Кіріспе
Бристоль мәдениетіне шолу
Бристоль – Оңтүстік-Батыс Англиядағы қала. Аймақтың ең ірі қаласы ретінде, ол өнер мен спорттың орталығы болып табылады. Аймақта ерекше Батыс аймақтық диалектісі бар.
Оқиғалар
Жазда қаланың батысындағы Эштон-корт аумағында Ұлыбританиядағы ыстық ауа шарымен ұшудың маңызды оқиғасы – Бристоль халықаралық шары фестивалі өтеді. Фестиваль тіпті таңертеңгі сағат 6:30-да басталатын ерте көтерілуге де көп көрерменді тартады. Күндіз көпшілікке арналған іс-шаралар мен жәрмеңкелер ұйымдастырылады. Кешке желдің жылдамдығы төмендеген кезде тағы бір жаппай көтерілу жасалады. Жыл сайынғы Бристоль халықаралық желкендер және әуе туындылары фестивалі, әлемнің түкпір-түкпірінен келген желкен жасаушылар мен ұшқыштардың қатысуымен қыркүйек айында Эштон-кортта өтеді. 1974 жылдан 2007 жылға дейін Эштон-корт әр жазда Аштон-корт фестиваліне де есік қағар еді, бұл ашық ауада өтетін музыка фестивалі, ол бұрын Бристоль қауымдастық фестивалі деп белгілі болған. 2007 жылғы фестиваль кезіндегі нөсерлі жаңбыр және 2003 жылғы лицензиялық заңнаманың салдарынан туындаған өсіп келе жатқан шығындар, іс-шараны ұйымдастырған коммерциялық емес ұйымның таратылуына әкелді. Жыл сайынғы Бристоль порты фестивалінде алып кемелер мен музыкалық қойылымдар көрсетіледі. Сент-Полс карнавалы жаз айларында Бристольде өтеді, онда шеру және түнгі музыка ұйымдастырылады. Slapstick фестивалі әр қаңтарда үнсіз фильмдердің комедиясын тойлайды, сонымен қатар ұйым жыл бойы көрсетілімдерді қолдайды. Қараша айында Encounters қысқаметражды фильмдер фестивалі жаңа қысқаметражды фильмдерге платформа ұсынады. Екі жылда бір рет өткізілетін Wildscreen фестивалі, BBC Табиғат тарих бөлімі орналасқан қалада жабайы табиғат туралы фильмдерді көрсетеді. Ұлы оқу оқиғасы 2003 жылы Бристольдің 2008 жылғы Еуропаның мәдени астанасы атануына үміткерлігінің аясында қолға алынды. Бұл жоба Чикагодағы ұқсас жобадан шабыттанды, онда Харпер Лидің «Күлкілі құсты өлтіру» романы оқылды. Бірінші жылы 15 000-нан астам адам Роберт Луис Стивенсонның «Қазына аралы» кітабын оқыды. Бристольдің өнер кітапханасы (TBAL) – 1998 жылы британдық суретші Аннабель Отер құрған өнер жобасы. Ол кітапхана көлеміндегі қолмен жасалған кітаптардан тұрады. Бристоль идеялар фестивалі – жыл сайынғы пікірталас пен басқа да іс-шаралар бағдарламасы, мақсаты «талқылау мен пікірталастың шабыттандыратын бағдарламасы арқылы адамдардың ойын және құштарлығын ояту». Ол 2005 жылы қаланың 2008 жылғы Еуропаның мәдени астанасы атануына жасаған сәтсіз әрекетінің бөлігі ретінде құрылды және «жаңа, маңызды және күрделі идеяларды ұсынатын, нақты дәлелдермен негізделген, қызықты және түсінікті» кітапқа 10 000 фунт стерлинг көлемінде жыл сайынғы сыйлық тартады.
Бристольдің ескі викторы
Қаланың басты театр компаниясы – Бристоль Олд Вик 1946 жылы Лондондағы Олд Вик компаниясының бөлімшесі ретінде құрылды. Оның Король көшесіндегі ғимараты 1766 жылғы Театр Рояль (400 орындық), заманауи студиялық театр (150 орындық) және іргелес Куперлер залында (1743 жылы салынған) фойе мен бар аймақтарынан тұрады. Театр Рояль – I санаттағы ғимарат және Англиядағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне театр. Бристоль Олд Вик театрының филиалы ретінде Король көшесінде пайда болған Бристоль Олд Вик театр мектебі қазір дербес компания. Клифтон ауданында Джулиан Слейдтің «Салат күндері» мюзиклінен түскен авторлық гонорарымен сатып алынған ғимаратта орналасқан мектеп актерлерді, сахна менеджерлерін, режиссерлерді, жарық және дыбыс инженерлерін, суретшілерді және костюмшілерді сахналық, теледидарлық, радио және кино өндірістеріне даярлайды. BOVTS – Батыс Англия университетінің Шығармашылық өнер факультетінің серіктес мектебі және Би және драма консерваториясының еншілес мекемесі. Түлектерінің арасында Аннет Кросби, Брайан Блессид, Дэниел Дэй-Льюис, Джин Уайлдер, Джейн Лапотер, Джереми Айронс, Миранда Ричардсон, Патрик Стюарт, Пит Постлтуэйт, Стефани Коул және Тим Пигот Смит бар.
