Кіріспе

Денвер, Колорадодағы бес нүкте – Денвер, Колорадоның ең көне аудандарының бірі. Қазіргі уақытта ол қайта құру және халық санының өсу қарқыны бойынша ең жылдам дамитын аудандардың бірі. Осы өсімнің көп бөлігі Өзеннің солтүстік өнер ауданында, яғни "RiNo" деп аталатын жерде жүзеге асуда, жергілікті тұрғындар оны жеке аудан деп санайды; алайда, ресми түрде ол Бес нүкте ауданының құрамына кіреді, сондай-ақ көршілес Globeville және Elyria Swansea аудандарының бір бөлігін қамтиды.

География

Five Points Денвердің орталық бизнес ауданының солтүстік-шығыс жағында орналасқан. Оның шағын бөлігі Coors Field стадионының төңірегін қамтып, Юнион Станциясының солтүстік ауданына (бұрынғы Проспект) кіреді. Осы жерде қалалық көшелер желісі Денвердің ең алғашқы шағын аудандарының көшелер желісімен түйіседі. Аудан атауындағы "бес нүкте" – 26-шы даңғыл, 27-ші көше, Вашингтон көшесі және Велтон көшесінің қиылысында пайда болатын бес бұрышты білдіреді. Five Points осы қиылыстағы трамвай аялдамасының қысқаша атауы болған.

Тарих

Бес нүкте 1860-шы жылдардан бастап 1950-ші жылдар аралығында тарихи маңызға ие болды. Бұл ауданда Денвердің бірқатар жетекшілері, қала әкімдері, губернаторлары, көрнекті бизнесмендер, сондай-ақ орта таптағы жұмысшылар тұрды. Рино, Юнион Станция Солтүстік, Клемент, Ескі Сан-Рафаэль, Кертис Парк, Арапахое Сквер және Баллпарк аудандары үлкен Бес нүкте ауданының шекарасында орналасқан. Жаңа тұрғындар қалаға қоныс аударған сайын халықтың басымдығы ауысып, ХХ ғасырдың бірінші жартысында Бес нүкте "Батыстың Гарлемі" деп аталды. Бұл аудан негізінен афроамерикалықтардың тұрағы болды, себебі басқа аймақтардағы дискриминациялық үй сату заңдары қара нәсілділерді алып тастады. Африкалық американдықтар қалаға көшіп келді, көптегендері алғашқыда осы жерде аялдамасы бар теміржолға жұмысқа орналасты. Олар 20 ғасырдағы Ұлы көші-қонның бір бөлігі болды, олар Оңтүстіктің ауылдық аймақтарынан Солтүстік, Орта Батыс және Батыс өнеркәсіптік қалаларына жұмыс және басқа да мүмкіндіктер үшін көшіп келді. 1920-1950 жылдары қоғамдық өмір гүлденді, Велтон дәлізінде бизнес пен сауданың көптеген түрлері дамыды. Кәсіпорындардың ішінде ет сатушылар, жылжымайтын мүлік компаниялары, дәріханалар, тігіншілер, мейрамханалар, шаштараздар және тағы да басқа да көптеген қызметтер болды. Аудан ішінде шіркеулер де құрылды. Welton Street сонымен қатар елуден астам барлар мен клубтарға үй болды, онда Билли Холидей, Дьюк Эллингтон, Майлз Дэвис, Нат Кинг Коул, Граф Бэзи, Диззи Гиллеспи сияқты танымал джаз музыканттары өнер көрсетті. Денвердегі басқа қонақ үйлерге кіргізілмеген қара нәсілді әртістер 1912 жылы салынған Россонян қонақ үйінде тұрды. Олар сол жерде өнер көрсетті, ол атақты музыкалық орынға айналды. 1950 жылдардың соңынан 1990 жылдардың соңына дейін Бес нүкте ауданы өзгерістерге ұшырап, құлдырады, өйткені еңбекке жарамды тұрғындар соғыстан кейінгі қала маңындағы жаңа тұрғын үйлерге көшіп кетті. Сонымен қатар, есірткінің таралуы қылмысқа және қаладан қашуға себеп болды. Қала маңындағы тұрғын үйлер мен сауда орталықтары көптеген адамдарды ауданнан алып кетті. Халық саны азайған сайын бизнестер де азайды, көптеген мүліктер тастап кетілді. Басқа аудандарда қайта дамыту жұмыстары жүргізілді, өйткені үлкен нарық жергілікті бизнес жағдайларын тартымды деп таба алмады. Қайта дамытуға бағытталған әрекеттер жасалды, бірақ қайта инвестициялауға көптеген кедергілер болды. Бес нүкте ұзақ жылдар бойы тұрғындарының әртүрлі экономикалық деңгейлері бар аудан болып келді, бұл жердегі үйлердің әртүрлілігінен көрінеді. Қымбат үйлер қарапайым үйлердің қасына салынған. Көптеген байлар 19 ғасырдың соңында Бес нүктеден көшіп, Капитолий төбесіндегі танымал ауданда тұруды жөн көрді. Бес нүктеде бір кезде 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы иммиграция толқындарынан қалыптасқан үлкен еврей халқы болды. Бұрынғы синагога, Храм Эммануэль, 24-ші және Кертис көшелерінің бұрышында орналасқан. Еврей қауымы Роза ауруханасын құрды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, ішкі лагерьлерде тұтқындалған көптеген жапондық американдықтар Денверде қоныстанды және Бес нүктеде тұрды. 25-ші және Калифорния көшелерінің бұрышында орналасқан Агапе шіркеуі бұрын жапон методистік шіркеуі болған. 2002 жылы Бес нүкте қаланың афроамерикалық тарихындағы маңызды рөлін мойындау үшін мәдени тарихи аудан деп жарияланды. Африкалық американдықтардың тарихы Қара американдық Батыс мұражайы мен мұра орталығында және Блэр Колдуэлл афроамерикалық зерттеу кітапханасында жазылған және көрсетілген. Әлі күнге дейін ауданда әртүрлі афроамерикалық шіркеулер мен бизнес жұмыс істеп тұр.

