Марк Евангелияндағы «Мессия құпиясы» тақырыбын зерттеу. У. Вреде бұл мотивті 1901 ж. анықтады. Исаның өзінен және оның ізбасарларынан сыр сақтау туралы айтылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марқаның Ізгі хабарындағы мотив – Мессиялық құпия, онда Иса өзінің ізбасарларына Мессиялық миссиясы туралы үнсіздік сақтауға бұйрық береді. Бұл мотивке алғаш рет 1901 жылы Уильям Вреде назар аударды. Вреде теориясының бір бөлігі Жаңа өсиетте Исаның құдайлық табиғатын мойындайтын шайтандарға және оның ізбасарларына Мәсіх екенін басқаларға жарияламауды айтқан сөздерімен байланысты. Вреде бұл тақырыптың тарихи емес, Марқа Ізгі хабарының авторы қосымша жазғандары деп санайды. Вреде Мессиялық құпияны түсіну үшін Исаның астарлы әңгімелер айтқанын да атап өтті.
Motif in the Gospel of Mark
The Messianic Secret is a motif in the Gospel of Mark, in which Jesus is portrayed as commanding his followers to maintain silence about his Messianic mission. Attention was first drawn to this motif in 1901 by William Wrede. Part of Wrede's theory involved statements in the New Testament by Jesus to demons who recognize his divine nature as well as to his followers not to reveal to others that he is the Messiah. Wrede suggested that this theme was not historical but was an addition by the author of Mark. Wrede's broad concept of the Messianic Secret also involved the use of parables by Jesus.
Жаңа Келісім үлгілері
Жаңа Келісімде Иса көп жағдайда үндемеуді бұйырған. Осыған қатысты үш маңызды библиялық мәтін бар: Марқа 8:29–30. Вредтің теориясында құпиялылық – бұл қарсылықты жоюға бағытталған әдеби стратегия, сонымен қатар ерте христиандықта Исаның мессия ретіндегі рөлі туралы екі көзқарас арасындағы орта жолды ұстану. Бірі – Иса айқышқа шалынудан бастап ғана мессия болды (Филиппіліктерге 2:6–11), екіншісі – оның рөлі әлемнің жаратылуынан бері толыққанды орындалып, алдын ала белгіленген (Жохан 1:1). Вредтің құпиялылыққа қатысты түсінігі тек Исаның бұйрықтарына ғана емес, сонымен қатар Исаның астарлы сөйлеу себебін түсіндіретін «Марк астарлы әңгімелер теориясын» да қамтыды. Вред өзінің тәсілінің Марк басымдығы гипотезасымен тығыз байланысты екенін мойындады, яғни Марк ең алдымен жазылып, басқа Ізгі хабарларға әсер еткен. Алайда, бастапқы теориясын қайта қарастырғаннан кейін, Вред Марк басымдығы гипотезасы жалған болып шықса, оның теориясы жақсы жұмыс істейтінін айтты және: «Марк сияқты Ізгі хабар ең көнесі болмаса, бұл «өте қалаулы» болар еді» деп жазды. Дегенмен, Мессиялық құпия гипотезасын қолдаушылар кейіннен Марк басымдығын қабылдауға мәжбүр болды – бұл мәселе басқа ғалымдардың түрлі сын-пікірлеріне әкеп соқты. Бастапқыда ғалымдар қатаң түрде екі лагерьге бөлінді, бірақ қарама-қарсы көзқарастар арасындағы алшақтықты қысқарту үшін ұсыныстар жасалды. Вредтің теориясы 1920 жылдары ең жоғары деңгейде қабылдауға ие болды, бірақ содан кейін теорияға қарсы жаңа аргументтер пайда болғандықтан, оған қолдау азайды. 1960 жылдары Ульрих Луз Исаның емделген адамдарға берген үндемеу бұйрықтарының, шәкірттеріне бергендерінен өзге санатқа жататынын көрсетті. Фуллер теологиялық семинариясының бұрынғы баптист профессоры Г. Э. Лэдд Мессиялық құпияның «ақылға қонымды теория екенін, бірақ мүлдем дәлелсіз» екенін мәлімдеді.