Бристоль ипподромы
Бристоль ипподромы – ұлттық гастрольдік қойылымдарды ұйымдастыратын үлкен театр (1981 орын). Басқа театрлардың қатарында Темекі фабрикасы (250 орын), Сыра зауыты (90 орын), Биеркеллер театры (400 орын), QEH (220 орын), Редгрейв театры (Клифтон колледжінде) (320 орын) және Алма тавернасы (50 орын) бар. Арнольфини эксперименталды, физикалық және тікелей өнер театрларының тұрақты бағдарламасын ұйымдастырады, ал Бристоль университетінің драма бөлімі Уикхэм театрында қонақ труппалардың және өз жұмыстарының тұрақты бағдарламасын ұсынады. Театрлық қойылымдарды өткізген басқа да орындарға Хотвеллдегі Үміт шіркеуі (бұрынғы Үміт орталығы), Бедминстердегі "Көкпек пен тауық" пабы және Истондағы PACTS жатады.
Басқа театрлар
Бристольдің театр өнеріне Бристольдің Ескі Вик театрынан өзге, көптеген түрлі театр ұйымдары кіреді, оның ішінде Show of Strength Theatre Company, «Темірқабық фабрикасындағы Шекспир», acta қауымдық театры, Myrtle Theatre, Cirque Bijou, Desperate Men, Theatre West және Travelling Light Theatre Company. Theatre Bristol – Бристоль қалалық кеңесі, Англия өнер кеңесі және жергілікті театр өкілдері арасындағы серіктестік, ол Бристольдегі театр индустриясын дамытуға бағытталған. Қала ішінде театр өнерпаздарын қолдау үшін жұмыс істейтін бірнеше ұйым бар, мысалы, актерлер кәсіби одағының қалалық филиалы және Бристольдегі бірнеше театр мен өнер ұжымдарына кеңсе, әлеуметтік және репетиция алаңын ұсынатын Residence. Бристоль университетінің драма факультеті актерлік өнер және экрантану бойынша бакалавр және магистратура деңгейлерінде білім береді. Батыс Англия университетінде драма және кино бағдарламалары бойынша бакалавр және магистратура деңгейлерінде оқу мүмкіндігі бар. Circomedia – цирк және физикалық театр шеберлігін үйрететін оқу орталығы, ол негізгі курстар мен BTEC курстарын ұсынады. Сонымен қатар, Үлкен Бристоль аймағында Бристоль қалалық кеңесінің Бос уақыт және мәдениет дерекқорында тіркелген шамамен 25 кәсіби емес театр ұйымы бар. Mayfest – мамыр айында екі апта бойы өтетін жыл сайынғы заманауи театр фестивалі. Ол заманауи театрмен қатар, би, нақты орынға арналған, тәжірибелік, интерактивті және қатысушылық театр, сондай-ақ музыкалық шаралармен танымал.