Демография

Бір кезде, сегрегация заң болған кезде, Велтон дәлізінің төңірегіндегі аймақта афроамерикалықтар көпшілік құрады. Бірақ халық санағы мәліметтері бойынша, демографиялық өзгерістердің жылдары нәтижесінде ақ нәсілді халықтың басым көпшілігі (77 пайыз), үлкен латино халқы (19 пайыз) қалыптасты, ал қара нәсілді халық азшылыққа (14 пайыз) дейін азайды. 2002 жылы Бес нүкте аймағы қаланың афроамерикалық тарихындағы маңызды рөлін мойындау үшін мәдени-тарихи аудан деп жарияланды. Велтон көшесінде күшті бизнес экономикасын қайта жаңғырту әрекеттері 2009 жылы Бес нүкте бизнес ауданын құрумен басталды. Бес нүкте бизнес ауданы кейіннен қызметін тоқтатты және қаржы бизнес аймақты жақсартуға бағытталды. 2642 Велтон көшесіндегі Россониян қонақ үйі, бастапқыда Бакстер аталған, қазіргі кезде жөндеу жұмыстарынан өтуде. Россониянға А. Х. В. Росс басшылық еткен, ол сонымен қатар «Ақ пілдер» бейсбол командасының иесі болған.

Көлік

Five Points автобустармен де, жеңіл теміржолмен де жақсы қызмет көрсетеді. 1990 жылдардың басында Денвердің алғашқы жеңіл теміржол жүйесі қала орталығындағы бизнес ауданын Five Points-ке қосты. 2016 жылы А желісінің аясында 38-ші және Блейк көшелерінде жаңа транзиттік аялдама салынды. Бүгінде Five Points негізінен L желісімен қызмет көрсетеді, ол бұрыннан бар D желісінің бөліктерін қайта құру арқылы жасалды. Денвер метрополитінің RTD-нің FasTracks кеңейту жоспарының соңғы бөліктерінің бірі – L желісінің қалған 0,8 шақырымы. Бұл бөлім L желісін 38-ші және Блейк станциясындағы А желісімен байланыстырып, 33-ші және Downing, сондай-ақ 35-ші және Downing көшелерінде екі жаңа станция ашады.