In the New Testament, Jesus commands silence in many instances. There are three relevant biblical texts: Mark 8:29–30:, In Wrede's theory, the secrecy is a literary strategy meant to head off this objection while steering a middle course between two points of view in early Christianity about Jesus's role as messiah: that Jesus only became the messiah starting at the crucifixion (Phillipians 2:6 11), or that his role had been fully filled and preordained since the beginning of time (John 1:1). Wrede's notion of secrecy did not simply rely on the commands of Jesus but also involved the "Markan parable theory" of why Jesus spoke in parables. Wrede recognized the inherent inter relationship of his approach with the hypothesis of Markan priority – namely that Mark was written first and influenced the other Gospels. However, after re examining his initial theory, Wrede suggested that his theory would work best if the Markan priority hypothesis turned out to be false and wrote: "it would be 'most highly desirable' if such a gospel as Mark were not the oldest gospel". Yet, the followers of the Messianic Secret hypothesis were later forced to assume Markan priority – an issue that has resulted in various forms of criticism by other scholars. Initially, scholarship was strictly divided, although suggestions to bridge a gap between the opposing views were made. Wrede's theory enjoyed its highest level of acceptance in the 1920s, and support for it began to decline thereafter as criticisms of the theory were provided based on multiple new arguments. In the 1960s, Ulrich Luz demonstrated that the commands of silence which Jesus gave to healed persons belonged to a different category from those issued to his disciples. G. E. Ladd , a former Baptist professor at Fuller Theological Seminary, stated that the Messianic Secret "is a clever theory, but utterly lacking in evidence".
Басқа түсіндірмелер
Исаның құпиялық туралы бұйрықтарына қатысты басқа да түсіндірмелер ұсынылды, мысалы, қате аудармаларға негізделген филологиялық түсіндірмелер. Мысалы, Мадридтің экзегетикалық мектебінің түсіндірмесі бойынша, арамей тілінің басымдылығына сүйене отырып, Иса ешқашан бұл ойларды білдірмеген және олар Исаның айтқандарының қате аудармасының нәтижесінде қосылған. Алайда, бұл ұсынысты растайтын, осы арамей тіліндегі түпнұсқаның көшірмесі әлі күнге дейін жоқ. Тарихи түсіндірмелер әдетте Марқ ішіндегі жазбаның тарихи екенін және Исаның бұйрықтарын бергенін болжайды. Иса және оның шәкірттеріне берген "Оны танытпау" деген өсиеті. Оған жасалған қастандықты білген Иса "сол жерден кетіп қалды" және емдеу қызметін жалғастырды. Матфей бір қадам басып, Исаның өз миссиясын орындау үшін уақтылы емес қақтығыстан қашып құтылуы – Ишаяның пайғамбарлығының орындалуы екенін айтады: «Міне, Мен таңдаған құлым, Мен жақсы көретін, Менің жаным риза болатын. Ол дауласпайды, демі шығарып айқайламайды, көшелерде ешкім де оның даусын естімейді. Ол сынған қамысты сындырмайды, сөнген шырақты сөндірмейді, әділдік жеңіске жеткенше. Және оның есімімен жұрттар үміт етеді».
Other explanations regarding the commands of secrecy issued by Jesus have been proposed, e. g. philological explanations based on mistranslations. An example is the explanation suggested by the Exegetic School of Madrid based on the Aramaic primacy that Jesus never expressed those ideas, and that they were added as a result of mistranslation of what Jesus said. However, there is no extant copy of this alleged Aramaic original to support this proposal. The historical explanations generally assume that the Gospel of Mark is historical and that Jesus issued the commands. Jesus and the latter's command to his followers "not to make him known." Aware of the plot against him, Jesus "withdrew from there" and continued his healing ministry. Matthew goes one step ahead and claims that Jesus' conscious decision to fulfil his ministry by avoiding untimely conflict was a fulfilment of Isaiah's prophecy, Behold, my servant whom I have chosen, my beloved with whom my soul is well pleased. He will not quarrel or cry aloud, nor will anyone hear his voice in the streets; a bruised reed he will not break, and a smoldering wick he will not quench, until he brings justice to victory; and in his name the Gentiles will hope.