Кіріспе
Шотланд ақыны, романист және әдеби сыншы (1844–1912)
Эндрю Ланг (31 наурыз 1844 – 20 шілде 1912) – шотланд ақыны, романист, әдеби сыншы және антропология саласына үлес қосушы. Ол халық әңгімелері мен ертегілерді жинаушы ретінде ең жақсы танымал. Сент-Эндрюс университетіндегі Эндрю Лэнг лекциялары оның құрметіне аталған.
Өмірбаян
Лэнг 1844 жылы Шотландияның Селкирк қаласында дүниеге келді. Ол Селкирк қаласының клеркі Джон Лэнг пен оның әйелі Джейн Плендерлид Селярдың сегіз баласының ең үлкені болды. Оның анасы, Джейн Плендерлид Селяр, патшалықтың бірінші графы Сазерлендтің басқарушысы Патрик Селлардың қызы еді. 1875 жылдың 17 сәуірінде ол Клифтон мен Барбадостан шыққан К. Т. Аллейннің кіші қызы Леонора Бланш Аллейнеге үйленді. Лэнг өзі редакциялаған «Түсті/Көктемгі ертегілер кітабы» сериясының авторы, серіктесі немесе аудармашысы ретінде әртүрлі айтылды (немесе солай болуы керек еді). Ол Селкирк грамматикалық мектебінде, Лоретто мектебінде және Эдинбург академиясында, сондай-ақ Сент-Эндрюс университеті мен Оксфордтың Балиол колледжінде білім алды. 1868 жылы ол классикалық білім берудің соңғы сатысында бірінші сыныптан диплом алды, кейіннен Мертон колледжінің мүшесі, ал одан кейін құрметті мүшесі болды. Ол көп ұзамай журналист, ақын, сыншы және тарихшы ретінде сол заманғы ең қабілетті және жан-жақты жазушылардың бірі ретінде танылды. Ол 1890-1900 жылдары көптеген жазушылар мен суретшілерді тартқан нео-якобит қоғамы – Ақ роза орденінің мүшесі болды. 1906 жылы ол FBA болып сайланды. 1912 жылдың 20 шілдесінде Банчордағы Tor na Coille қонақ үйінде стенокардиядан қайтыс болды. Ол әйелінің күтімінде қалды. Ол Сент-Эндрюс соборының аумағында жерленді, онда 19 ғасырлық бөлімнің оңтүстік-шығыс бұрышында оның ескерткіші орналасқан.
Фольклор және антропология
Қазіргі таңда Лэнг негізінен халық аңыздары, мифология және дін туралы жазған еңбектерімен танымал. Оның фольклорға деген қызығушылығы ерте балалық шағынан басталады; Оксфордқа келгенге дейін Джон Фергюсон МакЛеннанның еңбектерін оқыған, содан кейін Е. Б. Тайлордың ықпалына ішкен. Оның ең алғашқы жарияланымдарының бірі – «Әдет-ғұрып және мифтер» (1884). «Миф, ырым және дін» (1887) еңбегінде ол мифологияның «ұтымсыз» элементтерін көне, примитивті формалардан қалған қалдықтар деп түсіндірді. Лэнгтің «Діннің қалыптасуы» еңбегі 18-шы ғасырғы «асыл жабайы» идеясымен күшті байланысты: онда ол «жабайы» деп аталатын халықтардың арасында жоғары рухани идеялардың бар екенін айтты, бұл Англиядағы оккульттік құбылыстарға деген қазіргі қызығушылықпен салыстырылады. «Лиляк ертегі кітабының» алғы сөзінде ол жинақтағы көптеген әңгімелерді аударғаны және көшіргені үшін әйеліне алғыс айтады. Лэнг тотемизмнің пайда болуын «Social Origins» (1903) еңбегінде зерттеді.
Психикалық зерттеулер
Лэнг «психикалық зерттеулердің» негізін қалаушылардың бірі болды, ал антропология саласындағы басқа еңбектері: «Түстер мен әуестер кітабы» (1897), «Сиқыр мен дін» (1901) және «Тотемнің құпиясы» (1905) кіреді. Лэнг өз ұстазы Тайлордың рухтарға сену мен анимизмнің бастапқыда ақылға сыймас нәрсе екендігі туралы пікіріне қарсылық көрсету үшін 19-шы және 20-шы ғасырлардағы еуропалық спиритизмді кеңінен пайдаланды. Лэнг Тайлордың еңбектерін және өзінің психикалық зерттеулерін материализмді сынауға бағытталған антропологиялық тұрғыдан қолданды. Эндрю Лэнг фольклорлық қоғамындағы әріптесі Эдвард Клодпен «Психофольклор» тақырыбы бойынша қызу пікір таласты, бұл фольклорды психикалық зерттеулермен байланыстыруды мақсат еткен ғылым саласының бір бөлімі болды.
Классикалық ғылым
Ол С. Х. Батчермен Гомердің "Одиссеясының" (1879) прозалық аудармасын жасаған, ал Э. Майерс және Уолтер Лифпен "Илиаданың" (1883) прозалық нұсқасын жасауда бірлесіп жұмыс істеді. Екеуі де ескі стильдегі, бірақ тартымды тілімен әлі де көзге түседі. Ол консервативті көзқарастарды ұстанған Гомерді зерттеуші ғалым болды.