Яссин Бей: Американ рэпері мен әртісінің өмірбаяны

Кіріспе

Американдық рэпер, әнші және актер (1973 жылы туған)

Ясин Бей (/j//æ/'s//iː//n// /'/b//eɪ/; туған Данте Террелл Смит, 11 желтоқсан 1973), бұрын Мос Деф (/m//oʊ//s// /'/d//ɛ//f/) деп белгілі болған, американдық рэпер. Ол саналы хип-хоптың көрнекті өкілі, сөздерді шебер қолдануымен және әлеуметтік және саяси мәселелерге қатысты пікір білдіруімен танымал, мысалы полицияның зорлық-зомбылығы, американдық ерекшелік және афроамерикандықтардың әлеуметтік жағдайы. Ол 1994 жылы рэп мансабын бастады және аға-інілерімен бірге қысқа ғұмырлы Urban Thermo Dynamics (UTD) рэп тобына қосылды, сондай-ақ Da Bush Babees және De La Soul альбомдарында қонақ ретінде өнер көрсетті. 1996 жылы ол Бруклиндегі рэпер Талиб Квелимен бірге Black Star дуэтін құрды, олардың дебюттік альбомы Mos Def & Talib Kweli Are Black Star (1998) "Definition" және "Respiration" (Common қатысуымен) синглдерін қамтыды. Ол 1999 жылы жеке дебюттік альбомын – Black on Both Sides шығарды, одан кейін The New Danger (2004), True Magic (2006) және The Ecstatic (2009) альбомдары жарық көрді. Оның 2000 жылғы "Oh No" (Pharoahe Monch пен Nate Dogg қатысуымен) синглі Billboard Hot 100 хит-парадындағы жеке орындаушы ретіндегі жалғыз хиті болып табылады. 2014 жылы About.com оны "Барлық уақыттың 50 ең үздік рэпері" тізімінде 14-ші орынға қойды. Ол 2002 жылдан 2007 жылға дейін Def Poetry Jam халық аралық фестивалін жүргізді.

Ерте өмір

Ясин Бей 1973 жылдың 11 желтоқсанында Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында Шерон Смит пен Абдулрахман Смит отбасында дүниеге келді. 12 бала мен әкесінен туған балалардың үлкені болған ол Бруклинде анасымен, ал әкесі Нью-Джерсиде өсті. Әкесі бастапқыда Ислам Ұлтының мүшесі болған, кейіннен Ислам Ұлтынан негізгі сүнни исламға біріккен имам Уәрит Дин Мұхаммедтің жолын ұстанды. Бей 13 жасқа дейін ислам дінімен таныс болған жоқ. Ол мұсылман хип-хоп әртістері Әли Шахид Мұхаммед пен Q Tip-пен жақын дос. Лос-Анджелесте «You Take the Kids» фильмін түсіріп келгеннен кейін, одан үлкен қызбен танысып, Бей оқудың екінші жылында мектептен шығып кетті. 2004 жылы олар «Manifest Destiny» альбомын шығарды, бұл олардың бірінші және соңғы шығарылған альбомы. Альбомда UTD тобының алғашқы кезеңінде жазылған, бұрын жарияланбаған және қайта жарияланған тректердің жинағы бар. 1996 жылы Бей жеке әртіс ретінде танылды және 1997 жылы өзінің алғашқы синглын – «Universal Magnetic» шығарғанға дейін De La Soul және Da Bush Babees тобымен жұмыс істеді. Бей Rawkus Records компаниясымен келісімшарт жасасып, Талиб Квеллимен бірге Black Star рэп тобын құрды. Дуэт 1998 жылы «Mos Def & Talib Kweli Are Black Star» альбомын шығарды. Көбінесе Hi Tek продюсерлік еткен альбомда «Respiration» және «Definition» синглдары Billboard Hot R&B/Hip Hop Songs тізіміне енді.

1999-2006: жеке карьерасы және түрлі жобалар

Бей 1999 жылдың қазан айында Rawkus арқылы өзінің жеке дебюттік альбомын – Black on Both Sides шығарды. "Мис. Fat Booty" әні хит-парадтарға енді. Осы кезеңде ол Scritti Politti-дің Anomie & Bonhomie альбомына да үлес қосты. 2002 жылдың қаңтар айында Rawkus Records компаниясын Geffen Records сатып алды, ол 2004 жылдың қазан айында оның екінші жеке альбомын – The New Danger шығарды. Альбомға Шугги Отис пен Берни Уоррелл, Даг Уимбиш және Уилл Калхун Black Jack Johnson Band ретінде қатысты. Альбом Billboard 200 тізімінде #5 орынға жетіп, оны осы күнге дейін әртістің ең табысты альбомы етті. Бейдің Geffen Records үшін шығарған соңғы жеке альбомы True Magic 2006 жылы жарық көрді.

