Кіріспе

Америкалық авиацияның алғашқы дамушысы Кларенс Дункан Чемберлин (11 қараша 1893 – 31 қазан 1976) – Атлант мұхиты арқылы Нью-Йорктан Еуропа құрлығына қанатты ұшақпен ұшқан екінші адам және алғашқы трансатлантикалық жолаушыны тасымалдаған пилот.

Алғашқы жылдар

Кларенс Дункан Чемберлин 1893 жылдың 11 қарашасында Айова штатының шағын қаласы Дениссонда Элзи Кларенс пен Джесси Дункан Чемберлиндердің отбасында дүниеге келді. Элзи, немесе "ЭК" деп Денисон айналасында танымал болған ол, жергілікті сағатшы және Денисонның алғашқы автомобильінің иесі еді. Бұл автомобиль жұмыс істеп тұрғанда шығаратын шуы үшін Кроуфорд округінде кеңінен белгілі болды. Шындығында, көлікті күтіп ұстау үнемі күш жұмсауды қажет етті; алайда, Чемберлиннің механикалық нәрселерге деген қызығушылығы алғаш рет отбасылық автомобильді күтіп ұстау кезінде қалыптасты. Сонымен қатар, ол механикалық дағдыларын қолданып, әкесінің сағат дүкеніне күнделікті әкелінетін сағаттар мен сыйлық сағаттарды жөндеуден үлкен ләззат алды. Сондай-ақ, Чемберлин Денисон қаласында алғашқы ұшағын көрді – бұл Денисон қаласында өткен өрт сөндірушілер конвенциясында көрсетілген ертедегі итераторлық ұшақ болды. Сол сәттен бастап Чемберлиннің бойында бір күні аспанға көтерілуге деген құштарлық пайда болды.

Мектептегі білімі

1912 жылы Денисон мемлекеттік мектептері жүйесінде білімін аяқтағаннан кейін, ол Денисон Нормаль және Бизнес колледжіне түсті. Денисон Нормаль және Бизнес колледжінде оқығанда Чемберлин Айова штатының Эймс қаласындағы Айова мемлекеттік колледжінде Электр инженериясы мамандығы бойынша білім алуға дайындық курстарын тыңдады. Колледжде оқып жүрген кезінде, сабақтарына қосымша және оларға төлеу үшін Чемберлин түнде Форт-Додж, Дес-Мойн және Оңтүстік теміржол компаниясының Анекенидегі (Айова штаты) электр қуатының қосалқы станциясында жұмыс істеді. Осы үшін Чемберлин пойызда тұруға мәжбүр болды, онда ол жұмыстан сабаққа баратын жолда оқып, тамақтанып, ұйықтады. Бірақ 1914 жылы Чемберлин, колледждің екінші курсында оқып жүргенде, Денисон Нормаль және Бизнес колледжін тастап, қалада Harley Davidson дилерлігін ашты. Дегенмен Чемберлинге әйгілі болу жеткіліксіз болды; ол Нью-Йорк қонақ үйінің иесі Реймонд Ортейг ұсынған 25 000 долларлық сыйлықты – Нью-Йорк қаласынан Парижге тоқтамай ұшқан алғашқы ұшқыштарға берілетін сыйлықты жеңіп алғысы келді. Бірақ мұндай ұшуға тырыспас бұрын, ол Нью-Йорк пен Париж арасындағы 3530 мильді (шамамен 5680 километр) ұшып өте алатынын көрсетуі керек еді. Чемберлин бұл үшін ұшудың төзімділік рекордын жаңаруға бел буды, ол кезде бұл рекорд француздар Друхин мен Ландриге тиесілі болған, олар 45 сағат, 11 минут және 59 секунд бойы әуеде болған. 1927 жылдың 12 сәуір күні Чемберлин және оның досы, әрі ұшқыш Берт Акоста Нью-Йорктегі Рузвельт-Филдтен сағат 9:30-да ұшып кетті. 375 галлон жанармай және басқа да қажетті заттармен толтырылған Bellanca Wright ұшағы (кейін "Мисс Колумбия" деп аталды) Нью-Йорктің Лонг-Айленд аймасының үстінен қатар-қатар ұшып өтті. Ұшу қиындықтарсыз өтті деп айтуға болмайды, соның ішінде қателік салдарынан жанармай ағыны тоқтатылып, пилоттарға су жетіспеді. Бірақ бәрінен кейін, ол сәтті аяқталды. 14 сәуірде, ұшып шыққаннан кейін 51 сағат, 11 минут және 25 секунд өткен соң Чемберлин мен Акоста француздардың рекордын шамамен 6 сағатқа асырып, жерге қонды. "Ұшақ шамамен 4100 миль (6600 километр) ұшып өтті, бұл Нью-Йорк пен Парижге ұшу үшін қажетті қашықтықтан және Реймонд Ортейг сыйлығынан 500 мильдей (800 километрдей) артық еді". Бірақ Чемберлин айтқандай, "Берт пен мен рекордты жеңіп алдық, бірақ Bellanca ұшағымен Парижге ұшу құқығын жеңіп алмадық".

