Кіріспе

Тікелей этанолдық отын элементтері немесе DEFC – этанолды тікелей элементке беруге арналған отын элементтерінің бір түрі. Олар, PEM-ді қоса алғанда, отын жадырының әртүрлі концепцияларын зерттеу үшін модель ретінде қолданылған.

Артықшылықтар

DEFC отын жадырында уытты метанолдың орнына этанолды қолданады. Этанол метанолға қолайлы балама, себебі оның жеткізілім тізбегі қазірдің өзінде құрылған. Этанол тұтынушылардың кең қолдануы үшін пайдалануға ыңғайлы отын болып қалады. Этанол сутегіге бай сұйықтық және метанолға (6,1 кВт/кг) қарағанда жоғары нақты энергияға (8,0 кВт/кг) ие. Этанолды биомассадан – қант қамысынан, бидайдан, жүгеріден, тіпті сабаннан да ферментация процесі арқылы, жаңаруға жарамды ресурстардан көп көлемде алуға болады. Биоэтанол (немесе биоэтанол) өндірісі тартымды, өйткені биоотын үшін егілетін дақылдар биоотын өндіруге қолданылатын отыннан және биоотын жағудан атмосфераға шығатын көмірқышқыл газының көп бөлігін сіңіреді. Бұл табиғи отын пайдалануға қарама-қарсы. Этанолды қолдану отын жадырында сутекті сақтау және инфрақұрылымдық қиындықтарды да шешеді. Отын жадырында кез келген отынның тотығуы коммерциялық тұрғыдан пайдалы отын жадырында қажетті ток тығыздықтарына жету үшін катализаторды қажет етеді, ал платина негізді катализаторлар кішкентай органикалық молекулаларды тотықтыру үшін ең тиімді материалдардың бірі болып табылады.

Мәселелер

Платинаға негізделген катализаторлар қымбат болғандықтан, PEM отын элементі үшін отын ретінде этанолды тиімді пайдалану үшін жаңа катализатор қажет. Жаңа наноқұрылымдық электрокатализаторлар (мысалы, ACTA SpA компаниясының HYPERMEC) әзірленді, олар асыл емес металдарға негізделген, әсіресе анодта Fe, Co, Ni қоспалары, ал катодта Ni, Fe немесе Co қолданылады. Этанол қолданылғанда, 25 °C температурада коммерциялық анион алмасу мембраналары бар өздігінен желдетілетін жасушаларда 0,5 В кернеуде 140 мВт/см² дейін қуат тығыздығына қол жеткізілді. Бұл катализаторда қымбат металдар жоқ. Іс жүзінде, ұсақ металл бөлшектері субстратқа бекітіліп, өте белсенді катализатор құрайды. Полимер электролит қызметін атқарады. Зарядты сутегі ионы (протон) тасымалдайды. Сұйық этанол (C2H5OH) анодта судың қатысуымен тотықтырылып, CO2, сутегі иондары және электрондар түзіледі. Сутегі иондары электролит арқылы өтеді. Олар катодта ауадан алынған оттегімен және сыртқы тізбектен келген электрондармен реакцияласып, суды құрайды. Биоэтанолға негізделген отын элементтері осы биоотынның «құдықтан-дөңгелекке» арақатынасын жақсартуға мүмкіндік береді, себебі отын элементінің түрлендіру тиімділігі ішкі жану қозғалтқышынан жоғары. Алайда, нақты деректерге бірнеше жылдан кейін ғана қол жеткізілуі мүмкін, өйткені тікелей метанол және этанол отын элементтерінің дамуы сутегімен жұмыс істейтін отын элементтерінен қалып қойды.

Соңғы жетістіктер

2007 жылдың 13 мамырында Оффенбург қолданбалы ғылымдар университетінің командасы Франциядағы Shell Eco марафонында DEFC-мен жұмыс істейтін әлемдегі алғашқы көлігін таныстырды. "Schluckspecht" автокөлігі Ногаро трассасында 20-45 В (жүктемеге байланысты) шығыс кернеуін беретін DEFC жиынтығымен жұмыс істеп, сәтті сынақ жүргізді. 2В-тан 7В-қа дейінгі кернеуді және 800 мВт-тан 2Вт-қа дейінгі қуатты қамтитын тікелей этанол отын жасушасы зарядтағыштарының әртүрлі прототиптері құрастырылып, сынақтан өтті.