2007-2011: Good Music дәуірі және атауы өзгерді

2007 жылдың 7 қарашасында Бей Сан-Францискодағы The Mezzanine клубында тікелей эфирде өнер көрсетті. Өнернама DVD-ге түсірілді. Іс-шара барысында ол “The Ecstatic” деп аталатын жаңа альбомын шығаратынын жариялады. Ол бірқатар жаңа тректер орындады; кейінгі концерттерде ол Madlib өндірген тректерді алдын ала таныстырды және жаңа материал үшін Канье Уэстке жүгінеді деген әңгіме тарады. Продюсер және Def Poet Al Be Back та альбомда өндіріс жұмысына қатысатынын мәлімдеді. Альбом 2009 жылдың 9 маусымында жарық көрді, бірақ оған тек Madlib-тің өндірген тректері ғана енді, сондай-ақ Preservation, The Neptunes, Mr. Flash, Madlib-тің інісі Oh No, J. Dilla және Georgia Anne Muldrow қатысты. Бей Kanye West-пен бірге “The College Dropout” альбомынан “Two Words” трегінде, “Drunk and Hot Girls” трегінде және Уэсттің үшінші ірі альбомы “Graduation” альбомынан шыққан “Good Night” бонус трегінде бірге ойнады. 2002 жылы ол “Fine” атты 12 дюймдік сингл шығарды, оны Уэст өндірді және ол “Brown Sugar” саундтрегіне енді. 2007 жылы Бей Стивен Марлидің тұңғыш альбомы “Mind Control” альбомында “Hey Baby” әнінде пайда болды. Ол сондай-ақ Apollo Heights тобының дебюттік альбомында “Concern” атты тректе де ойнады. Сол қазанда Downtown Records компаниясымен келісімшартқа қол қойды және Justice тобының “D.A.N.C.E.” әнінің ремиксіне қатысты. 2008 жылдың сәуірінде ол The Roots тобының “Rising Down” атты жаңа альбомының тайтл трегінде пайда болды. “Life In Marvelous Times” синглы 2008 жылдың 4 қарашасында iTunes арқылы ресми түрде қолжетімді болды, сондай-ақ Roots тобының сайты Okayplayer-де тыңдауға болады. 2009 жылы ол сомалиялық-канадтық рэпер K’naan-мен бірлесіп K’naan-ның “Troubadour” альбомы үшін “America” трегін жасады. 2009 жылдың сәуірінде Бей алғаш рет Оңтүстік Африкаға сапар шегіп, танымал Кейптаун халықаралық джаз фестивалінде The Robert Glasper Experiment тобымен бірге өнер көрсетті. Ол Оңтүстік Африкалық көрермендерге Джон Колтрейннің “A Love Supreme” әнін орындап, содан кейін “M. D. (Doctor)” трегінің алдын ала көрсетілімін ұсынды. Бей Converse брендінің екі лимиттік аяқ киіміне дизайн жасады. Аяқ киімдер 2009 жылдың 1 тамызында Foot Locker дүкендері арқылы шектеулі санда сатылымға түсті. 2009 жылдың соңында ол “UNDRCRWN” брендімен бірлесіп “Mos Def Cut & Sew Collection” деп аталатын жеке киім коллекциясын құрды. Бұл өнімдер АҚШ-тың таңдамалы дүкендерінде және негізінен UNDRCRWN сайтында сатылды. Сол жылы ол американдық кәсіпкер Деймон Даштың DD172 тобымен байланысты болды және американдық блюз-рок тобы Black Keys-пен бірлесіп Blakroc альбомын жасады, бұл жобаны Black Keys және Damon Dash басқарды. Бей Харлемде өскен рэпер Джим Джонс және Black Keys тобымен бірге Late Show with David Letterman бағдарламасында Blakroc-тың “Ain't Nothing Like You (Hoochie Coo)” трегін орындады. 2010 жылы Бей “Gorillaz” тобының үшінші альбомы “Plastic Beach” альбомынан “Stylo” атты алғашқы синглде соул-легендасы Бобби Уомакпен бірге өнер көрсетті. Ол сондай-ақ “Sweepstakes” трегінде де пайда болды. 2010 жылдың наурыз айында Бейдің “Quiet Dog Bite Hard” әні Palm компаниясының “Life moves fast. Еш нәрсені жіберіп алмаңыз” науқанында пайда болды. 2010 жылдың қыркүйегінде Канье Уэсттің “Lord Lord Lord” атты G.O.O.D. Friday трегінде пайда болғаннан кейін, Бей GOOD Music компаниясымен келісімшарт жасасқанын растады. Бей Мексика шығанағындағы мұнай төгілуінің салдарын жоюға белсенді түрде қатысып, концерттер ұйымдастырып, зардаптарды жою үшін қаражат жинады. 2010 жылдың маусым айында ол классикалық Нью-Орлеан әнінің қаптамасын жазды, бастапқыда Смоки Джонсон орындаған “It Ain't My Fault” әнін Preservation Hall Jazz Band, Ленни Кравиц және Trombone Shorty-мен бірге орындады. 