"Колумбия айым"

"Мисс Колумбия" – бұл Райт Белланка WB 2 монопланы, оны Чемберлин 1927 жылы ұшудың төзімділік рекордын жаңару үшін, содан кейін сол жылдың өзінде Атлантика арқылы танымал ұшуын жасау үшін пайдаланды. Ұшақты Джузеппе Белланка жасаған, ол Wright Aeronautical Corporation компаниясынан жаңа J 5 "Whirlwind" қозғалтқышына арналған ұшақ жасауға шақырылған болатын. Бастапқыда "Райт Белланка", оның жаңа түрі "таза, бірақ сәл бұрышты сызықтары бар қарапайым қанатты моноплан" сияқты көрінгенмен, оның класындағы басқа ұшақтардан айырмашылығы, ол өте ауыр жүк көтере алатын. Бұл екі факторға байланысты болды: "профильделген фюзеляж және кең аэродинамикалық бөлімге ие қанат тіректері, екеуі де [ұшақтың] жалпы көтерілуіне үлкен үлес қосты". Чемберлиннің сәтті төзімділік ұшуына дейін, Райт Белланканы Чарльз А. Левин сатып алды, ол бай, миллионерлік металл жинаушы және Columbia Aircraft Corporation президенті болған. Алайда, Чарльз Линдберг өзі Чемберлиннің төзімділік ұшуына дейін ұшақты сатып алуға тырысты. Левин Линдбергтің ұсынысын қабылдамады. Сатып алынғаннан кейін көп ұзамай, ұшаққа екі кішкентай қыз "Мисс Колумбия" деп ат қойды, олар осы рәсімді лимонад ішіп орындады. Содан кейін олар Кларенс Чемберлинмен қуанышпен ұшты". Бірақ, қуаныш сапары трагедияға айналуға жақын болды, өйткені ұшақ ұшып кетер кезде шассидің бір бөлігі жыртылып кетті, бірақ Чемберлин ұшақты қауіпсіз және шебер түрде қондыра алды. "Мисс Колумбия" Атлантика арқылы жолаушы тасыған алғашқы ұшақ болып ерекшеленеді, сонымен қатар Атлантика арқылы екі рет ұшқан алғашқы ұшақ болып та танылады. Чемберлинмен рекордтық ұшудан үш жыл өткен соң, жаңа аталған "Карағай жапырағы", канадалық капитан Дж. Эррол Бойд және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әуе қызметі лейтенанты Гарри П. Коннор басқарды, ол Ньюфаундлендтің Харбор Грейс портынан Tresco аралындағы Пентел Бэйге ұшты.

