Соңғы дәуірдің шотланд ақыны Сорей Маклин

Кіріспе

Шотланд ақыны (1911 – 1996)

Сорли Маклин (Somhairle MacGill Eain; 26 қазан 1911 – 24 қараша 1996) – шотландтық гэль тіліндегі ақын. Шотландия поэзия кітапханасы оны «өзі таңдаған өнер саласындағы шеберлігі және еуропалық поэзиялық дәстүрмен, сондай-ақ еуропалық саясатпен байланысы» үшін «қазіргі заманның маңызды шотланд ақындарының бірі» деп сипаттайды. Нобель сыйлығының лауреаты Сеймус Хини Маклинге шотландтық гэль поэзиясын сақтап қалғаны үшін алғыс айтады. Николсон ІХП-ға қатысып, Бірінші дүниежүзілік соғыста діни сенімдеріне қарсы болғандықтан түрмеге қамалған, сонымен қатар танымал тарихшы және гэль тілінің зерттеушісі болған. Маклиннің әжесі Мэри Мэтисон ерекше аталады, оның отбасы 18-ші ғасырда Лохалштан қуылған. Ол 1923 жылы қайтыс болғанға дейін отбасымен бірге тұрып, Маклинге Кинтейл мен Лохалш, сондай-ақ Скай аймақтарының көптеген дәстүрлі әндерін үйреткен. Кальвинизм бойынша, Құдай адамзаттың кішкентай бөлігін, яғни таңдалғандарын құтқарады, ал көпшілігі адам табиғатындағы күнәлілікке байланысты құрдымға барады. Жиналының тек 5% ғана қасиеттілікке қатысты, ал қалғаны тозақта мәңгілік азапқа тағайындалған қарапайым «жақтастар» саналды. Еркін пресвитериандар Шотландия шіркеуінен де, тіпті Еркін шіркеуден де тым кешірімді деп есептеді. Олар сенбі күні кез келген ойын-сауықты тыйым салған, бірақ ән салу дәстүрін сақтап қалды. Маклин кейінірек он екі жасында дінді социализмге алмастырғанын айтты, себебі ол көптеген адамдар мәңгілік құрдымға жіберілгенін қабылдағысы келмеді. 1941 жылы ол: «Мүмкін, менің бақытсыз, сәтсіз, зұлымдыққа ұшырағандарға деген құштарлығым осыдан туындаған болар» деп жазды. Кальвинистік дәстүрдің пессимизм әсері оның дүниетанымына зор ықпал етті, сонымен қатар ол «дүниелік байлық пен билікке деген тақуалықпен қараушылықты» сақтап қалды. Маклин Еркін пресвитериан шіркеуін оны білмейтін қарсыластарынан қорғады және бір рет Еркін пресвитериан шіркеуінің қарттарын «қасиетті, шынымен қасиетті адамдар» деп сипаттады. Кейде ол өлеңдерін отбасының діншіл мүшелерін ренжітпеу үшін өзгертті. Сондай-ақ ол протестант уағыздарының гэль тіліндегі тілдік және әдеби күрделілігі мен шығармашылығына қызығушылық танытты. Бұл уағыздардың кең лексикасы, жоғары стильдік деңгейі және құштарлығы оның поэзиялық стиліне елеулі әсер етті.