2011 жылдың қыркүйегінде рэпер өзінің есімін Ясин Бей деп өзгерткенін және осы есіммен жүретінін, Mos Def моникерін зейнеткерлікке шығаратынын мәлімдеді. Бей журналистерге: “Мен Mos Def-тің адам емес, өнім ретінде қарап жатқандарынан қорқып қалдым, сондықтан 1999 жылдан бері Ясин деп жүрмін. Басында бұл тек достарым мен туыстарым үшін болды, бірақ қазір мен оны ашық жариялаймын” деді. Бей сондай-ақ: “Mos Def – мен жылдар бойы құрып, өсірген есім, бұл маған көшелер үйреткен есім, мәдениет пен менің ортам берген сөздік фигура, мен бұл есіммен біраз жұмыс істедім деп ойлаймын. енді алға жылжудің уақыты келді” деді. Ясин – Құранның 36-шы сүресіндегі есім, ол жасөспірім шағында ислам дінін қабылдаған рэпер үшін маңызды болды. Бей есімнің өзгеруі “өз көретін және білетін өзімнің арасында қандай да бір атаудың немесе бөлінудің болуын” жоятынын айтты. 2015 жылы Бей A$AP Rocky-дің екінші студиялық альбомында “Back Home” трегінде Acyde және қайтыс болған A$AP Yams-пен бірге пайда болды. Бей 2015 жылдың тамызында “Basquiat Ghostwriter” және “Sensei on the Block” атты екі жаңа ән үшін Mos Def моникерін қайта қолданды. 2016 жылдың 19 қаңтарында Бей Kanye West веб-сайтында музыка және кино индустриясынан зейнеткерлікке шығуын жариялады: “Мен қазіргі күйдегі музыкалық жазба индустриясынан, сондай-ақ Голливудтан дереу зейнеткерлікке шығамын. Мен осы жылы соңғы альбомымды шығарамын, сонымен аяқтардым”. Зейнеткерлік туралы жариялағаннан кейін, ол өзіне қолдау көрсеткен баршаға алғыс айтты және сән индустриясына ену және бірнеше фильмдерді аяқтау ниетін білдірді. Бей сондай-ақ Ferrari Sheppard-пен бірлесіп жасаған Dec 99th жобасын шығаруды жоспарлап отырғанын растады. Басқа еуропалық концерттер де сол тағдырға ұшырады. 2016 жылдың 14 қазанында Бей Facebook-қа бейнежазба жариялап, зейнеткерлікке шығу жоспарынан айнымайтынын мәлімдеді: “Мен осы жылы, осы аптада зейнеткерлікке шығамын. “Black on Both Sides” альбомының шығуына 17 жыл толуына орай, мен өзімнің бақытты болған мансабыма ризамын”. Ол сондай-ақ Кейптаунда, Оңтүстік Африкада тікелей эфирде көрсетілетін соңғы концерт өткізетінін хабарлады. 2016 жылдың қарашасында ол Оңтүстік Африкадан кетуге, бірақ қайта кіруге рұқсат алды және “Оңтүстік Африканың ‘қанағаттандырмайтын тұлғалар’ тізіміне” енгізілді. Ол Оңтүстік Африкадан кеткеннен кейін Харлемде бір концерт және Вашингтон қаласында үш концерт өткізетінін айтты. Ол Dec 99th, соңғы альбомының 9 желтоқсанда шығатынын жариялады. Ол одан үш сингл шығарды: “Local Time”, “N. A. W.” және “Seaside Panic Room”. 2016 жылдың 5 желтоқсанында ол екі альбомның атауларын жариялады: “Negus in Natural Person” және “As Promised”, соңғысы Оңтүстік хип-хоп продюсері Mannie Fresh-пен бірлесіп жасалған, бастапқыда OMFGOD деп аталған. 2017 жылы зейнеткерлік туралы оның мәлімдемелері күмәнді көрінді, өйткені ол 13 қыркүйекте Оклендтегі Fox Theater-де Black Star атынан концерт берді және Gorillaz-дың “Humanz World Tour” концерттерінде “Stylo” трегін Бобби Уомакқа орнына келген Peven Everett-пен бірге орындады. Ол сондай-ақ соңғы екі альбомын шығаруға немесе олардың шығу күнін жариялауға асықпады. 2018 жылдың ақпанында Бей сахнада Madlib өндірген жаңа Black Star студиялық альбомы 2018 жылы шығатынын жариялады. Бірақ нақты шығу күні жарияланбады. Кейін сол жылы ол Kids See Ghosts, Канье Уэст пен Kid Cudi-дің бірлескен жобасының тайтл трегінде пайда болды. 2019 жылдың наурыз айында ол Гонконгтағы Art Basel аясында “ንጉሥ (Negus)” альбомын тыңдау сессиясында таныстырды. Баспасөз хабарламасында ол альбомның “әлем бойынша әртүрлі инсталляциялар ретінде жалғаса беретінін” айтты. Ол альбомды цифрлық немесе физикалық форматта шығаруды жоспарламайды. 2019 жылдың 28 маусымында Бей Freddie Gibbs және Madlib-тің “Bandana” альбомында Black Thought-пен бірге “Education” атты тректе пайда болды. 2019 жылдың қарашасында ол Mannie Fresh-пен бірлесіп жасаған жарияланбаған музыкасы, мысалы, әлі де “жобада” екенін мәлімдеді. 2021 жылы ол Dave Chappelle және Talib Kweli-мен бірге Luminary платформасында “The Midnight Miracle” подкастын іске қосты. 2022 жылдың сәуір айында көптен күткен Black Star жобасының шығу күні ресми түрде жарияланды. “No Fear of Time” атты альбом 2022 жылдың 3 мамырында Luminary арқылы жарық көрді.

