Кіріспе
Рэмбус DRAM (RDRAM) және оның ізбасарлары – Конкурентті Рэмбус DRAM (CRDRAM) және Тікелей Рэмбус DRAM (DRDRAM) – 1990-шы жылдардан 2000-шы жылдардың басына дейін Rambus компаниясы әзірлеген синхронды динамикалық кездейсоқ сүйемелдеу жадының (SDRAM) түрлері. Rambus DRAM-ның үшінші буыны DRDRAM XDR DRAM-мен алмастырылды. Rambus DRAM жоғары өткізу қабілетіне ие қолданулар үшін әзірленді және Rambus оны SDRAM сияқты заманауи жад түрлерінің орнына қоюға бағытталды. DRDRAM бастапқыда дерлік ПК жадының стандарты болады деп күтілді, әсіресе Intel болашақ чипсеттерінде Rambus технологиясын пайдалануға лицензия алғаннан кейін. Бұдан әрі, DRDRAM графикалық жад стандарты болады деп болжалды. Дегенмен, RDRAM балама технология – DDR SDRAM –мен стандарттар үшін күреске тартылып, бағасы және кейіннен өнімділігі тұрғысынан жеңіліске ұшырады. 2003 жылға қарай DRDRAM жаңа жеке компьютерлерде қолдау көрсетілмейтін болды.
Rambus DRAM (RDRAM), and its successors Concurrent Rambus DRAM (CRDRAM) and Direct Rambus DRAM (DRDRAM), are types of synchronous dynamic random access memory (SDRAM) developed by Rambus from the 1990s through to the early 2000s. The third generation of Rambus DRAM, DRDRAM was replaced by XDR DRAM. Rambus DRAM was developed for high bandwidth applications and was positioned by Rambus as replacement for various types of contemporary memories, such as SDRAM. DRDRAM was initially expected to become the standard in PC memory, especially after Intel agreed to license the Rambus technology for use with its future chipsets. Further, DRDRAM was expected to become a standard for graphics memory. However, RDRAM got embroiled in a standards war with an alternative technology—DDR SDRAM—and quickly lost out on grounds of price and, later, performance. By around 2003, DRDRAM was no longer supported in new personal computers.
ПК негізгі жады
RDRAM қолдауы бар алғашқы PC негізгі платалары екі үлкен кешіктіруден кейін 1999 жылдың соңында пайда болды. RDRAM Intel компаниясы оны кеңінен пайдаланған кезде жоғары лицензиялық төлемдерге, жоғары бағаға, өзгеше стандартқа және бағасының өсуіне қарамастан, өнімділіктегі артықшылықтарының аз болуына байланысты даулы болды. RDRAM және DDR SDRAM стандарттар үшін күреске қатысты. PC 800 RDRAM 400 МГц жиілікте жұмыс істеді және 16 биттік шина арқылы 1600 МБ/с өткізу қабілетін қамтамасыз етті. Ол 184 контактілі RIMM (Rambus in line memory module) түрінде, DIMM (dual in line memory module) сияқты жинақталған. Деректер сағат сигналының өрлеу және төмендеу жиектері арқылы жіберіледі, бұл техника DDR деп аталады. DDR техникасының артықшылықтарын көрсету үшін, осы типтегі жад нақты сағат жиілігінен екі есе жоғары жылдамдықпен сатылды, яғни 400 МГц Rambus стандарты PC 800 деп аталды. Бұл бұрынғы PC 133 SDRAM стандартынан едәуір жылдам болды, ол 133 МГц жиілікте жұмыс істеді және 168 контактілі DIMM түрінде 64 биттік шина арқылы 1066 МБ/с өткізу қабілетін қамтамасыз етті. Сонымен қатар, егер негізгі платада екі немесе төрт арналы жад подсистемасы болса, барлық жад арналарын бір уақытта жаңарту қажет. 16 биттік модульдер бір жад арнасын қамтамасыз етеді, ал 32 биттік модульдер екі жад арнасын қамтамасыз етеді. Сондықтан, 16 биттік модульдерді қабылдайтын екі арналы негізгі платада RIMM модульдерін жұптап қосу немесе жұптап алу қажет. 32 биттік модульдерді қабылдайтын екі арналы негізгі платада жеке RIMM модульдерін қосу немесе алу мүмкін. Ескі 184 контактілі 16 биттік модульдермен салыстырғанда, кейінгі 32 биттік модульдерде 232 контакті болды.
