Кіріспе
Америкалық ұшқыш Хьюберт Фонтлерой Джулиан (21 қыркүйек 1897 – 19 ақпан 1983) – Тринидадта туған американдық авиацияның алғашқы дамуына үлес қосқан пилот. Оны «Қара бүркіт» деп атаған.
Hubert Fauntleroy Julian (21 September 1897 – 19 February 1983) was a Trinidad born American aviation pioneer. He was nicknamed "the Black Eagle".
Алғашқы жылдар
Хуберт Фонтлерой Джулиан 1897 жылы Тринидадтың Порт-оф-Испания қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Генри Токодағы какао плантациясын басқарды. Джулиан 1913 жылғы 3 қаңтарда Франк Боландтың көрмелік ұшуын алғаш рет көрді, ол апатқа ұшырап қаза тапты. Апаттың қорқынышы Джулианның санасында қалды, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол туған аралынан Канадаға кетіп қалды. 1920 жылдың қараша айында ол канадалық әуе шабуылшысы Билли Бишоппен бірге алғаш рет ұшты. Одан кейін ол "ұшақ қауіпсіздігі құралы" деп аталған жаңа құрылғыны жобалап, патент алды.
1920-шы жылдар
1921 жылы Джулиан Монреальді мүлдем тастап, Харлемге көшіп барды. Сол жерде ол харизматикалық Маркус Гарвидің ықпалына түсіп, Баспанасыз негрлерді жақсарту қауымдастығына қосылды. Бұл жаңа "Гарвейшіл" көп ұзамай жаңа бейне қабылдады, өзін Корольдік Канада Әуе Күштерінің "Лейтенант Губерт Джулиан" деп атады. Джулиан өзіне жаңа оқиғасын таңу үшін тігіншіге жалған әскери форма тіктіртті. 1922 жылдың 3 қыркүйегінде Джулиан Лонг-Айлендтегі Кертисс-филдте алғашқы парашютпен секіруін жасады; шараны Бесси Коулманның ұшуымен атап өтті. Джулиан сол жылы тағы бір секіру жасады, содан кейін авиатор Кларенс Чемберлинмен бірікті, ол жаңа серіктесіне ұшақты дұрыс басқаруды үйреткеннен кейін, оны Харлемнің үстінен көтеріп, Тринидадтық бірнеше рет парашютпен секірді, ең әйгілі сәті – ол саксафонда "Runnin' Wild" әнін орындайтын қызыл түсті комбинезон киген кезде болды. Осы трюк Х. Аллен Смит Джулианды "Харлемнің қара бүркіті" деп атауына себеп болды. Джулиан 1923 жылдың қазан айында алтын жалатылған саксофон ойнап жүріп, Гарлем үстінен парашютпен секірді. 1924 жылы Джулиан мен Чемберлин Флорида, Вест-Индия, Орталық Америка, Бразилия және Атлантиканың ортасындағы Сент-Полс-Рок аралдары арқылы Нью-Йорк қаласынан Либерияға Атлантикалық мұхиты арқылы ұшу идеясын қарастыра бастады.
1930 жылдар
1930 жылдардың бірінші жартысында Джулиан Эфиопия империясына үш рет сапар жасады. Екінші сапарында ол Хайле Селассидің сүйікті ұшағын құлатты, нәтижесінде император Джулианнан өзінің мемлекетін тастап кетуін сұрады. Бірақ «Қара Бүркіт» Екінші Итало-Эфиопия соғысының алдында Африка мемлекетін қорғауға көмектесу үшін әскери шен алды. Осы үшінші сапарында ол Джон С. Робинсонмен, Чикагоның «Қоңыр Кондормен» баспа сөздеріне байланысты пікір таласына түсті, Джулиан бұл пікір таласын Робинсонға жатқызды. Фашистік Италия күштерінің жеңіске жететіні анық болғаннан кейін, Джулиан елден кетіп қалды. Джулиан 1940-1941 жылдардағы Шығыс Африка кампаниясында ерікті ретінде Эфиопияға оралды. 1937 жылдың желтоқсанында Джулиан, Египет ханшайымы Альмерия Алидің есуайы ретінде, 5 қарашада қайтыс болған ханшайымның әкесі, Египет ханзадасы Хаджи Алидің денесін Парижден Балтимордағы Джонс Хопкинс университетіне ғылыми зерттеулер үшін жеткізуге жауапты болды. Джулиан ханзаданың 800 000 долларлық мүлігін басқаруға және оның денесін Египетке әкеліп, отбасылық мавзолейге жерлеуге міндеттелді. Вадевиль артисі болған ханзаданың екі асқазаны бар екені айтылды, бұл оған бензин мен су ішуге мүмкіндік берді, әр асқазанға бөлінген. Содан кейін ол бензин шашыратып, оны тұтандырып, содан кейін су шашыратып, отты сөндірді. «Амстердам Ньюс» газеті Джулианның бұл әрекеті жалған екенін мәлімдеді, бірақ кейін кешірім сұрап, бұл мәлімдемесінен бас тартты. 