On November 7, 2007, Bey performed live in San Francisco at The Mezzanine venue. The performance was recorded for an upcoming "Live in Concert" DVD. During the event, he announced that he would be releasing a new album to be called The Ecstatic. He performed a number of new tracks; in later shows, he previewed tracks produced by Madlib and was rumored to be going to Kanye West for new material. Producer and fellow Def Poet Al Be Back revealed he would be producing on the album as well. The album was released on June 9, 2009; but only Madlib's production had made the cut, along with tracks by Preservation, The Neptunes, Mr. Flash, Madlib's brother Oh No, J. Dilla, and Georgia Anne Muldrow. Bey appears alongside Kanye West on the track "Two Words" from The College Dropout album, the track "Drunk and Hot Girls" and the bonus track "Good Night" off West's third major album, Graduation. In 2002, he released the 12" single Fine, which was produced by West and featured on the Brown Sugar soundtrack. In 2007, Bey appeared on Stephen Marley's debut album Mind Control on the song "Hey Baby". He also appeared on the debut album from Apollo Heights on a track titled "Concern". That October, he signed a deal with Downtown Records and appeared on a remix to the song "D. A. N. C. E." by Justice. In April 2008, he appeared on the title track for a new album by The Roots titled Rising Down. The single, "Life In Marvelous Times", was made officially available through iTunes on November 4, 2008, and was also available for stream on the Roots' website Okayplayer. In 2009, he worked with Somali Canadian rapper K'naan to produce the track "America" for K'naan's album Troubadour. In April 2009, Bey traveled to South Africa for the first time, and performed with The Robert Glasper Experiment at the renowned Cape Town International Jazz Festival. He treated the South African audience with an encore, introduced by his own rendition of John Coltrane's A Love Supreme, followed by a sneak preview of the track "M. D. (Doctor)". Bey has designed two pairs of limited edition Converse shoes. The shoes were released through Foot Locker stores on August 1, 2009, in limited amounts. In late 2009, he created his own clothing line with the "UNDRCRWN" brand called the "Mos Def Cut & Sew Collection". The items were released in select U. S. stores and almost exclusively on the UNDRCRWN website. That year, he was among the MCs aligned with American entrepreneur Damon Dash's DD172 and collaborating with American blues rock band the Black Keys on the Blakroc album, a project headed by the Black Keys and Damon Dash. Bey appeared with Harlem bred rapper Jim Jones and the Black Keys on the Late Show with David Letterman to perform the Blakroc track "Ain't Nothing Like You (Hoochie Coo)". In 2010, Bey featured on the first single, "Stylo", from the third Gorillaz album, Plastic Beach, alongside soul legend Bobby Womack. He also appeared on the track titled "Sweepstakes". In March 2010, Bey's song "Quiet Dog Bite Hard" was featured in Palm's "Life moves fast. Don't miss a thing." campaign. In September 2010, after appearing on Kanye West's G. O. O. D. Friday track "Lord Lord Lord", Bey confirmed he had signed with GOOD Music. Bey has been an active contributor to the recovery of the oil spill in the Gulf, performing concerts and raising money towards repairing its damages. In June 2010, he recorded a cover of the classic New Orleans song originally by Smokey Johnson, "It Ain't My Fault" with the Preservation Hall Jazz Band, Lenny Kravitz and Trombone Shorty. In September 2011, the rapper announced that he legally changed his name to Yasiin Bey and would go by that name, retiring his Mos Def moniker. Bey told a reporter "I began to fear that Mos Def was being treated as a product, not a person, so I’ve been going by Yasiin since ’99. At first it was just for friends and family, but now I'm declaring it openly." Bey also stated "Mos Def is a name that I built and cultivated over the years, it's a name that the streets taught me, a figure of speech that was given to me by the culture and by my environment, and I feel I've done quite a bit with that name. it's time to expand and move on." Yasiin is a name in the Qur'an's 36th surah and was important to the rapper who converted to Islam in his teens. Bey said the name change would eliminate "having any moniker or separation between the self that I see and know myself as." In 2015, Bey was featured on A$AP Rocky's second studio album At. Long. Last. ASAP, on the track "Back Home", alongside Acyde and the deceased A$AP Yams. Bey again revived his Mos Def moniker for two new songs in August 2015, titled "Basquiat Ghostwriter" and "Sensei on the Block". On January 19, 2016, Bey announced his retirement from both the music and film industries on Kanye West's website: "I'm retiring from the music recording industry as it is currently assembled today, and also Hollywood, effective immediately. I'm releasing my final album this year, and that's that." After announcing his retirement, he expressed gratitude to everyone who has supported him over the years and revealed his intention to enter the fashion industry and complete a handful of films. Bey also confirmed he still planned to release a collaborative project with Ferrari Sheppard called Dec 99th. other European dates suffered the same fate. On October 14, Bey posted a video to Facebook where he announced that he was still planning to retire: "I'm retiring for real this year, this week. With the 17th anniversary of Black on Both Sides being released, I am grateful to have had the career that I have been able to enjoy." He also announced one last concert which he said he would be live streaming from Cape Town, South Africa. In November 2016, he was granted the ability to leave but not reenter South Africa and was put on "South Africa's 'undesirable persons' list". He said he would perform one show in Harlem and three in Washington D. C. after leaving South Africa. He announced that Dec 99th, his final album, would be released on December 9. He released three singles from it, "Local Time", "N. A. W." and "Seaside Panic Room". On December 5, 2016, he announced the title of two albums, Negus in Natural Person and As Promised, the latter of which is a collaboration with Southern hip hop producer Mannie Fresh, initially titled OMFGOD. In 2017, his claims of retirement were seen as questionable as he played shows on September 13, at the Fox Theater in Oakland as part of Black Star and performed on Gorillaz' Humanz World Tour, performing "Stylo" with Peven Everett, who filled in for Bobby Womack, who died in 2014. He also has yet to release or announce a release date for the last two albums of his career. In February 2018, Bey announced, on stage, a new Black Star studio album, produced by Madlib, would be released in 2018. However, no specific release date was made available. Later on that year, Bey appeared on the titular track of Kids See Ghosts, the collaborative effort of Kanye West and Kid Cudi. In March 2019, he debuted his album, ንጉሥ (pronounced Negus) at a listening session as part of Art Basel Hong Kong. In a press release, he said that the album "will continue to unfold as a series of varied installations around the world". He has no plans of releasing the album digitally or physically. On June 28, 2019, Bey appeared on Bandana, an album by Freddie Gibbs and Madlib, alongside Black Thought, on a track named "Education". In November 2019, he stated that unreleased music, such as his collaborative album with Mannie Fresh, was still "on deck" for release. In 2021, he launched "The Midnight Miracle" podcast on Luminary, along with Dave Chappelle and Talib Kweli. In April 2022, a release date for the long awaited Black Star project was officially announced. The album titled No Fear of Time was released via Luminary on May 3, 2022.

