Кіріспе
Британдық ғалым Джолион Майкл Хауорт (4 мамыр 1945 жылы туған) – француз тарихы, еуропалық саясат және қорғаныс саясаты саласындағы британдық ғалым. Қазіргі уақытта ол Бат университетінде еуропалық саясат бойынша Жан Монне профессоры және еуропалық зерттеулер бойынша зейнеткер профессор; сонымен қатар Гарвард университетінің Белфер ғылым және халықаралық қатынастар орталығының мүшесі. Ол 2018–2019 жылдары Гарвард университетінің Кеннеди атындағы мемлекеттік басқару мектебінде қонақ профессор болып қызмет етті. 2002–2018 жылдары Йель университетінде саясаттану және халықаралық қатынастар бойынша қонақ профессор болды. 1985 жылдан 2004 жылға дейін Бат университетінде француз цивилизациясының профессоры қызметін атқарды. Бұрынғы қызметтері Париж III университетінде: Сорбонна Новль, Висконсин–Мэдисон университеті және Астон университетінде болды. Ол Гарвард университетінде, Саяси зерттеулер институтында (Париж, Sciences Po), Луис Гвидо Карли университетінде (Рим), Австралия қорғаныс күштері академиясында (Канберра), Вашингтон университетінде, Колумбия университетінде және Нью-Йорк университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. 2019 жылы Францияны зерттеуге қосқан еңбегі үшін француз азаматтығымен марапатталды.
Jolyon Michael Howorth (born 4 May 1945) is a British scholar of French history, European politics and defense policy. He is currently Jean Monnet Professor of European Politics and Professor Emeritus of European Studies at the University of Bath; and a Fellow at the Belfer Center for Science and International Affairs, Harvard University. He served as Visiting Professor of Public Policy at Harvard University’s Kennedy School of Government (2018–2019). He was Visiting Professor of Political Science and International Affairs at Yale University (2002–2018). He served as Professor of French Civilization at the University of Bath from 1985 to 2004. His previous appointments were at the University of Paris III: Sorbonne Nouvelle, University of Wisconsin–Madison and Aston University. He has held Visiting Professorships at Harvard University, the Institut d’Etudes Politiques (Sciences Po, Paris), Luiss Guido Carli University (Rome), the Australian Defence Force Academy (Canberra) the University of Washington, Columbia University and New York University. In 2019, in recognition of his outstanding contribution to scholarship on France, he was granted French citizenship.
Ерте өмір және білім
Хауорт Ұлыбританияның Ланкашир графтығындағы Блэкпул қаласында дүниеге келіп, Оксфордтың жанында өскен. Оның әкесі фотограф, анасы мектеп директоры болған. Ол Россалл мектебінде (Флитвуд) және Генри Бокс мектебінде (Витни) білім алған. 1966 жылы Манчестер университетін француз тілі мен мәдениеті саласында бакалавр, ал 1972 жылы Рединг университетін француз тарихы бойынша философия докторы ғылымының кандидаты ретінде тәмамдаған. 1966-1967 жылдары Швейцарияның Женева қаласындағы Колледжде сабақ берді. 1968-1977 жылдары Парижде тұрып, 1969 жылы Сорбонна университетінің (Париж III) оқытушысы болып тағайындалды. Хауорттың ғылыми еңбектері әлеуметтік тарих, салыстырмалы саясаттану, саясаттану және халықаралық қатынастарды қамтиды. Ол француз және еуропалық саясат және тарих саласында, әсіресе қауіпсіздік және қорғаныс саясаты және трансатлантикалық қатынастар саласында он бес кітап, екі жүз елу ғылыми мақала және кітаптардың тарауларын жариялаған. Оның трансатлантикалық қорғаныс мәселелері бойынша жарияланымдары: *The European Union and National Defence Policy*, London, 1997 (Ананд Менонмен бірлесіп редакциялаған); *European Integration and Defence: The Ultimate Challenge?