1938 жылы ол британдық азаматтығынан бас тартып, эфиопиялық азаматтықты қабылдады және АҚШ-қа қайта кіруге рұқсат алуға үлкермеді. Осының салдарынан ол елге қайта кіруін кешіктірген паспорттық қиындықтарға тап болды, содан кейін Нью-Йорктен Үндістанның Карачи қаласына тоқтамайтын ұшуға байланысты 200 000 долларлық бизнес келісімінен бас тартуға мәжбүр болды. Джулиан АҚШ-та Уильям Пауэллдің «Бес Қара Құсымен» саяхаттады, бұл Орта Батыс пен Калифорнияда өнер көрсететін толық қара ұшқыштар труппасы болды, сондай-ақ Әке Дивайн сияқты клиенттерге ұшқыш қызметтерін ұсынды. 1939 жылдың желтоқсанында Джулиан Әке Дивайн мен оның құлаған періштелерінің бірі, миссис Веринда Браун арасындағы сот дауын реттеуге тырысты. Нью-Йорк Жоғарғы Сотының судьясы Бенедикт Э. Динин және екі тарап Джулиан ұсынған вискиге арналған қойма түбіртектеріндегі 12 000 долларға келісті. Бұл Divine-нің 6 500-17 000 долларлық талаптарын өтеу мақсатында болды. Джулиан 25 жылдық 800 000 доллардан астам вискиге ие екенін мәлімдеді. Нәтижесінде жиырма бес алданған періштеден астам ақшаны қайтаруды талап етіп алға шықты, бұл Джулианды барлығына әділдік пен төлеуге қабілетсіздігіне байланысты ұсынысын тез арада қайтаруға мәжбүр етті. Ол режиссер Оскар Мишомен бірге кино продюсері ретінде қысқа мерзімді мансапқа да кірісті, Мишоның екі фильміне: «Жалған ерін» және «Жаман атқа ие Элеонор Ли» фильмдерінің таралуын қаржыландыруға көмектесті.
1940 жылдар
Финляндия мен Кеңес Одағы арасындағы Қысқы соғыста Джулиан, көптеген американдық еріктілермен бірге, көмек көрсету үшін Финляндияға аттанды. Ол бірнеше ай бойы ешқандай қақтығысқа қатыспады, содан кейін Америка Құрама Штаттарына қайтып оралды. Джулиан Джузеппе Белланкадан Адольф Гитлер мен Герман Герингтің түрлі этностық топтар туралы айтқандарын естігеннен кейін, "Қара Бүркіт" соңғысына үміткерлік жіберді, нацистік басшыға Англия жоғалауының үстінде әуе шайқасында жекпе-жекке шығу мүмкіндігін ұсынды. Гёринг бұл үміткерлікке ресми жауап бермеді, бірақ Джулиан өзінің батыл сөздік шабуылдары үшін көпке танылды. Перл-Харборға жасалған шабуыл АҚШ-ты Екінші дүниежүзілік соғысқа тартқанда, 40 жастағы Джулиан әскерге қатарына жазылды. Ол бір жылдан кем қызмет етті, осы процесте ол АҚШ азаматы болды және қатардағы жеке құрамның бірінші классы дәрежесімен құрметті түрде демобилизацияланды.
1950 және 1960 жылдар
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Джулиан лицензиялы қару-жарақ сатушы болып шықты. Оның алғашқы келісімшарты Гватемаланың Арбенс үкіметімен жасалды. Ол ФБР-дің талабына бағынбай, саудасын тоқтатуды сұрағаннан кейін де қару сатуын жалғастырды. Оның екінші келісімшарты Кубаның Батиста үкіметімен болды, ол Фидель Кастроның революционерлерімен күресуге тырысып, нәтижесінде сәтсіздікке ұшырады. Оның үшінші және соңғы келісімшарты 1960 жылдардың басында Конгоның бөліну дағдарысы кезінде Катанганың басшысы Моиз Тшембемен жасалды. Джулианды Біріккен Ұлттар Ұйымының күштері сұраққа алу үшін ұстады және соңында төрт ай түрмеде отырғаннан кейін босатылды. Ол АҚШ-қа оралғаннан кейін зейнеткерлікке шықты.
Кейінгі жылдар және өлім
Джулиан зейнетке шыққаннан кейін Мұхаммед Али сияқты адамдармен кездесіп, "Мерв Гриффин Шоу" және "Тоннейт Шоу" телебағдарламаларына қатысты. Ол 1983 жылы қайтыс болды және Нью-Йорк штатының Саффолк округіндегі Калвертон ұлттық зиратына жерленді.
Жеке өмір
Хуберт Джулиан үш рет үйленген. Оның алғашқы некесі, бірнеше жылға ғана созылған, Эдна Пауэллмен болды. Оның екінші, ең ұзақ некесі Есси Гиттенспен болды, оны ол Тринидадта өскен кезінде таныған. Олар Ессидің жетім қалған туған інісі Ольганы өз баласы сияқты тәрбиеледі. Эсси қайтыс болғаннан кейін, үшінші некесі Дорин есімді әйелмен болды, ол 1971 жылдың шілде айында Джулианның жалғыз биологиялық баласы Марк Энтони Бернард Джулианды дүниеге әкелді. Джулиан – канадалық автор Брюс Геддестің 2023 жылы Dundurn Press баспасында жарық көрген «Қара бүркітті қуу» тарихи романының басты кейіпкері.