Балалық актерлік бастауы

Музыкалық мансабына дейін Бей бала актер ретінде қоғамдық өмірге қатысты. Ол телефильмдерде, ситкомдарда және театрларда рөлдер ойнады, олардың кейбіреулері Данте Безе деген атпен болды. 14 жасында ол 1988 жылы ABC телеарнасында көрсетілген Маре Виннингхэм бас рөлде ойнаған "God Bless the Child" телефильмінде түсті. Ол 1990 жылы отбасылық ситком "You Take the Kids" сериалындағы ең үлкен баланың рөлін ойнады, одан кейін сериал жабылды. 1995 жылы ол Билл Косбидің серігі, "The Cosby Mysteries" қысқа ғұмырлы детективтік шоуындағы Данте рөлін ойнады. 1996 жылы ол Deion Sanders қатысқан Visa чек картасының жарнамасында түсті. Ол сондай-ақ Майкл Джексонның "Ghosts" (1996) қысқаметражды фильмі мен музыкалық бейнеклипінде шағын рөл ойнады.

Ұзын фильмдер, театр және теледидар

Bamboozled және Monster's Ball фильмдерінде шағын эпизодтарда ойнағаннан кейін, Бей Brown Sugar фильмінде ірі лейблмен келісімшартқа отырғысы келмейтін рэпер рөлін сомдады. Ол Image Award және Teen Choice Award сыйлықтарына үміткер болды. 2001 жылы ол MTV-дегі «Кармен: Хип-хоп операсы» фильмінде Бейонсе Ноулз бен Мехки Фиферге қосалқы рөлде ойнады. 2002 жылы ол Сюзан Лори Паркстің «Топдог/Андердог» пьесасында Бут рөлін ойнады, бұл пьеса Tony сыйлығына ұсынылып, Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Ол және оның әріптесі Джеффри Райт бірлескен өнері үшін Outer Critics Circle сыйлығының арнайы сыйлығын жеңіп алды. 2003 жылы ол «Итальяндық жұмыс» фильмінде Сол құлақты сомдады. Сол жылы ол Алисия Киздің «You Don't Know My Name» музыкалық видеосына түсті. Телевизияда Бей «NYPD Blue», Comedy Central-дың «Chappelle's Show» бағдарламаларында ойнады және HBO-ның «Def Poetry» сөздік шоуын жүргізді. Ол сондай-ақ «My Wife and Kids» ситкомында Майкл Кайлдың (Дэмон Уэйнс) мүгедек досы рөлінде пайда болды. Бей 2005 жылғы Black Reel Awards сыйлығында «Ендік фильмдегі ең үздік актер» атағын жеңіп алды, ол «Ағаш ұстасы» фильміндегі детектив сержант Лукастың рөлін сомдағаны үшін. HBO-ның «Иеміз жасаған нәрсе» фильмінде Вивьен Томас рөлін ойнағаны үшін ол «Эмми» және «Алтын глобус» сыйлықтарына үміткер болды және Image Award сыйлығын жеңіп алды. Ол HBO-ның «Lackawanna Blues» фильмінде оркестр жетекшісі болды. Содан кейін ол 2005 жылы «Галактикаға жолдама» фильмінің адаптациясында Форд Префект рөлін ойнады. 2006 жылы Бей Дейв Чаппелдің «Block Party» фильміне Black Star әріптесі Талиб Квелимен бірге қатысып, сонымен қатар фильмнің саундтрегіне үлес қосты. Ол «Chappelle's Show: Жоғалған эпизодтар» фильмінен «Pixie Sketch» эпизодында банджошы ретінде де пайда болды, бірақ оның эпизоды DVD-ден өшірілді. Ол Брюс Уиллис пен Дэвид Морспен бірге «16 блок» әрекет фильмінде ойнады. Ол сондай-ақ «Boondocks» сериалында Gangstalicious рөлінде қайта-қайта пайда болды. Ол Гаити революционері Туссен Лувертур туралы фильмде Дон Чидл мен Уэсли Снайппен бірге түсуге дайындалып жатыр. Ол «Талладега түндері: Рикки Боббидің балладасы» фильмінде өзін-өзі сомдады. 2007 жылы Бей PBS телеарнасының «Құлдар арасындағы ханзада» деректі фильмінің баяндамашысы болды. 2008 жылы Бей Мишель Гондридің «Be Kind Rewind» фильмінде ойнады, ол бейнежазбалар дүкенінің қызметкері рөлін сомдады, ал оның жақын досы әріптесі Джек Блэк ойнады. Ол сондай-ақ «Cadillac Records» фильмінде Чак Берри рөлін сомдады, ол үшін ол Black Reel Award және Image Award сыйлықтарына үміткер болды. 2009 жылы ол «House» сериалының «Locked In» атты эпизодында «Locked In» синдромынан зардап шегетін науқас рөлінде пайда болды. Оның өнері жақсы қабылдады, E! телеарнасы «Мос Деф «Эмми» сыйлығына лайық өнер көрсетіп тұр» деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ 2009 жылғы «Next Day Air» фильмінде ойнады. 2010 жылы ол «Yo Gabba Gabba!» балалар шоуында Супер мырза Супергерой рөлінде пайда болды. Ол сондай-ақ Вивиан Бомонт театрында Джон Гуаредің «Түсті адам» пьесасында ойнады. 2011 жылы ол Showtime телесериалының алтыншы маусымында бірнеше эпизодта пайда болды, ол «Декстер» сериалы болды. Ол Сэм бауырласты ойнады, ол бұрынғы сотталған, бірақ зорлық-зомбылыққа қарамастан дін тапқан адам. 2016 жылдың қаңтар айында Бей Канье Уэсттің веб-сайтында музыка және кино индустриясынан зейнетке шыққандығын жариялады. 2016 жылдың наурыз айында ол «өзінің соңғы жанды экшн фильмінде» түсуге келісімін бергені хабарланды, ол «Қосылмағандар» - полиция, жеке тұлға және технология мен адамзаттың қиылысуы туралы ғылыми-фантастикалық триллер.