Sorley MacLean (Somhairle MacGill Eain; 26 October 1911 – 24 November 1996) was a Scottish Gaelic poet, described by the Scottish Poetry Library as "one of the major Scottish poets of the modern era" because of his "mastery of his chosen medium and his engagement with the European poetic tradition and European politics". Nobel Prize Laureate Seamus Heaney credited MacLean with saving Scottish Gaelic poetry. Nicolson had been involved in the ILP and imprisoned as a conscientious objector in WWI and was also a noted historian and Gaelic scholar. Of especial note was MacLean's paternal grandmother, Mary Matheson, whose family had been evicted from Lochalsh in the 18th century. Until her death in 1923, she lived with the family and taught MacLean many traditional songs from Kintail and Lochalsh, as well as Skye. Calvinism taught that God would save a small portion of humanity, the elect, while the vast majority were doomed by the sinfulness inherent in human nature. Only 5% of the congregation took communion; the remainder were considered mere "adherents" who were probably destined for eternal torment in hell. Free Presbyterians believed that the Free Church was too lenient, let alone the Church of Scotland. They prohibited any form of amusement on the Sabbath, but had a rich tradition of unaccompanied psalm singing. MacLean later said that he had abandoned religion for socialism at the age of twelve, as he refused to accept that a majority of human beings were consigned to eternal damnation. In 1941, he wrote that "perhaps my obsession with the cause of the unhappy, the unsuccessful, the oppressed comes from this." The pessimism of the Calvinist tradition had a strong impact on his world view, and he also retained "a puritanical contempt for mere worldly riches and power". MacLean defended the Free Presbyterian Church against opponents who had little familiarity with it, once describing Free Presbyterian Church elders as "saintly, just saintly men". Sometimes he altered his poetry to avoid offending the religious members of his family. He also admired the linguistic and literary sophistication and creativity of Protestant sermons in Gaelic. The wide vocabulary, high register, and passion of these sermons had a significant impact on his poetic style.

1930 жылдар

Ол Расай бастауыш мектебінде және Портри орта мектебінде білім алған. Ол институтты құруға қатысып, оның басқармасында қызмет етті. Басқа өлеңдердің ішіндегі ең маңыздысы – ұзақ поэмасы «Кулильтион». Ол жеті құрметті диплом алды. 1970 және 1982 жылдары екі рет Инвернесс қаласының гаэль қоғамының құрметті төрағасы болды; 1985 жылы Saltire қоғамының құрметті президенті аталды. Дуглас Янг: «Британ аралдарындағы біздің буын жазған ең жақсы поэзия – шотланд гаэль тілінде, және оны Сорли Маклин жазды» деп жазды. Джон МакИннес оны «гейл тілін шегіне дейін жеткізген» «үлкен жазушы» деп атады. Ол былай деді: «Таң қалдырарлықтай, ұзақ уақыт бойы маргиналданған гаэль тілі Маклин сияқты жазушыны дүниеге әкелді, ол өз ойын басқа тілде жеткізе алмас еді: «Сомхайл МакГилл Эйнге гаэль тілі қажет болды, ал гаэль тіліне Сомхайл МакГилл Эйн қажет болды». Маклиннің өлеңдерін аударған Иэн Крихтон Смит «Дэйн до Эймир» – «осы ғасырдың ең ұлы гаэль кітабы» деді, бұл пікірге Кристофер Уайт қосылды. Маоилиос Каимбеул Маклиннің шотланд гаэль поэзиясының тарихындағы ең үздік ақын екенін айтты. Смит Маклиннің махаббат өлеңдерінің деңгейін Каталл мен Уильям Батлер Йейтспен салыстырды. Нобель сыйлығының лауреаты Сеймус Хини Маклиннің «гейл поэзиясын мәңгілікке сақтап қалғанын» айтты. Ол Маклиннің кейбір өлеңдерін музыкаға қойды. Гаэль тілінде сөйлейтін әлемде Маклиннің ықпалы кең таралған және берік болды. Ақын Аонгхас МакНеакил білімінен кейін ағылшын тілінде жазуды бастады, себебі «Менің білімім гаэль әдебиетінің өліп қалғанына сендірді»; ол Маклиннің оны керісіне көндіргенін және гаэль тілінде жазуға шабыттандырғанын мойындады. Runrig тобы бір рет Маклинды сахнаға шақырып, өлең оқуға рұхсат берді. Дегенмен, Маклиннің ауылдық гаэль тілінде сөйлейтін қауымдастықтарға тигізген әсері аз болды. Романшы Ангус Питер Кэмпбелл Маклинге қарағанда жергілікті Uist ақындарының жұмысын артық көретінін және басқа Uist тұрғындары да солай ойлайтынын жазды. Австралиялық ақын Лес Мюррей Маклиннің өзінің жұмысына тигізген әсерін мойындады. 1984 жылы Тимоти Нит «Халлайг» деген фильм түсірді, онда Маклиннің поэзиясына әсер еткен негізгі факторлар туралы пікірлері, Смит пен Хинидің түсіндірулері, поэмадан және басқа да шығармалардан маңызды үзінділер, сондай-ақ гаэль әндерінен үзінділер бар. Бұл поэма Питер Максвелл Дэвис операсының «The Jacobite Rising» мәтінінің бір бөлігін де құрайды; ал Маклиннің осы поэманы ағылшын және гаэль тілдерінде оқуы Мартин Беннетт «Bothy Culture» альбомында сол аттас трек үшін үлгі ретінде пайдаланылды. 2000 жылы Джон МакЛеод, МакЛеод кланының басшысы, Скайдың Black Cuillin тау жотасын Dunvegan қамалын жөндеуге қаражат жинау үшін сатуға шығарғанда дау туды. Оның жылжымайтын мүлік агенттігі Savills мүлікті жарнамалау үшін «An Cuilthionn» поэмасынан үзінділерді пайдаланды. Көптеген адамдар бұл Маклиннің жұмысын тиісіз пайдалану деп санады. Savills Рене Маклин қабылдаған кешірімді толыққанды қабылдады.

