болды, ал стек кеңістігін көп пайдаланатын жоғары деңгейдегі тілдер 6502-де оңай жұмыс істей алмады.

Жаңа мүмкіндіктер

65CE02 – бұл 65C02 процессордың одан әрі жетілдірілген нұсқасы, жад моделін кеңейтіп, оны үлкен көлемдегі жедел жады бар жүйелерге ыңғайлы етеді. Мұны іске асыру үшін келесі жаңа мүмкіндіктер қосылды: 65CE02 процессор 8 биттік B тіркегішін қосады, ол «Базалық бет» ретінде жұмыс істейді және нөлдік бетті жадтың кез келген орнына жылдырады. Қоректендіру немесе қайта орналастыру кезінде B тіркегіші нөлге орнатылады, сондықтан 65CE02 бастапқыда 6502 процессор сияқты жұмыс істейді. Егер TAB (A-дан B-ға дерек көшіру) командасы арқылы B тіркегішіне мән енгізілсе, нөлдік бет жаңа орналасқан жерге жылдырылады. Бұл мүмкіндіктің маңызды артықшылығы – 256 байтқа сыятын шағын программалар нөлдік бетті адрестеуді (қазіргіде базалық бетті адрестеу деп аталады) пайдалана алады, бұл кодты қысқартады, себебі адрестерде енді екінші байт болмайды, сонымен қатар кодтың орындалу жылдамдығы артады, өйткені екінші байтты жадтан алу қажеттілігі жойлады. Бұл жақсартулар 65CE02 процессордың алдыңғы 65xx модельдерімен салыстырғанда кодты 25%-ға дейін жылдам орындау мүмкіндігін береді.

CSG 4510

4510 – 65CE02 жүйесінің (SiP) нұсқасы, оған екі 6526 CIA I/O порт контроллері және адрестік кеңістікті 20 битке (1 мегабайтқа) дейін кеңейтуге арналған арнайы MMU кіреді. Ол 84 қосқышты PLCC корпусында орналасқан. 4510 шығарылмаған Commodore 65 үй компьютерінде және шығарылмаған Commodore CDTV құны төмендетілген нұсқасында қолданылған.

Қолданбалар

65CE02 Amiga компьютеріндегі Commodore A2232 тізбектік порт картасында қолданылған.