After brief appearances in Bamboozled and Monster's Ball, Bey played a rapper who is reluctant to sign with a major label in Brown Sugar. He was nominated for an Image Award and a Teen Choice Award. In 2001, he took a supporting role to Beyoncé Knowles and Mehki Phifer in the MTV movie Carmen: A Hip Hopera as Lt. Miller, a crooked cop. In 2002, he played the role of Booth in Suzan Lori Parks' Topdog/Underdog, a Tony nominated and Pulitzer winning Broadway play. He and co star Jeffrey Wright won a Special Award from the Outer Critics Circle Award for their joint performance. He played Left Ear in the 2003 film The Italian Job. That same year, he appeared in the Alicia Keys music video You Don't Know My Name. In television, Bey has appeared on NYPD Blue, Comedy Central's Chappelle's Show, and hosted the award winning HBO spoken word show Def Poetry. He also appeared on the sitcom My Wife and Kids as the disabled friend of Michael Kyle (Damon Wayans). Bey won "Best Actor, Independent Movie" at the 2005 Black Reel Awards for his portrayal of Detective Sgt. Lucas in The Woodsman. For his portrayal of Vivien Thomas in HBO's film Something the Lord Made, he was nominated for an Emmy and a Golden Globe, and won the Image Award. He also played a bandleader in HBO's Lackawanna Blues. He then landed the role of Ford Prefect in the 2005 movie adaptation of The Hitchhiker's Guide to the Galaxy. In 2006, Bey appeared in Dave Chappelle's Block Party alongside Black Star partner Talib Kweli, while also contributing to the film's soundtrack. He was also featured as the banjo player in the Pixie Sketch" from Chappelle's Show: The Lost Episodes, though his appearance was edited out of the DVD. He starred in the action film 16 Blocks alongside Bruce Willis and David Morse. He also landed a recurring guest role on Boondocks, starring as Gangstalicious. He is set to be in Toussaint, a film about Haitian revolutionary Toussaint Louverture, opposite Don Cheadle and Wesley Snipes. He made a cameo appearance as himself in the movie Talladega Nights: The Ballad of Ricky Bobby. In 2007, Bey narrated the PBS broadcast documentary Prince Among Slaves. In 2008, Bey starred in the Michel Gondry movie Be Kind Rewind, playing a video rental store employee whose best friend is played by co star Jack Black. He also portrayed Chuck Berry in the film Cadillac Records, for which he was nominated for a Black Reel Award and an Image Award. In 2009, he appeared in the House episode titled "Locked In" as a patient suffering from locked in syndrome. His performance was well received, with E! saying that Mos Def "delivers an Emmy worthy performance". He was also in the 2009 film Next Day Air. In 2010, he appeared on the children's show Yo Gabba Gabba! as Super Mr. Superhero. He also appeared in A Free Man of Color, John Guare's play at the Vivian Beaumont Theatre. In 2011, he began a multi episode appearance on the sixth season of Showtime television series Dexter. He played Brother Sam, an ex convict who has supposedly found religion despite finding himself in violent situations. In January 2016, Bey announced his retirement from the music and the film industries on Kanye West's website. In March 2016, it was announced that he had been attached to star in "his last live action film", The Disconnected, a science fiction thriller dealing with policing, identity, and the intersection of technology and humanity.