Музыка
Музыкалық өнердің саласы дамып, маңызды болып тұр. 2010 жылы PRS for Music Бристольді Ұлыбританиядағы «ең музыкалық» қала деп жариялады, себебі Бристольде туған PRS мүшелерінің саны қала халқына шаққанда ең көп болды. 1970 жылдардың соңынан бастап, қалада панк, фанк, дуб және саяси сананы біріктірген культтік топтар пайда болды, олардың ішінде The Pop Group, 1976 жылдан бастап қаланың панк сахнасын жетекшілік еткен The Cortinas-тің жақын достары бар еді. Бристольдің сол кезден 1978 жылдың басына дейінгі басты фан-журналы – Loaded. Онда Бристольдің барлық топтары және қалаға келген музыканттар жарияланды, ал кейбіреулерін журнал насихаттады. Он жыл өткен соң, Бристольде ағылшын хип-хоп музыкасының бір түрі пайда болды, ол трип-хоп немесе «Бристоль дыбысы» деп аталды. Бұл стиль Tricky, Portishead, Smith & Mighty және Massive Attack сияқты артистердің шығармаларында жақсы көрінді. Сонымен қатар, қала Меркурий жүлдесін жеңіп алған Roni Size / Reprazent және Kosheen сияқты drum and bass музыкасының орталығы болды, ал осы бағыттағы пионерлер DJ Krust және More Rockers еді. Прогрессив хаус дуэті Way Out West те Бристольде құрылды. Бұл музыка 1990 жылдары халықаралық БАҚ назарына іліктірген және бүгінге дейін дамып келе жатқан Бристольдің қалалық мәдениетінің бір бөлігі. Қала сахнасында басқа да танымал музыка жанрлары да өркен жайып тұр. 1980 жылдары қалада ірі лейблмен келісімшарт жасасқан алғашқы американдық емес трэш-метал тобы Onslaught дүниеге келді. Бристольдің басқа да танымал рок-музыканттары: фолк-рок тобы K Passa, Stackridge, Act of Contrition, Chaos UK, Vice Squad, Wushcatte, The Claytown Troupe, Rita Lynch, Herb Garden, Doreen Doreen, The Seers, Pigbag және The Blue Aeroplanes. Соңғы кезде Бристольдегі жаңа топтар Ұлыбританияның андеграунд сахнасында өзін таныстыруда, олардың ішінде New Rhodes, Santa Dog, Tin Pan Gang, The Private Side, Big Joan, You and the Atom Bomb, Riot:Noise, Two Day Rule, Alien Trash Bin, Osmium, Hacksaw, Bronze Age Fox және Legends De Early бар. Бристольде The Pop Group, Third Eye Foundation және Crescent сияқты Бристоль топтарының дәстүрін жалғастырған, сол жақтан / эксперименталды музыка сахнасы да бар. Бұл музыканттар Invada, Farm Girl, Blood Red Sound және Super Fi сияқты лейблдермен қолдау көрсетіледі, сондай-ақ Qu Junktions, Illegal Seagull, Let the Bastards Grind, Noise Annoys және қазір құрылмаған Choke (музыкалық ұжым) сияқты промоутерлермен де жұмыс істейді. Көптеген қойылымдарға және мүшелерінің жетістіктеріне қарамастан, бұл сахна ұлттық баспасөздің Бристоль музыкасына деген көзқарасында көбінесе назардан тыс қалады, ол қаланың музыкалық мәдениетінің тек бір бөлігін ғана көрсететін трип-хопқа баса назар аударады. Белсенді топтарға Gravenhurst (Warp), Team Brick (Invada), The Heads (Invada), Gonga (Invada), Joe Volk (Invada), Fuck Buttons (ATP, қазір Лондонға көшірілді), Hunting Lodge (Yosada), SJ Esau (Anticon, Twisted Nerve), Bronnt Industries Kapital (Static Caravan), Zoon van snooK (Lo Recordings, Mush Records), Aut (Fällt), Geisha (Crucial Blast) және Defibrillators (Gravid Hands) жатады. Бристоль сонымен қатар пост-рок музыкасының отаны болды, онда Flying Saucer Attack және Movietone сияқты топтар өнер көрсетті. Бристольде көптеген тікелей музыка орындары бар, олардың ішінде 2000 орындық Бристоль маңы (бұрынғы Колстон залы), Кольстон көшесі мен Кольстон мектебінің құрметіне аталған, үлкен жұлдыздарды тарта алатын орын, Троица орталығы (Бристольдің Ескі нарық ауданындағы қауымдық шіркеу), рок-топтар үшін ұлттық гастрольдік айналымның бөлігі болып табылатын O2 академиясы, Энсон бөлмелері (Бристоль университетінің бөлігі), Аналар қирауы, Текла, Скрипка, Бристоль халық үйі, Автобусты бастаңыз, Шатыр, Күлгі, Крок, Туынушы және Луизиана кіреді. Колстон залы 2020 жылы, үш жылдық кеңес беруден кейін, Эдвард Колстонның Атлант мұхитының құл саудасына қатысы бар екеніне байланысты наразылықтардан кейін қайта аталды. Қалада сонымен қатар джаз және блюз сахнасы дамыған, The Old Duke пабы Fortune Drive сияқты топтар үшін танымал орын болып табылады. Бристольдегі халықаралық деңгейде танылған джаз және блюз музыканттары Эдди Мартин, Джим Бломфилд және Энди Шеппард. Джазды қолдаушылардың арасында Бристоль джаз қоғамы, Бе Боп клубы және Шығыс Бристоль джаз клубы бар. Бристольдің Брэндон төбесіндегі Сент-Джордж Бристолі классикалық және әлемдік музыка қойылымдарымен қатар джазға да танымал. Колстон залындағы Халықаралық классикалық маусымда Борнмут симфониялық оркестрі, сондай-ақ Филармония оркестрі сияқты басқа да жетекші британдық оркестрлер және шетелден келген оркестрлер, соның ішінде Мәскеу филармониясы, Варшава филармониясы және Берлин симфониктері 2011-2012 жылдар маусымында тұрақты түрде өнер көрсетеді. Бристоль хор қоғамы да 1889 жылы құрылғаннан бері Колстон залында жыл сайын кем дегенде үш концерт өткізеді. Ағарту дәуірі оркестрі мен Бродский квартеті, басқа да халықаралық деңгейде танымал ансамбльдер, сондай-ақ Бристоль Бах хоры және Бристоль ансамблі сияқты жергілікті топтар, сонымен қатар Сент-Джордж Бристолінде BBC Radio Three түскі концерттер сериясын ұйымдастырады. Бристоль университетінің Виктория бөлмелерінде де классикалық концерттердің маусымдық бағдарламасы бар, ал басқа да концерттер жиі Бристоль соборында және әртүрлі Бристоль шіркеулерінде өтеді.
