Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фрибутер және саудагер
Freebooter and trader
Филип Нолан (1771 – 21 наурыз 1801) Миссисипи өзенінің жағалауындағы Нэтчез қаласында және Техас (Испанияның Техас провинциясы) аймағында мустанг саудагері және фрибутер болған.
Philip Nolan (1771 – 21 March 1801) was a mustang
trader and freebooter in Natchez, on the Mississippi River, and the Spanish province of Tejas (aka Texas).
Ерте өмір
Филип Нолан 1771 жылы Ирландияның Белфаст қаласында Питер Нолан мен Элизабет Кэссиди Ноланның ұлы ретінде дүниеге келді.
Philip Nolan was born to Peter Nolan and Elizabeth Cassidy Nolan in Belfast, Ireland, in 1771.
Мансап
Жасөспірім кезінде ол Кентуккиге (1792 жылға дейін Виргинияның бөлігі болған) және испандық Луизиана кәсіпкері Джеймс Уилкинсонға бизнес хатшысы және бухгалтері ретінде (1788 жылдан 1791 жылға дейін) жұмыс істеді. Ол Уилкинсонның Нью-Орлеандағы саудасының көп бөлігін басқарды және испан тілін меңгерді. Осы кезеңде ол испандықтардың Техас үкіметіндегі соңғы жылдары Начестің округ әкімі Мануэль Гайосо де Лемоспен танысты. 1791 жылы Уилкинсонның ықпалын пайдаланып, Луизиананың испан губернаторы Эстебан Родригес Миродан және испандық Батыс Флоридадан сауда паспортын алды. Ол Уилкинсонның қызметінен кетіп, Миссисипи арғы жағындағы үндістермен сауда жасауға шықты. Паспорт испандық Техаста жарамсыз болды, сондықтан оның тауарлары испан билігі тәркіледі. Бірақ екі жыл үндістермен бірге тұрғаннан кейін Нолан Нью-Орлеанға елу жылқымен оралды. 1794-95 жылдары Луизиана губернаторының паспортымен Техасқа екінші сапарына шықты. Ол Техас губернаторы Мануэль Муньоспен және Провинциялардың бас генерал-коменданты Педро де Навамен танысты. Осы сапарда ол өзінің алғашқы әйелімен кездесті. Ол 250 жылқы алып келді. 1796 жылы ол АҚШ шекара комиссары Эндрю Элликоттқа жұмыс істеді, ол Миссури өзенінің картасын жасап жатқан еді. Губернатор Гайосо де Лемос Ноланның геодезиялық топпен бірге Натческе келгеніне риза болмады. Дегенмен, Нолан жағдайды түзетуге тырысты, кем дегенде Нью-Орлеандағы губернатор Каронделетпен, және Техасқа кіру үшін үшінші паспорт алды, Испания Луизиана мен Техас арасындағы тікелей саудаға ресми түрде тыйым салған болатын. Гайосо де Лемос оған сенбеді. Ол тікелей Мексиканың вице-короліне хат жазып, Техастағы индейлерді испан билігіне қарсы қоздырып жатқан шетелдіктерден (Нолан сияқты) сақтандырды. 1797 жылдың жазында ол Техасқа үшінші сапарына сауда тауарларын алып, оларды испан Техасының Ла Вилла де Сан-Фернандо-де-Бексарына (қазіргі Сан-Антонио, Бексар округінің орталығы) жеткізді. Вице-король генерал-комендант Педро де Наваға Ноланмен айналысуды бұйырды, бірақ губернатор Муньос Ноланды қорғады және оған Техастан қауіпсіз шығуға рұхсат берді. Нолан Техастан шығып, 1799 жылдың күзінде 1200-ден астам жылқымен Натческе оралды. Нолан кейде американдық шекарашылар үшін Техасты алғаш картаға түсірген адам деп есептеледі, бірақ оның картасы табылған жоқ. Дегенмен, оның байқаулары Уилкинсонға жеткізілді, ол оларды 1804 жылы Техас-Луизиана шекарасының картасын жасау үшін пайдаланды. Нолан испан билігінен басқа паспорттар ала алмады. Ол Техасқа және мүмкін басқа мексикалық провинцияларға заңсыз кірудің жоспарын ойлап тапты немесе қарыздады. Бұл экспедицияның нақты сипаты туралы көп дау бар; кейбіреулер ол өз адамдарына байлық пен жерді ұсынып, өздері үшін патшалық құруға уәде бергенін айтады. Қалай болғанда да, ол шамамен отыздай шекарашыны экспедиция оларды байытады деп сендірді. Олар 1800 жылдың қазан айында шекарадан өтіп, Накогдочестің солтүстігіне жапайы мустангтарды аулауға бет бұрды. Испандықтар олардың іс-әрекеттерінен көп ұзамай хабардар болды, және Педро де Нава оларды тұтқындауға бұйрық берді.