Әлеуметтік және саяси көзқарастар

2000 жылы Бей Талиб Квеллимен бірге полицияның зорлық-зомбылығына қарсы наразылық білдіру үшін «Құрмет үшін хип-хоп» жобасын ұйымдастырды. Бұл жоба 1999 жылы полицияның Амаду Диаллоны атып өлтіруіне жауап ретінде құрылды және Диаллоға жасалған 41 оққа сай 41 суретшіні топтауды мақсат етті. Бей солшыл көзқарастарымен белгілі. 2000 жылы ол өлім жазасын күтіп отырған тұтқын Мумия Абу Джамал үшін қайырымдылық концерті берді. 2005 жылдың мамырында Бей, Талиб Квели, R&B әншісі Мартин Лютер және қалалық кеңес мүшесі Чарльз Баррон Нью-Йорк қалалық әкімшілігіне барып, Ассата Шакур үшін жарияланған 1 миллион долларлық сыйлықты қайтаруды талап етті. 2005 жылдың қыркүйегінде Бей «Katrina Clap» атты сингл шығарды, ол «True Magic» альбомында «Dollar Day» деп өзгертілді (жаңаөнерпаздық UTP тобының «Nolia Clap» әнінің аспаптық бөлігі қолданылды). Ән Буш әкімшілігінің «Катрина» дауылға жасаған жауабын сынап көрсетті. MTV Video Music Awards кешінде Бей Radio City Music Hall алдында жүк көлігімен тоқтады және жиналған көпшілік алдында «Katrina Clap» синглын орындады. Кейіннен ол қоғамдық орындауға рұқсат болмағандықтан тұтқындалды. 2006 жылдың қазан айында Бей «4Real» деректік телесериалында пайда болды. «Құдай қаласы» атты эпизодта 4Real командасымен бірге Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласындағы «Құдай қаласы» фавеласына сапар шегіп, бразилиялық рэпер MV Bill-мен кездесіп, аймақтың қылмыстық және әлеуметтік мәселелерімен танысты. 2007 жылдың 7 қыркүйегінде Бей Билл Махердің «Нақты уақыт» бағдарламасында афроамерикандықтарға қарсы расизм туралы сөйледі, «Катрина» дауылға, «Джена алтылығы» ісіне және Мумия Абу Джамалдың сотталуына қатысты үкіметтің жауабын сынады. Ол 2009 жылдың 27 наурызында «Нақты уақыт» бағдарламасына қайта шақырылып, ядролық қарудың қаупі туралы пікір білдірді. 2011 жылдың қыркүйегінде Бей «Пачаның пижамалары: Табиғат жазған әңгіме» экологиялық балалар хип-хоп мюзиклінің баяндаушысы болды. 2013 жылдың шілдесінде ол адам құқықтарын қорғайтын Reprieve ұйымы шығарған қысқа фильмде Гуантанамодағы тұтқын лагерьлерінде қолданылатын мәжбүрлеп тамақтандыру әдістерін көрсетті. Бұл процедураға қатысты әскери нұсқаулықтардың құпия құжаты жарияланғаннан кейін болды. 2018 жылдың қыркүйегінде Бей мен жарнамалық агент Фри Ричардсон Оңтүстік Бронкстағы өнер галереясында «Compound» деп аталатын хип-хоп пен бейнелеу өнеріне арналған көрме ашты. Галереяның мақсаты – әдетте өнер галереяларында өкілдік таба алмайтын маргиналды топтардан шыққан суретшілерді көрсету арқылы екі сала арасындағы алшақтықты қысқарту. Граффити сияқты кері коннотациясы бар өнер түрлері де оңтайлы жағдайда ұсынылды. «Галереяның мақсаты – барлық өнер тең екенін көрсету», – деді Ричардсон мырза. «Бірақ біз хип-хопты жасаған аудандамыз, ал хип-хоп – әлемдегі ең үлкен өнер түрі, сондықтан ол әрқашан қолдау көрсетеді. Ол әрқашан қатысады».

In 2000, paired with Talib Kweli, Bey organized the Hip Hop for Respect project to speak out against police brutality. It was created in response to the 1999 police shooting of Amadou Diallo, and sought to accumulate 41 artists to the roster, one to match each of the 41 gunshots fired on Diallo. Bey is well known for his leftist activism. In 2000, he performed a benefit concert for death row inmate Mumia Abu Jamal. In May 2005, Bey, Talib Kweli, R&B singer Martin Luther and City Councilman Charles Barron approached New York City Hall, demanding the withdrawal of the $1 million bounty for Assata Shakur. In September 2005, Bey released the single "Katrina Clap", renamed "Dollar Day" for True Magic (utilizing the instrumental for New Orleans rappers UTP's "Nolia Clap"). The song is a criticism of the Bush administration's response to Hurricane Katrina. On the night of the MTV Video Music Awards, Bey pulled up in front of Radio City Music Hall on a flatbed truck and began performing the "Katrina Clap" single in front of a crowd that quickly gathered around him. He was subsequently arrested for not having a public performance permit in his possession. In October 2006, Bey appeared on 4Real, a documentary television series. Appearing in the episode "City of God", he and the 4Real crew traveled to City of God, a favela in Rio de Janeiro, Brazil, to meet Brazilian MC MV Bill and learn about the crime and social problems of the community. On September 7, 2007, Bey appeared on Real Time with Bill Maher where he spoke about racism against African Americans, citing the government response to Hurricane Katrina, the Jena Six case, and the murder conviction of Mumia Abu Jamal. He appeared on Real Time again on March 27, 2009, and spoke about the risk of nuclear weapons. In September 2011, Bey joined the cast of the environmental children's hip hop musical Pacha's Pajamas: A Story Written By Nature as narrator. In July 2013, he appeared in a short film released by the human rights organization Reprieve, depicting the forced feeding methods used at the Guantanamo Bay detention camps. This transpired after a document containing the military instructions for the procedure was leaked. In September 2018, Bey and advertising executive Free Richardson opened an art exhibition to the public in an art gallery in the South Bronx, called the Compound, centered around hip hop and fine art. The goal of this gallery was to help bridge the gap between the two fields, by showcasing artists from marginalized backgrounds who normally would not be represented in art galleries. Art forms with negative connotations, such as graffiti, as presented in a more optimal context. "The purpose of the gallery is to say all art is equal," Mr. Richardson said. "But we are in the borough that created hip hop, which is the biggest art form in the world, so it's always an extending arm. It's always present."