Тұрақтылық модульдері
Көптеген таралған Rambus жады контроллерлерінің құрылымы жад модульдерін екі-екілеп орнатуды қажет етті. Қалған бос жад ұялары үздіксіздік RIMM (CRIMM) модульдерімен толтырылуы керек. Бұл модульдер қосымша жадты қамтамасыз етпейді, сигналдардың аналық платадағы тоқтату кедергілеріне таралуына ғана қызмет етеді, сигналдардың қайта шағылысуына алып келетін тұйық нүктенің орнына. CRIMM модульдері қарапайым RIMM модульдеріне физикалық тұрғыдан ұқсас, бірақ оларда интегралды схемалар (және олардың жылу таратушылары) жоқ.
Өнер көрсету
Басқа заманауи стандарттармен салыстырғанда, Rambus кідіріс уақытының, жылу шығарудың, өндіріс күрделілігінің және құнының артуын көрсетті. Күрделі интерфейстік тізбектер мен жад банктерінің санының көбеюіне байланысты RDRAM чипінің мөлшері сол кездегі SDRAM чиптерінен үлкен болды, нәтижесінде 16 Мбит тығыздықта 10–20% баға қосылды (64 Мбит-те шамамен 5% жоғары төлем). Ең көп таралған RDRAM тығыздықтары 128 Мбит және 256 Мбит екенін ескеріңіз. PC 800 RDRAM 45 нс кідіріс уақытымен жұмыс істеді, бұл сол кездегі басқа SDRAM түрлерінен көп. RDRAM жад чиптері SDRAM чиптеріне қарағанда едәуір көп жылу шығарды, сондықтан барлық RIMM құрылғыларында жылутарату құрылғылары қажет болды. RDRAM әр чипке қосымша тізбектерді (мысалы, пакет демультиплексерлерін) қамтиды, бұл SDRAM-мен салыстырғанда өндіріс күрделілігін арттырды. RDRAM сонымен қатар жоғары өндіріс шығындары мен лицензиялық төлемдердің салдарынан PC 133 SDRAM-дан төрт есе қымбат болды. 2000 жылы ұсынылған PC 2100 DDR SDRAM 133 МГц сағаттық жиілікпен жұмыс істеді және 184 контактілі DIMM формасында 64 биттік шина арқылы 2100 МБ/с жылдамдықпен дерек жеткізді. Intel 840 (Pentium III), Intel 850 (Pentium 4), Intel 860 (Pentium 4 Xeon) чипсеттерін енгізу арқылы Intel екі арналы PC 800 RDRAM қолдауын қосты, шина енін 32 битке дейін ұлғайтып, өткізу қабілетін 3200 МБ/с-қа дейін екі есе арттырды. 2002 жылы Intel 850E чипсеті пайда болды, ол PC 1066 RDRAM-ды ұсынды, жалпы екі арналы өткізу қабілетін 4200 МБ/с-қа дейін арттырды. 2002 жылы Intel E7205 Granite Bay чипсетін шығарды, ол екі арналы DDR қолдауын ұсынды (жалпы өткізу қабілеті 4200 МБ/с), бәсекелес RDRAM-ға қарағанда сәл төмен кідіріс уақытымен. Granite Bay-дің өткізу қабілеті i850E чипсетінің PC 1066 DRDRAM-ын қолданумен салыстырылатындығымен, айтарлықтай төмен кідіріс уақытын қамтамасыз етті. RDRAM-ның 800 МГц сағаттық жиілігіне жету үшін жад модулі сол кездегі SDRAM DIMM-дегі 64 биттік шинаның орнына 16 биттік шинамен жұмыс істеді. Intel 820 құрылғысы шығарылған кезде кейбір RDRAM модульдері 800 МГц-тен төмен жылдамдықпен жұмыс істеді.
Салыстырмалы көрсеткіштер
1998 және 1999 жылдары жүргізілген сынақтар көрсеткендей, көптеген күнделікті қолданбалар RDRAM-мен аздап баяу жұмыс істеді. 1999 жылы Intel 840 және Intel 820 RDRAM чипсеттерін Intel 440BX SDRAM чипсеттерімен салыстырған нәтижелер, RDRAM-ның артықшылығы оның құнын SDRAM-ға қарағанда, жұмыс станцияларында қолданудан басқа жағдайда ақтамайды деген қорытындыға әкелді. 2001 жылы жүргізілген сынақтар көрсетті, бір арналы DDR266 SDRAM модульдері күнделікті қолдануда екі арналы 800 МГц RDRAM-мен шамалас өнімділік көрсетеді.
