Кіріспе
Швейцариялық нейробиолог Доминик де Квервен (Dominique de Quervain, 1968 жылдың 8 желтоқсанында туған) – Швейцария нейробиологы. Ол Швейцарияның Базель университетінде нейроғылым профессоры және когнитивтік нейроғылым бөлімінің директоры. Ол ПТСР (посттравматикалық стресс синдромы) және фобияларды емдеуде глюкокортикоидтардың (кортизол) қолданылуы туралы пионерлік зерттеулерімен танымал. Ол кортизол мен ұмыту арасындағы байланысты тапқан, атап айтқанда кортизол есте сақтауды қалпына келтіруге кедеріл келтіруі мүмкін. Сонымен қатар, ол адам жады генетикасы саласына қосқан үлесімен де белгілі.
Dominique de Quervain (born December 8, 1968) is a Swiss neuroscientist. He is professor of neuroscience and director of the Division of Cognitive Neuroscience at the University of Basel, Switzerland. He is known for his pioneering research into the use of glucocorticoids (cortisol) in the treatment of PTSD and phobias. He is understood to have found a link between cortisol and forgetting, specifically that cortisol can inhibit memory retrieval. Furthermore, he is known for his contributions to the field of genetics of human memory.
Мансап
1998 жылы Берн университетінен медицина докторын алғаннан кейін де Квервейн Калифорния университетінде (Ирвин), Базель университетінің психиатриялық клиникасында және Цюрих университетінде жұмыс істеді. 2009 жылдан бері Базель университетінде қызмет етеді, қазіргі таңда когнитивтік нейроғылым бөлімінің директоры болып табылады.
Глюкокортикоидтар мен есте сақтау
Де Квервейннің глюкокортикоидтар, әсіресе кортизол және есте сақтау туралы жұмысы 1998 жылға дейін соқталады, ол глюкокортикоидтардың жануарларда есте сақтауды қайтару қабілетін нашарлататынын анықтағаннан кейін. Одан бері ол глюкокортикоидтарға қатысты зерттеулерін фобия, ПТСР және тәуелділікке байланысты қорқыныш жадына қолданды. Есте сақтауды қайтару, әсіресе эмоционалды естеліктерді қайтару, сау адамдарға кортизол берілген кезде нашарлайды. Кортизол есте сақтауды нашарлатса, эмоционалды естеліктерді ұзақ мерзімді естелікке көшірген кезде кортизол есте сақтауды нығайтады. Фобиясы бар пациенттерге қорқынышты стимул көрсетілмес бұрын кортизол беруге болады, бұл қорқыныш жадының қайтаруын тоқтатады. Түзету тәжірибесінің есте сақтауын нығайту арқылы қорқыныштың жойылуы жеңілдетіледі. Егер бұл процедура уақыт өте келе қайталанса, қорқыныш жады ақырында әлсірейді. Кортизолдың қорқынышты азайту әсері психотерапиямен біріктірілгенде де байқалды: биіктіктен қорқатын адамдарды биіктіктің виртуалды симуляциясына ұшырату бойынша зерттеуде де Квервейн адамдарға кортизол алдын ала берген кезде қорқыныш 60%-ға төмендегенін, ал плацебодан кейін 40%-ға төмендегенін анықтады. Глюкокортикоидтар қорқынышты естеліктерді азайту арқылы, соңында осы қорқынышты естеліктердің жойылуына әкелуі мүмкін. Дегенмен, глюкокортикоидтар басқа сау адамдарда жалпы қорқынышты немесе алаңдаушылықты азайта алмайды.
ПТСР
ПТСР-мен ауыратын науқастарға кортизол берілген кезде, олар травмалық естеліктерді аз еске түсіргенін және флешбектер немесе қорқынышты түстер сияқты ПТСР-мен байланысты симптомдардың азайғанын хабарлады. Кортизол дозасы тоқтағаннан кейін де естеліктер мен түстердің жиілігі төмен болды, бұл кортизол травмалық естеліктерді жақсырақ сақтауға жауапты қайта бекіту процесін тоқтатқандай көрінеді. Мінез-құлық терапиясымен бірге қолданғанда, кортизол ПТСР-ді емдеуде үлкен үміттер береді.
Есірткі
Жады тәуелділікте маңызды рөл атқарады, себебі ол есірткі қолданумен байланысты күшті ынталандыруларды сақтайды, осылайша қатты құштарлық сезімін тудырады. Сондықтан кортизолдың енгізілуі тәуелділік жадының қайта жаңартуын азайтуға және осы арқылы құштарлық сезімін төмендетуге әкелуі мүмкін. 2015 жылы де Квервеннің жүргізген зерттеуі көрсеткендей, кортизол алған героинге тәуелді адамдар героинге деген құштарлықтарының азайғанын хабарлады.
Жадының генетикасы
Эмоционалды оқиғалардың есте сақтау қабілетін жақсарту норадренергиялық трансмиссияға байланысты. 2007 жылы де Квервен еуропалықтар мен африкалықтарда альфа2b адренорецепторының жойылған варианты эмоционалды есте сақтауды күшейтумен байланысты екенін көрсетті. Бұдан әрі, геномдық карталауды пайдаланып, де Квервен HRH1 рецепторын есірткілер арқылы есте сақтауға кедерес келтіруге болатынын анықтады. HRH1 рецепторы есірткілермен әсер еткен кезде, препаратты бір рет қолдану жағымсыз естеліктерді еске түсіруді азайтты, бірақ бейтарап немесе жағымды естеліктерге әсер етпеді. Бұл тәсіл ПТСР-мен ауыратын науқастарда есте сақтауды жақсартуға немесе травмалық естеліктерді еске түсіруді азайтуға арналған дәрілерді әзірлеу үшін қолданылуы мүмкін. Де Квервен сондай-ақ HSD11B1 мен Альцгеймер ауруының даму қаупі арасындағы генетикалық байланысты тапты.
Марапаттар
2006 жылы де Квервен нейробиология саласындағы Pfizer сыйлығын, 2007 жылы Швейцария медицина ғылымдары академиясының Роберт Бинг сыйлығын алды, ал 2010 жылы Психологиялық ғылымдар қауымдастығының құрметті мүшесі болып сайланды. 2013 жылы Андреас Папассотирпулоспен бірге Клоетта сыйлығымен марапатталды.