Арнольфини
Арнольфини заманауи өнер, тікелей өнер көрсетілімдері, би және киноға маманданған.
Спайк аралы
Spike Island – қазіргі заманғы өнер мен дизайнды дамытудың халықаралық орталығы, онда галерея, кафе және суретшілер, дизайнерлер мен шығармашылық кәсіпорындар үшін жұмыс кеңістігі бар.
Басқа да мәдени орындар
Watershed Media Centre-де цифрлық өнер мен кино көрмелері ұйымдастырылады. Бұрынғы Индустриялық мұражай, Принс-Уорфтағы бұрынғы қоймаларда орналасқан, кеңінен қайта жаңартылып, қазір M Shed деп аталады. 2011 жылы Бристоль өміріне арналған мұражай ретінде ашылды. Бристоль мұрағаты Хотвеллс ауданында қаланың кең ауқымды мұражайлық қорын сақтайды. Клифтон ауданындағы Корольдік Батыс Англия академиясы 1849 жылы құрылған және Уильям Джеймс Мюллер мен Фрэнсис Дэнби сияқты суретшілердің туындыларын көрсетеді. Александр галереясы, F блогы, Шығармашылық өнер мектебі, Боуэр Эштон, Бристоль сәулет орталығы және Гленсайд мұражайы да бар. Бристоль қолданбалы өнер гильдиясының да шағын галереясы бар. Ғылыми қызығушылықтарды қанағаттандыру үшін Канонның батпағында орналасқан At Bristol кешенінде «қолымен ұстауға болатын» экспонаттар мен планетарий бар. Antlers Gallery – дизайнымен көшпелі галерея, Бристольдің әртүрлі жерлерінде уақытша көрмелер ұйымдастырады. Жастар клубтарының және күндізгі және тұрғын үй іс-шараларының, соның ішінде Ұлттық азаматтық қызмет, Жас Бристоль ұйымдастырады.
Кинотеатрлар
ХХ ғасырдың басында Бристольде бірнеше кинотеатр болды, оның ішінде Уайтлэдистің сурет үйі, Академия, Бедминстер ипподромы, Эштон кинотеатры, Принс театры және Колизей сурет үйі. 2016 жылдың мамыр айына қарай Бристольдегі жұмыс істеп тұрған кинотеатрлар: Бродмидтегі Одеон кинотеатры (3 экран), Кэбот циркіндегі Шоукасс кинотеатры (14 экран), гавань маңындағы Уотершед (3 экран), Кингсдаундағы Куб микроплексі (1 экран), Клифтондағы Эвримен кинотеатры (3 экран), Хенлизедегі Орфей кинотеатры (3 экран), Сент-Филипс батпағындағы Шоукасс кинотеатры (14 экран), Хенгроувтегі Cineworld (12 экран), Лонгвелл Гриндегі Vue кинотеатры (13 экран) және Криббс Каузеуэйдегі Vue кинотеатры (12 экран).