Сату тарихы
1996 жылдың қараша айында Rambus компаниясы Intel компаниясымен дамыту және лицензиялық шарт жасасты. Intel компаниясы өз микропроцессорлары үшін тек Rambus жад интерфейсін қолдайтынын және Rambus акцияларының бір миллион акциясын акциясы 10 доллардан сатып алу құқығын алғанын жариялады. Көшу стратегиясы ретінде Intel болашақ Intel 82x чипсеттерінде Memory Translation Hub (MTH) қолдауымен PC 100 SDRAM DIMM-дерді қолдауды жоспарлады. 2000 жылы Intel, MTH құрамындағы Intel 820 аналық платасын, бір мезгілде ауысу шуынан туындаған кездейсоқ тоқтаулар мен өзінен-өзі қайта жүктелулердің болуына байланысты қайтарып алды. Осыдан кейін Intel 820 аналық платаларында MTH болмайды. 2000 жылы Intel екі RIMM жиынтығымен бірге Pentium 4 процессорларының сауда орамдарын қосымша ұсыну арқылы RDRAM-ды субсидиялауды бастады. Intel 2001 жылы осы субсидияларды азайта бастады. 2003 жылы Intel 865 және 875 чипсеттерін екі каналды DDR SDRAM қолдауымен ұсынды, олар 850 чипсетінің жоғары деңгейдегі баламасы ретінде сатылды. Сонымен қатар, болашақ жад жол картасына RDRAM енбеді.
Видео ойын консольдары
Rambus RDRAM-ы 1996 жылы Nintendo 64 ойын консолінен бастап екі бейне ойын консолінде қолданылды. Nintendo консолі 9 биттік шинада 500 МГц жиілікте жұмыс істейтін 4 МБ RDRAM пайдаланды, бұл 500 МБ/с өткізу қабілетін қамтамасыз етті. RDRAM, N64 консоліне үлкен жад өткізу қабілетін ұсынумен қатар, конструкциясының қарапайымдығының арқасында төмен құнға қол жеткізуге мүмкіндік берді. RDRAM-ның тар шинасы тізбек тақтасын жобалаушыларға шығындарды азайту үшін қарапайым әдістерді қолдануға мүмкіндік берді. Дегенмен, бұл жадтың кездейсоқ сұрау кешіктіруі жоғары болғандықтан көп ұнаған жоқ. N64 консолінде RDRAM модульдері пассивті жылу тарату құрылымы арқылы салқындатылады. Nintendo сонымен қатар Expansion Pak аксессуары арқылы жүйелік жадты кеңейту мүмкіндігін қосты, бұл кейбір ойындарды жақсартылған графика, жоғарырақ ажыратымдылық немесе жоғары кадр жылдамдығымен жаңартуға мүмкіндік берді. RDRAM-ның аталған конструкциялық ерекшеліктеріне байланысты консольге Jumper Pak макеттік модулі де қосылған. Sony PlayStation 2 32 МБ RDRAM-мен жабдықталған және екі каналды конфигурацияны қолданды, нәтижесінде 3200 МБ/с қол жетімді өткізу қабілетіне ие болды.
Texas Instruments DLP компаниясының
RDRAM Texas Instruments компаниясының Digital Light Processing (DLP) жүйелерінде пайдаланылды.
Видеокарталар
Cirrus Logic компаниясы Laguna графикалық чипінде RDRAM қолдауын іске қосты, отбасының екі мүшесі бар: тек 2D 5462 және 3D үдеуі бар 2D чипі 5464. Екеуінде де 2 МБ жад және PCI порты бар. Cirrus Logic GD5465 кеңейтілген 4 МБ Rambus жадымен, екі арналы жадты қолдайды және жылдам AGP портын пайдаланады. RDRAM жоғары өткізу қабілетінің арқасында бәсекелес DRAM технологияларынан гөрі пайдаланушыға жақсырақ тәжірибе ұсынды. Бұл чиптер Creative Graphics Blaster MA3xx сериясы және басқа да құрылғыларда қолданылды.