As a teen, he went to work for the Kentucky (part of Virginia until 1792) and Spanish Louisiana entrepreneur James Wilkinson as his business secretary and bookkeeper (from 1788 to 1791). He handled much of Wilkinson's New Orleans trade and became conversant in Spanish. During this time, he became acquainted with Manuel Gayoso de Lemos, the district governor of Natchez during the final years of Spanish control there. In 1791, using the influence of Wilkinson, he obtained a trading passport from the Spanish governor of Louisiana and Spanish West Florida, Esteban Rodríguez Miró. He left Wilkinson's employ and set out to trade with the Indian tribes across the Mississippi. The passport was void in Spanish Texas, and his goods were confiscated by Spanish authorities. Nonetheless, and after living with the Indians for two years, Nolan returned to New Orleans with fifty horses. He made a second trip to Texas in 1794−95, with a passport from the Louisiana governor. He made acquaintance with Texas Governor Manuel Muñoz and the commandant general of the Provincias Internas, Pedro de Nava. It was on this trip that he met his first wife. He brought back 250 horses. In 1796, he worked for Andrew Ellicott, boundary commissioner for the United States, who was mapping the Missouri River. Governor Gayoso de Lemos was not pleased when Nolan arrived at Natchez accompanied by the surveying party. However, Nolan managed to patch things up, at least with Governor Carondelet in New Orleans, and obtained a third passport to enter Texas, despite the fact that trade directly between Louisiana and Texas was still officially prohibited by Spain. Gayoso de Lemos was not fooled. He wrote directly to the viceroy of Mexico, warning him against foreigners (such as Nolan) who were stirring up the Texas Indians against Spanish rule. In the summer of 1797, he left on his third trip to Texas with a wagon train of trade goods, which he successfully brought to La Villa de San Fernando de Béxar, Spanish Texas (now San Antonio, the seat of Bexar County), where he insinuated himself in Spanish Texas society. Commandant General Pedro de Nava was ordered by the viceroy to deal with Nolan, but Governor Muñoz defended Nolan and provided him with safe conduct out of Texas. Nolan left Texas and came back to Natchez in the autumn of 1799 with more than 1,200 horses. Nolan is sometimes credited with being the first to map Texas for the American frontiersmen, but his map has never been found. Nonetheless, his observations were passed on to Wilkinson, who used them to produce his map of the Texas−Louisiana frontier in 1804. Nolan was unable to obtain any more passports from the Spanish authorities. He conceived or borrowed a scheme to go illegally into Texas and perhaps other Mexican provinces. There is considerable dispute about the exact nature of this filibustering expedition; some claim that he promised his men that they would seize riches and land and create a kingdom for themselves. In any case, he convinced some thirty frontiersmen that the expedition would make them rich. They crossed the border in October 1800 and headed north of Nacogdoches to capture wild mustangs. The Spanish soon heard of their activities, and Pedro de Nava ordered their arrest.
Жеке өмір
Ол Мария Гертрудис Долорес Киньонеспен некеден тыс қарым-қатынаста болды, оның қызы Мария Жозефа 1798 жылы 20 тамызда қазіргі Сан-Антониода (Техас штаты) дүниеге келді. 1800 жылдың шілдесіне дейін Филип Мариядан ажырасып кетті. Ол 1799 жылы 19 желтоқсанда бұрынғы Франсис Линто, Бернард Линтоның қызы, көрнекті Натчез азаматымен үйленді. Франсис оған 1801 жылдың шілдесінде, ол Техасқа төртінші және соңғы сапарына кеткеннен кейін, Филипп Нолан кіші ұлды дүниеге әкелді. Франсис сол жылдың аяқталуына дейін қайтыс болды, ал ұлы ересек жасқа жетпеді.
He had an out of wedlock relationship with Maria Gertrudis Dolores Quiñones, with whom he had a daughter Maria Josefa, born August 20, 1798, in what is now San Antonio, Texas. Philip was separated from Maria before July 1800. He married the former Frances Lintot, a daughter of Bernard Lintot, a prominent Natchez citizen, on December 19, 1799. Frances bore him a son Philip Nolan, Jr., in July 1801, after he had left on his fourth and final trip to Texas. Frances died before the year was out, and the son didn't survive to adulthood.
Өлім
1801 жылғы 21 наурызда лейтенант М. Мусквиз басқаратын 120 сарбаздық испан жасағы Ноланды қуу үшін Накогдочестен шықты. Олар Нолан өзенінің үлкен Бразос өзеніне (қазіргі Хилл округі, Техас штаты) құятын жерге жеткенде, Ноланның өзен бойында бекініп, қарсы тұрып, берілмейтінін көрді. Бірнеше адамдары испандықтарға дереу берілді, ал Нолан қаза болғаннан кейін қалғандары да бағынды. Испанияға оның өлгенін дәлелдеу үшін Ноланның құлақтары кесілді. Экспедиция, тұтқындау және одан кейінгі қамауда болу туралы алғашқы куәлік Эллис П. Биннің естеліктерінде сақталған, ол экспедициядағы екінші қолбасшы болған. Оның құрметіне өзен мен округ аталды. 1949 жылдың басында Мұстанг өзенінің жағасындағы «Ескі Диксон Грантында» қоныстанған Джозеф Пирстің ұрпағы Рия Куикендалл Филип Ноланның тозығы жеткен қабір тасын тапты. Мұстанг-Крик Блум қаласы мен 174-ші мемлекеттік тас жолының жанында орналасқан.
On March 21, 1801, a Spanish force of 120 men under the command of Lieutenant M. Músquiz left Nacogdoches in pursuit of Nolan, whom they encountered entrenched and unwilling to surrender just upstream from where the current Nolan River flows into the larger Brazos (now in Hill County, Texas). Several of Nolan's men surrendered immediately to the Spanish and after Nolan was killed, the remainder yielded. Nolan's ears were cut off as evidence for Spain that he was dead. The first hand account of the expedition, capture and subsequent imprisonment is contained in the Memoirs of Ellis P. Bean, who was second in command of the expedition. A river and county were named after him. In early 1949, Rev. Rhea Kuykendall, a descendant of one Joseph Pierce who had settled on the "old Dixon Grant" along Mustang Creek, found the weathered tombstone of Philip Nolan. Mustang Creek is near Blum and State Highway 174.