Сәулет
Бристольдің сәулеті ортағасырлық, готикалық, заманауи өнеркәсіптік және соғыстан кейінгі сәулеттің көптеген мысалдарын қамтиды. Ерекше ғимараттарға готикалық жаңғыру стиліндегі Уиллс ескерткіш ғимараты және қаланың ең биік ғимараты – Сент-Мэри Редклифф кіреді. Қала викториандық индустриалдық архитектурасымен, терең қызыл және түрлі-түсті кірпіштермен, византиялық стильдегі аркалармен әйгілі. Қалада ортағасырлық дәуірден бастап Ұлыбритания сәулетінің көптеген кезеңдерінен үлгілер кездеседі. Сақталған қабырғалы қала мен қамалдың нығайтылған құрылымдарының қалдықтары аз, бірақ 12 ғасырға жататын бірнеше шіркеулер сақталған. Тюдор дәуірінде дәстүрлі қала орталығынан тыс жерде бай саудагерлер үшін бірнеше ірі сарайлар мен поместиелер салынды. Қалған халық үшін арналған қайырымды үйлер мен мейрамханалар жаңа дамыған аудандарда араласып орналасқан. 18 ғасырда кеңейіп жатқан қала шеткеріндегі өркендеген орта тап үшін бірнеше алаңдар салынды. Жүзуші порттың дамуы индустриалдық дамуға және жергілікті көлік инфрақұрылымына, соның ішінде Клифтон аспалы көпірі мен Темпл-Мидс теміржол станциясына ықпал етті, оның бастапқы бөлігін Изамбард Кингдом Брунел жобалаған. 20 ғасырда Бристоль университетінің ғимараттары мен авиация өнеркәсібінің өсуімен қаланың одан әрі кеңеюі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала орталығы Бристоль блиці кезінде ауыр бомбалаудан зардап шекті, ал сауда орталықтары мен кеңсе ғимараттарын қайта жаңарту 21 ғасырға дейін жалғасуда.
Спорт
Бристоль екі ірі футбол клубының – «Бристоль Сити» ФК және «Бристоль Роверс» ФК, Глостершир графтығының крикет клубы және Бристоль регби футбол клубының ордасы. Қала жыл сайын жартымарафонды қабылдайды. Бристольде көптеген әуесқой футбол, крикет және регби клубтары бар, сонымен қатар теннис, жеңіл атлетика, гребля және гольф сияқты түрлі спорттарға белсенді қатысушылар көптеп кездеседі.
Ас мәзірі
Бристольде 2022 жылдың тамызына қарай 15 Мишлен жұлдызы бар мейрамхана бар, соның ішінде 2010 жылы Гордон Рамзидің «Ең жақсы мейрамхана» байқауының жеңімпазы атанған Казамия мейрамханасы бар. Бристольде Ұлыбританияның ең ірі рестораны – Za Za Bazaar орналасқан. Сомерсет жеміс бақтарына жақын орналасқандықтан, Бристоль «Англиядағы сидрге ең қолайлы қала» репутациясын алды, сонымен қатар Харвистің Бристоль Крем шерриі де осында жасалады. Бристольдік дәстүрге жататын тағамдардың ішінде Кларк пирогы және Аналық бұршақтары бар. Google Trends талдауы бойынша 2020 жылы Бристоль вегетариандар үшін әлемдегі үздік қала деп танылды, ал 2019 жылы – әлемдегі ең жақсы гастрономиялық бағыт атанды. Бристольдегі ең көне паб – 1606 жылдан бері Фрогмор көшесінде орналасқан Хэтчетт пабы деп саналады, алайда The Bowl Inn және The Rummer пабтары осы жерлерде бұрын болған пабтардың тамырынан өркендеген.
Граффити
Бристольде бірнеше граффити суретшісі белсенді жұмыс істейді; олардың бірі – Бэнкси, ол брит-поп тобы Blur-дің Think Tank альбомының обложкасын жасады. Басқа бристольдік граффити суретшілерінің арасында Ник Уокер, Сикбой, Инки, Старс, Локи, Чео бар. Massive Attack тобының Роберт Дель Нажа 1980 жылдардың басында Бристольде "3D" және "Delge" аттарымен ең белсенді граффити суретшісі болды. Ол Ұлыбританияның "Bombin'" атты деректі фильмінде Вольвергемптондық суретші, кейін ди-джей және продюсер Голдимен бірге түсті. Феликс Браун (FLX) мен Стив Райттың "Children of the Can: 25 Years of Bristol Graffiti" кітабы қаладағы көше өнерінің көрінісін бейнелейді және құжаттайды. 2009 жылы Бристоль мұражайындағы Бэнксидің туындыларының көрмесіне 900 000 адам келді. 2011 жылдың тамызында Бристоль қалалық кеңесі граффитидің қала мәдениетіндегі маңыздылығын мойындап, бір көшені әртүрлі халықаралық көше суретшілерімен бояуға рұқсат берді. 2011 жылдың тамызында Нельсон көшесінде "See No Evil" атты қоғамдық өнер шарасы орнатылып, оны граффити галереясынан өтуге айналдырды. Оның ішінде 20 метрлік қабырға суреті де бар.