Мұра

Шамамен.com оны біздің замандағы ең үздік 50 MC тізімінде 14-орынға қойды, ал The Source оны барлық уақыттың ең үздік 50 лирик тізімінде 23-орынға қойды. AllMusic оны 1990-жылдардың соңында пайда болған ең перспективті рэперлердің бірі және 21-ғасырға қадам басқан хип-хоптың ең жарқын үміттерінің бірі деп атады. Кендрик Ламар бір кезде оны жас рэпер кезінде өте ертедегі шабыт көзі деп айтқан, бірақ Ламар саналы рэп қозғалысының қатысушысы екенін жоққа шығарды. Ол хип-хоптан тыс әртістерге де тікелей әсер етті, оның ішінде ағылшын әнші-әндер авторы Адель және Эми Вайнхаус та бар.

Жеке өмір

Бей 1996 жылы Мария Епеске үйленді. 2006 жылы ол Епестен ажырасуға өтініш берді. Ол балаларға алимент төлемегені үшін сотқа шақырылды, екі қызына ай сайын төлеуге міндетті 10 000 доллардан 2000 доллар кем төледі. Оның тағы төрт баласы бар. Оның анасы Шерон "Уми" Смит ұлының мансабының бір бөлігін белсенді басқарады. Ол мотивациялық спикер, сонымен қатар "Шайн Юр Лайт: А Лиф Скилс Воркбук" атты кітаптың авторы, онда ол оны жалғыз ана ретінде тәрбиелеу тәжірибесін толық баяндайды. 2016 жылдың қаңтар айында Бейге Оңтүстік Африканы тастап кету және бес жылға қайтып оралмау бұйрығы берілді, себебі ол 2013 жылдың мамырында берілген мерзімі өткен туристік визасымен елде заңсыз болды. Сол айда оған мойындалмаған әлемдік паспортты пайдаланғаны және 2014 жылдан бері Оңтүстік Африкада заңсыз тұрғаны үшін айып тағылды. Ол Канье Уэсті өзінің қорғаушысы ретінде шақырғандығы және Уэсттің веб-сайтында шоу-бизнестен кететінін жариялағандығы хабарланды. Суретші мен оның отбасына қатысты көші-қон заңнамасын бұзу туралы сот ісі жүргізіліп жатыр. 2016 жылдың 22 қарашасында оған Оңтүстік Африкадан кетуге рұқсат берілді, бірақ ол елге қайта оралуға тыйым салынды.

BET сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2003 Ең үздік актер «Браун Шугар» 2004 «Италиялық жұмыс»

Қара кино сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2006 Екінші рөлдегі үздік актерлік жетістігі 16 блок

Black Reel сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2003 Ең үздік актер, тәуелсіз фильм Civil Brand 2004 Ең үздік қосалқы актер The Italian Job 2005 Ең үздік актер, тәуелсіз фильм The Woodsman Ең үздік актер, телефильм немесе мини-сериал Something the Lord Made 2008 Ең үздік актер Be Kind Rewind Ең үздік қосалқы актер Cadillac Records

Алтын Дерби жүлделері

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Сілтеме. 2004 Телефильм/Мини-сериал Басты рөлдегі актер Құдай жасаған нәрсе

"Алтын глобус" сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2005 Ең үздік актер – Телефильм немесе телесериал Something the Lord Made

Готэм сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2004 Жылдың жаңа жұлдызы Ағашшы

Гремми сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2005 үздік қалалық/альтернативті орындау "Sex, Love & Money" 2006 "Ghetto Rock" 2007 үздік рэп орындаушысы "Undeniable" 2008 Жылдың үздік альбомы Graduation 2010 үздік рэп орындаушысы "Casa Bey" үздік рэп альбомы The Ecstatic 2011 үздік қысқаша музыкалық бейнебаян "Stylo"

MOBO сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Сілтеме. 2000 жылғы үздік хип-хоп әртісі

NAACP бейне сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2003 Ең үздік қосымша рөлдегі актер ("Браун Шугар" фильмі) 2005 Телевизиялық фильмде, мини-сериалда немесе драмалық туындыдағы ең үздік актер ("Something the Lord Made") 2009 Ең үздік қосымша рөлдегі актер ("Cadillac Records" фильмі)

NAMIC Vision сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2005 Үздік драмалық өнер көрсетілімі Something the Lord Made

Онлайн кино және теледидар қауымдастығы сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2004 Ең үздік актер (толық метражды фильм немесе мини-сериал) "Құдай жаратқан нәрсе"

Primetime Emmy сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Сілтеме. 2004 жылғы мини-сериал немесе фильмдегі ең үздік жетекші актер Something the Lord Made

Спутниктік сыйлықтар

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2005 Ең үздік мини-сериал немесе телефильмдегі актер Something the Lord Made

Стинкерс жаман фильмдер сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2006 Ең жақтырмас жалған акцент – ер адам 16 Blocks

Teen Choice Awards сыйлығы

Жыл Санаты Номинацияланған туынды Нәтижесі Ref. 2003 Таңдау Жаңадан көзге түскен фильм Актер Браун Шугар 2005 Таңдау Фильмі: Рэп-артист Галактикаға автостоппен баратын жолшыраушының нұсқаулығы