*, Paris, 2000; *Defending Europe: the EU, NATO and the Quest for European Autonomy*, London, 2003 (Джон Килермен бірлесіп редакциялаған) және *Security and Defence Policy in the European Union*, London, 2007; 2-ші басылымы 2014 ж. Қазіргі зерттеулері суық соғыстың аяқталуынан кейінгі гуманитарлық араласу және 21 ғасырдағы билік ауысуына арналған. Хауорт сондай-ақ трансатлантикалық саясатты зерттейтін European Horizons ой-санау орталығының кеңесшісі және Fair Observer журналында сыртқы және қорғаныс саясаты, сондай-ақ трансатлантикалық қатынастардың өзгеруі туралы мақалалар жариялайды. Ол *Politique Étrangère*, *European Geostrategy*, *European Review of International Studies*, *Les Cahiers de Mars*, *Studia Diplomatica*, *Brussels Journal of International Relations*, *Yale Journal of International Affairs*, *L’Événement européen* журналдарының редакциялық кеңесіне мүше. 1986-1990 жылдары Джордж Росспен бірлесіп *Contemporary France: a review of interdisciplinary studies* журналының бас редакторы болды. 1996-2003 жылдары *Contemporary French Politics and Society* тақырыбындағы монографиялар сериясының бас редакторы (Berghahn Books, Оксфорд және Нью-Йорк) қызметін атқарды. Оның "Арман" атты еңбегі Франциядағы біріккен солшыл қозғалыстың негізін қалаушы ретінде кеңінен танылды. Бұл бірліктің Бірінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан сақталмауы Хауорттың екінші ірі зерттеу жобасының тақырыбы болды, ол оны халықаралық қатынастарға қызығушылық танытуға итермеледі. Вайлан Екінші Интернационалдың тең төрағасы және ең белсенді мүшесі болған. 1900-1915 жылдары ол Интернационалдың Брюссельдегі орталық кеңсесімен күнделікті хат алмасып тұрды. Бұл хаттардың көп бөлігі дүниежүзілік соғыс қаупі және Екінші Интернационал басшылығымен ұйымдастырылатын, барлық елдердегі жұмысшылардың жалпы ереуілі арқылы осы қауіптің алдын алу мүмкіндіктеріне қатысты болды. Хауорт Вайланның Еуропаның әртүрлі мұрағаттарындағы жүздеген хаттарын тауып, Жорж Хауптпен бірлесіп оларды *Edouard Vaillant, délégué au Bureau socialiste international: correspondance avec le secretariat international, 1900–1915*, Milan, Feltrinelli, 1976 басылымында жариялады. Екінші Интернационалдың соғыс және бейбітшілік мәселесі бойынша құлдырауы және 1920 жылы Мәскеуге бағынышты Француз Коммунистік партиясының (ФКП) құрылуымен SFIO-ның ыдырауы Хауортты халықаралық қатынастар және соғыс пен бейбітшілік мәселелеріне мамандануға итермеледі. 1980 жылдардың басында Гарвардтың Еуропалық зерттеулер орталығында бірнеше рет оқыған кезінде ол Стэнли Хоффманның ықпалына түсті. Оның 1980 жылдардағы зерттеулері, INF дағдарысының шиеленіскен кезеңінде, Атлантикалық одақтағы Францияның стратегиялық ерекшелігіне бағытталған. Франция 1966 жылы НАТО-ның біріккен әскери құрылымдарынан ресми түрде шыққанмен, НАТО-ның Еуропадағы ядролық қаруды күшейту саясатын толық қолдады, ал Франциядағы бейбітшілік қозғалысы француз ядролық қаруының қажеттілігіне күмән келтірмеді. 1984 жылы жарық көрген екі кітабында (*France: The Politics of Peace*; және Патриция Чилтонмен бірлесіп редакциялаған *Defence and Dissent in Contemporary France*) ол француз ерекшелігін тарихи, әскери және саяси-мәдени тұрғыдан талдап, голлизмнің француз халқының барлық топтарына ядролық қару бейбітшіліктің ең сенімді кепілі деген сенімді қалай сіңіргенін көрсетті. Бұл кітаптар ғылыми журналдарда жоғары бағаланды, беделді *Bulletin of the Atomic Scientists* журналы *The Politics of Peace* кітабына жазған рецензиясында «Хауорттың француз қозғалысын талдауы бейбітшілік қозғалыстары туралы жазылуы керек екенін көрсетеді» деген қорытынды жасады. 1990 жылы *Foreign Policy* журналында 1980 жылдардағы он маңызды мақаладан құралған жинақта редактор Чарльз Уильям Мейнс Хауорттың 1986–87 жылғы қысқы мақаласы туралы былай деп жазды: «Тамаша мақаласында Хауорт Шығыс блогының бейбітшілік қозғалыстары мен құқық қорғау ұйымдарының пайда болуы континенттік процеске қалай үлес қосатынын, оның мақсаты [Еуропаны блоктардан босатуға] ақырындап қадам салып бағытталатынын болжады». Француз президенті Франсуа Миттеранның 14 жылдық қызметіне (1981–1995) ерекше назар беріп, Хауорт француз әскери стратегиясы, институционалдық динамика, қорғаныс экономикасы және, ең бастысы, саяси мәдениет саласындағы зерттеулерге негіздеме жасап, 1965 жылы Францияның ядролық амбицияларын сынай және де Голльді тұрақты төңкерістің архитектор деп атаған адамның голлистік қағидаларын қалай қабылдағанын талдады. Осы талдауы үшін 1994 жылы Франция премьер-министрі Эдуар Балладур Хауортке *Chevalier dans l’Ordre des Palmes Académiques* орденін табыс етті. Хауорттың зерттеулерінің үшінші бағыты 1980 жылдардың соңында суық соғыстың аяқталуына байланысты Еуропа мемлекеттерінің сыртқы және қорғаныс саясатын үйлестіруге жасаған алғашқы әрекеттерінен бастау алды. Негізінен жүздеген сұхбаттарға негіделген эмпирикалық әдістеме қолданып, және Париждегі жетекші еуропалық саясатты зерттейтін орталықтармен (L’Institut des Hautes Etudes de Défense Nationale; L’Institut Français des Relations Internationales; L’Institut d’Etudes de Sécurité de l’Union Européenne; l’Institut des Recherches Stratégiques de l’Ecole Militaire) тығыз байланыста жұмыс істеп, ол Еуропалық Одақтың Қауіпсіздік және Қорғаныс Саясаты (CSDP) деп белгілі болған саясаттың негізгі аспектілері туралы бес кітап және жүзден астам ғылыми мақала жариялады: 2000 жылдардағы НАТО-дан «автономды» Еуропалық Одақтың әскери құрылым құруға жасаған әрекеттері. Одан өзге, ол дүниежүзінің төрт континеніндегі отыз елде өткен төрт жүзден астам халықаралық конференцияда баяндама жасады. Оның еңбектері тақырыпқа қарай әртүрлі теориялық көзқарастарды қолданды. Оны басқа ғалымдар реалист, институционалист және конструкционист деп санайды. Реалисттік теория оның еуропалық стратегиялық ойлаудың болмауы туралы көптеген жарияланымдарында, сондай-ақ дағдарысты басқару миссиялары үшін Еуропалық Одақтың әскери және азаматтық құрылым құру әрекеттеріне қатысты еңбектерінде көрініс тапқан. CSDP-дегі шешім қабылдау процедураларын талдағанда ол институционалисттік және конструкционисттік көзқарастарды қолданды. CSDP, АҚШ және НАТО арасындағы қатынастарды талдағанда ол реализмнің әртүрлі элементтерін пайдаланды.
ЕО мен НАТО
2010 жылдары бірқатар жарияланымдарда Хауорт ЕО мен НАТО арасындағы де-факто еңбек бөлінісін тоқтатуды қатысты түрде жақтады, осылайша соңғысы Еуропадағы ұжымдық қорғанысқа жауапкершілікті сақтап, ал біріншісі НАТО-дан өзгешеленетін, салыстырмалы түрде шағын міндеттерді (бейбітшілік сақтау, полицейлік қызмет, әскери оқыту, қауіпсіздік секторын реформалау) анықтауға тырысты. Ол бұрынғы жұмыстарында ЕО-ның ҚҚБД-ның «автономияға» ұмтылысын Еуропалық Одақтың маңызды әскери күшке айналуына мүмкіндік беретін қажетті даму ретінде талдаған. 2013 жылға қарай ол бұл дамудың, көбінесе ҚҚБД-ның шектеулі мақсаттарының нәтижесі болғанын, сондай-ақ американдықтар Еуропаның алдындағы кез келген күрделі дағдарыс (Босния, Косово, Араб көктемі мен Ливия, Ресейдің Қырымды аннексиялауы және Украинаға араласуы, ИДҰЛ-дың өркендеуі) кезінде еуропалықтарды құтқаруға дайын тұрғандықтан, көптеген ЕО мүше мемлекеттері американдық қауіпсіздік кепілдіктеріне «тегін мінгісі» келгенін түсінді. Сонымен қатар, АҚШ сарапшылары мен саясаткерлерінің саны артып, ЕО-ның өзінің жақын аймағын тұрақтандыруға жауапкершілік алуын талап етті. Хауорттың ұсынысы, әсіресе Еуропалық халық партиясы (Еуропалық консервативтік партиялардың біріккен тобы) тарапынан қолдау алды, онда ҚҚБД НАТО-мен біріктіріліп, американдықтардың белсенді көмегімен «көшбасшылыққа оқу» курсынан өтуі керек еді. Бұл Альянс шеңберінде жауапкершілікті қайта теңгеріп, Еуропаның қалыпқа келуіне, көшбасшылықты біртіндеп қабылдауына және АҚШ-тың Вашингтон үшін ең маңызды саналатын әлемнің аймақтарына қайта бағытталуына жағдай жасауға мүмкіндік береді. Оның пікірінше, НАТО-ның бастапқы мақсаты осы болған және әскери күш ретінде ЕО-ның болашағы да осыған байланысты. Бұл тезис көп дау тудырып, Орталық және Шығыс Еуропаның көптеген елдерінде қабылданылмады.
Жеке өмір
2001 жылдан бері Джолион Хауорт Бостон университетінің профессоры Вивьен Шмидтқа үйленген. Олар уақыттарын Бостон, Париж және Италия Ривьерасындағы зейнетке дайындалу вилласы арасында бөліседі. Джолионның бұрынғы екі некеден үш баласы бар: Стефани Хьюз (дәрігер), Эмили Джонс (сонымен қатар дәрігер) және Алекс Хауорт (валюта брокері).