Кіріспе

chembox
| Verifiedfields = өзгертілген
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 477000351
| ImageFile = Cetylpyridiniumchlorid.svg
| ImageSize = 280
| ImageAlt = Клорид анионы бар цетилпиридиний катионының қаңқа формуласы
| ImageFile1 = Cetylpyridinium chloride 3D spacefill.png
| ImageSize1 = 280
| ImageAlt1 = Цетилпиридиний хлоридінің компоненттік иондарының кеңістіктік толтыру модельдері
| PIN = 1 Hexadecylpyridinium chloride
| OtherNames = Acetoquat CPC; Pyrisept
EXADECYL PYRIDINIUM, CHLORIDE
|Section1=
|Section2=
|Section6=
|Section7= Chembox қауіптері
| MainHazards =
| FlashPt =
| AutoignitionPt =
| LD50 = 36 мг/кг (қоян, iv) 400 мг/кг (қоян, ауызға) Сондай-ақ, ол кейбір пестицидтердің құрамында қолданылған. Бір зерттеуде цетилпиридиний хлориді тістердің қоңыр түсті болуына себеп болмайтыны көрсетілсе де, CPC активті компоненті бар бір ауыз суының қаптамасында "Кейбір жағдайларда антисептикалық шаю тістердің бетін бояуы мүмкін" деген ескерту жазылған, бұл тістеріне зардап шеккен клиенттердің шағымынан кейін туындаған. Атауы мынадай бөліктерден тұрады:

цетил – кит майынан (cetus) алғаш рет бөліп алынған цетил спиртінен алынған цетил тобын білдіреді;
пиридиний – пиридиннің конугат қышқылы [C5H5NH]+ катионын білдіреді;
хлорид – Cl− анионын білдіреді.

Тіс бояуы

Сетилпиридиний хлориді қолданушылардың шамамен 3 пайызында тіс түсінің өзгеруіне себеп болуы мүмкін. Crest бренді бұл түс өзгерісінің тістердегі бактериялардың өлтілуінің нәтижесі екенін, демек өнімнің күтілгендей жұмыс істеп жатқанын көрсетеді. Crest компаниясының мәлімдемесіне сәйкес, түс өзгерісінің сирек кездесуіне байланысты Pro Health ауыз суына тіс түсін өзгертуі мүмкін деген ескерту қоюдың қажеті болмады. Алайда, көптеген шағымдар мен федералдық топтық сот ісінен кейін, ауыз суының қаптамасында тіс түсін өзгерту мүмкіндігі туралы ескерту орналастырылды. In vitro зерттеулер сетилпиридиний хлоридінің митохондриялық функцияға "адам организміне тиімді болуы мүмкін" деңгейде кедерес келтіретінін көрсетті. Бұл зерттеу нәтижелері "Environmental Health Perspectives" журналының 125-ші томының 8-ші нөмірінде жарияланды.

Химия

Цетилпиридиний хлоридінің молекулалық формуласы C21H38NCl. Таза күйінде бөлме температурасында қатты зат болып табылады. Сусыз күйінде балқу температурасы 77 °C, ал моногидрат түрінде 80–83 °C. Суда ериді, бірақ ацетон, сірке қышқылы немесе этанолда еритін емес. Оның пиридинге ұқсас иісі бар. Ол жанғыш. Концентрацияланған ерітінділер шырышты қабықшаларды зақымдайды. Оның мицелланың критикалық концентрациясы (CMC) ~ 0,0009–0,0011M және ерітіндідегі тұз концентрациясына күшті түрде тәуелді. Кейбір өнімдер сетилпиридиний бромидімен, яғни бром тұзымен жасалады, оның қасиеттері дерлік бірдей.