He was educated at Raasay Primary School and Portree Secondary School. He was involved in founding the institution and also served on its board. of the other poems, the most significant was the long narrative poem An Cuilthionn. He received seven honorary degrees. Twice, he was the honorary head of the Gaelic Society of Inverness, in 1970 and 1982; he was made honorary president of the Saltire Society in 1985. Douglas Young wrote that "the best poetry written in our generation in the British Isles has been in Scottish Gaelic, by Sorley MacLean." John MacInnes called him a "magisterial writer" who "[pushed] Gaelic to its limits". He said that it is "truly astonishing" that Gaelic, so long minoritized, could have produced a writer like MacLean, who could not express what he had to say in any other language: "Somhairle MacGill Eain needed Gaelic, and Gaelic needed Somhairle MacGill Eain". According to Iain Crichton Smith, translator of MacLean's poetry, Dàin do Eimhir was "the greatest Gaelic book of this century", an assessment with which Christopher Whyte agreed. According to Maoilios Caimbeul, MacLean was the best Scottish Gaelic poet of all time. Smith compared the calibre of MacLean's love poetry to that of Catallus and William Butler Yeats. Nobel Prize Laureate Seamus Heaney said that MacLean had "saved Gaelic poetry for all time". to set some of MacLean's poems to music. In the Gaelic speaking world, MacLean's influence has been pervasive and persistent. Poet Aonghas MacNeacail started writing in English, because "My education gave me to believe that Gaelic literature was dead"; he credited MacLean with convincing him otherwise and inspiring him to write in Gaelic. The Gaelic rock band Runrig once invited MacLean to come onstage for a poetry reading. However, MacLean had less impact on rural Gaelic speaking communities. Novelist Angus Peter Campbell wrote that he preferred the work of local Uist bards to MacLean, and he believed that other Uist people felt the same. Australian poet Les Murray acknowledged MacLean's influence on his work. A film, Hallaig, was made in 1984 by Timothy Neat, including a discussion by MacLean of the dominant influences on his poetry, with commentary by Smith and Heaney, and substantial passages from the poem and other work, along with extracts of Gaelic song. The poem also forms part of the lyrics of Peter Maxwell Davies' opera The Jacobite Rising; and MacLean's own reading of it in English and in Gaelic was sampled by Martyn Bennett in his album Bothy Culture for a track of the same name. A controversy erupted in 2000, when John MacLeod, chief of Clan MacLeod, put the Black Cuillin mountain range of Skye on the market in order to finance the repair of Dunvegan Castle. His real estate agency, Savills, used excerpts from An Cuilthionn to advertise the property. Many people found this to be an inappropriate use of MacLean's work. Savills apologized unreservedly, which was accepted by Renee MacLean.