Атлантиканы аралай ұшу

Чемберлин мен Акостаның сәтті ұшуы Левинге Атлантиканы кесіп өтуге тырысу мүмкін екеніне және Ортейг сыйлығына қол жеткізуге болатынына сендірді. Чемберлин мен Акостада Левиннің керемет ұшқыштар тобы болды; алайда, көптеген адамдарды таң қалдырған шешіммен Левин Акостаның орнына шығыстың танымал ұшқышы Ллойд В. Бертоны навигатор ретінде тағайындады. Дегенмен, экипаж таңдау, ұшу маршруты және сымсыз жабдық орнату мәселелері бойынша дау-дамайлар Атлантикалық рейске дайындық жұмыстарын қиындатты. Бірақ Чемберлин мен Берто Чарльз Линдбергтен бұрын Атлантиканы сәтті кесіп өтеді деп күтілді. 19 мамырда Линдберг тіпті Чемберлинмен кездесіп, Атлант мұхитының ауа райы карталарын алды, ал 20 мамырда Линдберг Парижге, тағдырымен кездесуге ұшып кетті. Ал Чемберлин сот шешімі мен нашар ауа райы салдарынан әлі де ұшуға тыйым салынған еді. Бұл шешім күшін жойғанмен, екі сұраққа жауап берілмеді: Чемберлинмен кім бірге ұшады? Линдберг олардан бәйгеде озат кеткен соң, олардың рейсінің мақсаты не болады? Тіпті Чемберлиннің рейске қатысуы да күмәнді болды. Левин Чемберлиннің ұшу қабілетіне емес, оның қарапайым келбетіне қатысты алаңдады, оның жарнамаға лайықты емес болуінен сескенді. Ақыры, Левин Чемберлиннің сыртқы түріне қарамастан оны сақтап қалуға шешім қабылдады. Екеуі Атлантиканы ұшақпен бірінші болып кесіп өте алмайтындарын түсініп, қашықтық рекордын жаңалауға және Линдбергті аспаннан түсіруге белес тіледі. Линдбергтің тарихи рейсінен екі апта өткен соң "Мисс Колумбия" аспанға көтерілуге дайын болды. Ұшақ 455 галлон бензинмен, азық-түлікпен, сумен және құралдармен артық жүктелген, бірақ Чемберлиннің қашықтық рекордын жаңаруы үшін бұл қажеттілік болды. 1927 жылдың 4 маусымында Чемберлин Рузвельт-филдтен тарихи рейсін бастауға дайын болды; алайда ұшақта навигатор болмады. Чемберлин келісім берді және Бостонға қонғаннан кейін Чемберлиннің қадағалауымен Левиафан палубасында ұшу-қону жолағының құрылысы басталды. "1927 жылдың 31 шілдесінде "Райт" ұшақ-инженерлік қызметінің "Райт" қозғалтқышымен жабдалған ұшағы Левиафанға тиелінді. 1 тамызда кеме үш жағалау күзетші кемесімен бірге теңізге шықты, егер олардың құтқаруға қатысуы қажет болса, олар мұхит лайнерінен әр түрлі қашықтықта орналасады". Жаңбыр басылып, теңіз тынышталып, барлық тілшілер теңіз ауруына шалдыққаннан кейін Чемберлин ұшып көтерілуге тырысты. "Левиафанның 19 түйін жылдамдығы мен желдің соғуы ұшу-қону жолағы бойымен тікелей көтерілуге қажетті ауа ағысын жасады. Чемберлин ұшу-қону жолағының барлық ұзындығын пайдалануды жоспарлаған, бірақ шамамен төрттен үш бөлігінде желдің күшінен ұшақ көкке самғады". Чемберлиннің бастапқы бағыты Нью-Джерси штатының Тетерборо қаласындағы Тетерборо әуежайы болды. Алайда, қалың тұман оны Кертисс алаңына бұрылуға мәжбүр етті, ол тұманның таралуын бір сағаттап күтті. Содан кейін ол "алғашқы кемеден келген поштаны" жеткізу үшін Тетерборо әуежайына ұшып кетті. Оны әуежайда Тетербороның 17 тұрғыны және тағы 15000 адам күтіп алды. Бірақ рекордтарды жаңару күндері артта қалды; енді ол ұшақтарды жобалау және сатумен айналысты. "Кларенс Чемберлиннің ұшақ зауыты АҚШ-тың барлық аймандарына жолаушыларды тасымалдау үшін әуе компанияларына арналған ұшақтарды шығарды". Chamberlin Eight Seater немесе Crescent Aircraft, "оның ұшу тәжірибесі жақсы ұшақ жасау үшін қажетті екенін көрсеткен конструкцияларды қамтитын жетілдірілген ұшақ болды". Ұшақ ұшқышынан басқа сегіз жолаушыны тасымалдай алатын, тіпті "жолаушылардың ыңғайлылығы үшін демалыс бөлмелерімен" де жабдықталған. 1930 жылдары Чемберлин өзінің 26 орындық Curtiss Condor CO ұшағында АҚШ-ты аралап, адамдарға саяхат жасады, бұл "barnstormer" ретінде емес, көбінесе хобби ретінде болды. Оның "Куртисс Кондор" ұшағы сол кезде АҚШ-тағы ең үлкен жолаушылар тасымалданатын әуе кемесі болды, ол жерге қонатын. Тек суға ғана қона алатын China Clipper және жолаушыларды тасымалдауға болмайтын әскери бомбалаушы ғана Curtiss Condor-дан үлкен болды. "Оның мақсаты [АҚШ-ты аралап, жолаушыларды жолаушылар кемелерімен саяхаттауды кеңінен тарату үшін] жолаушыларды шағын ақыға қысқа рейстерге алып бару еді". 1936 жылы Кларенс пен Уилда ажырасты. Кейін сол жылы Чемберлин "Кертисс Кондорларының бірін Мэйн штатына алып келіп, әуе шоуда көрсетті, онда ол жарнамалық мақсатта пайдалану үшін және стюардесса болу үшін жас қызды іздеуге бәйге ұйымдастырды". Мэйн губернаторының қызы Луиз Эшби бәйгеге қатысып, екеуі үшін де көздеріне сүйкімділік ұялады. Кларенс Луизді ертесі күні үйленуге сұрады.

Чемберлин күні

1930 жылғы 24 тамызда Веберг ағайындыларының әуежайында, сол кезде «Weberg Airways Inc.» деп аталған, Чемберлин күні тойланды.

Кейінгі жылдар және өлім

Келесі бірнеше онжылдықтар бойы Чемберлин әртүрлі жобалармен шұғыл болды. "Рекордтық ұшулар" атты жартылай автобиографиялық кітап жазумен қатар, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қорғаныс өнеркәсібінде жұмыс істеу үшін ұшақ зауытының жұмысшыларын даярлады, осылайша зауыттарға білікті кадрларды жіберді. Ол бірнеше мыңдай жұмысшыны даярлады, бұл соғысқа зор көмек болды. 1940 жылдары ол кітаптың жаңартылған нұсқасын шығарды, онда Атлантика арқылы жасаған ұшудан кейінгі оқиғалары мен Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі еңбектері туралы мәліметтер енгізілді. Жаңа басылымның мұқабасында "Рекордтық ұшулар. Бірінші кітап" деп жазылған, ал оның астында "Оларға тозақтың екінші кітабын сыйла" деген тағы бір тақырып келтірілген.

Мұра

Огайо штатының Дейтон қаласындағы Ұлттық авиациялық даңқ залына енгізілді. Айова штатының авиациялық даңқ залында құрметке ие болды. Кларенс Д. Чемберлиннің үйі Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген.