Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үлкен Моронго каньоны қорығы – 31 000 акр (130 км²) жергілікті өсімдіктер мен жабайы табиғатты қорғауға арналған аумақ. Ол Трансверс тауларының Кішкентай Сан-Бернардино тауларында, жоғарғы Мохаве шөлі мен Сонора шөлінің төменгі Колорадо бөлігі арасындағы көші-қон аймағында орналасқан. Осы көші-қон аймағында орналасқандықтан, аймақта табиғи түрлердің әртүрлілігі ерекше жоғары. Мұндағы табиғи бұлақпен суға толыған шөл оазисі Калифорниядағы ең ірі 10 мақта ағашының (Populus fremontii) және жалбыздың (Salix lasiolepis) жағалаулық мекендеу ортасының бірі болып табылады. Audubon қоғамы оны Калифорниядағы құстардың ең маңызды мекендеу аймақтарының бірі деп санайды. Қорыққа кіреберіс Калифорния штатының Моронго аңғарында орналасқан. Бұл Сан-Бернардино округіне қарасты, әкімшілік бөлініске кірмейтін қала. Кіру ақысыз. Қорық күн сайын сағат 7:30-дан күн батқанға дейін ашық.
The Big Morongo Canyon Preserve is a 31,000 acres (130 km2) native plants habitat and wildlife preserve located in the Little San Bernardino Mountains of the Transverse Ranges, in the transition zone between the higher Mojave Desert and lower elevation Colorado Desert section of the Sonoran Desert. Due to its location within this transition zone, the area is especially high in natural diversity. The natural spring fed desert oasis found here is one of the 10 largest Cottonwood (Populus fremontii) and Willow (Salix lasiolepis) riparian habitats in California. It is also identified by the Audubon Society as one of the most important avian habitat areas in California. The entrance to the preserve is located within Morongo Valley, California, an unincorporated town within San Bernardino County just off California State Route 62. Admission is free. The preserve is open from 7:30 am to sunset, each day.
Тарих
Ал ақ қоныстанушылар келгенге дейін каньонды мекендеген соңғы адамдар – моронго тайпасы, серрано үндістерінің күшті руы. Олар 1800 жылдардың ортасына дейін осы каньон мен оны қоршаған аңғарда бейбіт өмір сүрді. Қорғау аймағында 10 гектардан астам аумақты алып жатқан тарихи "Маринга" (Моронго) серрано тайпасының тұрақты қонысы болған. CA SBR-561 нөмірімен белгіленген бұл жер – үздіксіз және сенімді су көзі бар үлкен тұрғын жай. Судың тартымдылығы арқасында қалыптасқан құнды биоресурстар жиынтығы, ұзақ жылдар бойы Маринга серрано тайпасының тұрақты мекені болуына жеткілікті тамақ пен өндіріс материалдарын қамтамасыз еткен. Бұл жерде тас негізіндегі ұялар, әртүрлі керамикалық бұйымдар, тас құралдардың қалдықтары және көптеген кезеңдік жебе ұштары табылған. 1994 жылы қазба жұмыстары кезінде кремацияланбаған адам қаңқасы табылды, бұл серрано тайпасының дәстүрлі түрде қайтыс болғандарын өртегендігін ескерсек, осы жердің көне екенін көрсетеді. Археологиялық ескерткіш туралы көп мәлімет жоқ, себебі бұл жер туралы этнографиялық немесе тарихи есептер сақталмаған. Бұл жерді мекендеген серрано тайпасы, миссия кезеңінде аймақты тастап, оңтүстік және батыстағы кахуила тайпаларымен бірігіп, резервацияларда қоныстанған, немесе еуропалықтар әкелген аурулардың салдарынан ертерек құрып кеткен. 1885 жылы Марк және Сильвия Уоррендер құрған Уоррендер шаруашылығы қорыққа жақын орналасқан. Табиғатты қорғау қоры, Сан-Бернардино округі және АҚШ Жерді басқару бюросы 1982 жылы қорық құру мақсатымен жерді басқаруға бірлесіп атсалысты. 1982 жылы Жерді басқару бюросы аймақтың экологиялық ерекшеліктерін мойындап, қалыңдық пен каньонның 3700 акрға жуық аумағын "Экологиялық маңызды аймақ" деп жариялады. Бұрын мұнай құбырының сорғы станциясы орналасуы жоспарланған қорықтың 570 гектарынан астам жері 1989 жылы ARCO компаниясымен Табиғатты қорғау қорына сыйға берілді. 1990 жылдан бері қорықта екі ірі өрт болған. Соңғы өрт – 2005 жылғы "Paradise" өрті, қорықтың 2000 гектарынан астам аумағын қамтыды, нәтижесінде жағажайлар, жолдар мен ақпараттық орталықтарды күрделі жөндеуден өткізуге және жаңаларын салуға тура келді. Жерді басқару бюросы барлық зақымдалған нысандарды қайта жаңартып, Мүгедектіктерге қатысты АҚШ заңы және басқа да стандарттарға сәйкес келтірді. Өрт қаупінің жоғары деңгейіне байланысты, қорық аумағында темекі шегуге тыйым салынған. Бүгінде қорықты Сан-Бернардино округі, Big Morongo Canyon Preserve Friends ұйымының көмегімен басқарады. Олардың мақсаты – сирек және жойылуға жақын жануарларды қорғау, өсімдіктердің алуан түрлерінің өсуі мен қалпына келуін ынталандыру, сондай-ақ барлық жастағы студенттер мен табиғатты жақсы көретін адамдарға білім беру мүмкіндіктерін ұсыну.
The last people to inhabit the canyon before the arrival of white settlers were the Morongos, a powerful clan of Serrano Indians. They lived peacefully in this canyon and surrounding valley until the mid 1800s. The preserve was the site of a large (more than 10 acre) historic "Maringa" (Morongo) Native American Serrano permanent settlement. The site, CA SBR‐561, is a large residential site with a continuous, dependable source of water. The valuable biotic resource assemblage that the water attracted, provided for ample food and manufacturing materials to support the view of it being a permanent Maringa Serrano residence for a long span of time. Present on the site are bedrock mortars, several types of ceramic wares, lithic tool stone debitage and numerous late period projectile points. Human remains were discovered on the site in 1994 that were not cremated, suggesting a greater age of the site since Serrano traditionally cremated their deceased in historic and ethnographic times. Little is known of the archaeological site, since no known ethnographic or historic accounts exist. The Serrano people who occupied this site had long before either left the area during the mission period, joining and merging with the populations of Cahuilla to the south and west on reservation lands, or had succumbed to European introduced diseases long before. The Warren homestead, established in 1885 by Mark and Sylvia Warren, is located adjacent to the preserve. The Nature Conservancy, San Bernardino County, and the United States Bureau of Land Management all contributed and managed the lands which were organized to create the preserve in 1982. In 1982, the Bureau of Land Management recognized the ecological features of the area and designated almost 3,700 acres of the ridge and canyon as an "Area of Critical Environmental Concern." More than 570 acres of the preserve was once planned as a possible site for an oil pipeline pumping station but was later donated by ARCO to the Nature Conservancy in 1989. The preserve has undergone two significant fires since 1990. The most recent fire, the Paradise Fire in 2005, burned over 2,000 acres in the preserve and required extensive repair and replacement of the boardwalks, trails, and interpretive facilities. The BLM rebuilt all the damaged facilities to meet and exceed American for Disability Act and other standards. Because of the extreme fire danger present, smoking is forbidden anywhere within the preserve. Today, the preserve is managed by the County of San Bernardino with the assistance of the Friends of Big Morongo Canyon Preserve to protect rare and endangered wildlife, to promote the growth and restoration of a wide variety of plants, and to offer educational opportunities for students and nature lovers of all ages.
Жабайы табиғат
Қорғаудың мақсаты – жұртшылықты осал жануарлар мен экожүйелерді қорғаудағы мақсаты туралы хабардар ету. Волонтерлер құс бақылау және топтық серуендеулер сияқты білім беру мүмкіндіктерін ұйымдастырады. Халыққа арналған іс-шаралар мен саяхаттар қолжетімді. Биг Моронго каньоны – халықаралық деңгейде танылған құс бақылау орны. Мұнда бірнеше сирек немесе ерекше түрлер ұялайтыны белгілі, ал көктем және күз кезеңдерінде көптеген басқа түрлердің саны артады. Қорғау Американдық құс сақтау қоры, Американдық құс бақылау қауымдастығы және Watchable Wildlife National Program бағдарламасы тарапынан маңызды құс аймағы ретінде танылған, сондай-ақ National Geographic Guide to Bird Watching Sites кітабында жарияланған. Қорғауда 247-ден астам құс түрі тіркелген, олардың кем дегенде 72-сі тұрақты түрлер. Қорғау ең алдымен құс бақылаушылардың арасында танымал болғанымен, пума, бобкат, койот, сұр түлкі, егермен, қашан, бигхорн қой, бұғы тышқан, жер сатыр, мақтақұйрық қоян сияқты көптеген жануарлар да мұнда мекендейді, сонымен қатар Мохаве жылантұрысы және қызғылт боа сияқты әртүрлі қосмекенділер мен жорғалаушылар да кездеседі.
The preserve aims to educate the public about its purpose in protecting vulnerable wildlife and ecosystems. Volunteers host educational opportunities including bird walks and group hikes. Public outreach programs and field trips are available. Big Morongo Canyon Preserve is an internationally recognized birding site. Several rare or unusual species are known to nest here, and many other species are abundant during the spring and fall migration seasons. The preserve has been designated as an Important Bird Area by the American Bird Conservancy, the American Birding Association, and the Watchable Wildlife National Program, and is featured in the National Geographic Guide to Bird Watching Sites. Over 247 bird species have been recorded in the preserve, with at least 72 resident breeding species. While the preserve is most well known amongst bird watchers, many animals also make their home within the preserve including the cougar, bobcat, coyote, gray fox, raccoon, mule deer, bighorn sheep, deer mouse, ground squirrel, cottontail rabbit, along with various amphibians and reptiles, such as, the Mohave rattlesnake and rosy boa.
География
Бұл қорықта Калифорниядағы ең көне ашық жартастардың кейбіреуі сақталған, олардың жасы шамамен екі миллиард жылға жетеді. Олар граниттен тұрады, ол ғасырлар бойындағы қызу және қысымның әсерінен гнейс пен шистке айналған. Қорық тік каньондармен, құнарсыз жерлермен және шөл оазистерімен сипатталады. Каньонның бастауы Мохаве шөлінде, ал төменгі бөлігі Колорадо шөліне ашылады. Каньон арқылы өтетін Моронго жарылысы қоршаған таулардан ағатын судың Үлкен Моронго арнасын және батпақты мекендеу ортасын қалыптастыруына себеп болады.
The preserve houses some of the oldest exposed rocks in California, dated at almost two billion years. They consist of granite that has been altered by centuries of heat and pressure to form gneiss and schist. The preserve is characterized by steep canyons, rugged terrain and desert oases. The upstream end of the canyon originates in the Mojave Desert, while its downstream portion opens into the Colorado Desert. The Morongo fault running through the canyon causes water draining from the surrounding mountains to form Big Morongo Creek and the marsh habitat.
Орналасқан жері
Қорғанның шығыс шекарасы шығыста Джошуа-Три ұлттық паркімен параллель жүреді, бірақ екі парктің арасында халыққа ашық жол жоқ. Юка-Вэлли, Калифорния, 62-ші мемлекеттік тас жол арқылы қорықтан шығысқа қарай 11 миль қашықтықта, ал Desert Hot Springs, Калифорния, 62-ші мемлекеттік тас жол және Пирсон бульвары арқылы оңтүстік-шығысқа қарай 11 миль қашықтықта орналасқан. Ең жақын коммерциялық әуежай – Палм-Спрингс халықаралық әуежайы, ол қорықтан оңтүстікке қарай 24 миль жерде.
While the preserve's eastern boundary runs parallel to Joshua Tree National Park on the east, no public access exists between the two parks. Yucca Valley, California, is 11 miles east of the preserve via State Route 62, while Desert Hot Springs, California, is 11 miles to the southeast via State Route 62 and Pierson Blvd. The nearest commercial airport is Palm Springs International Airport, which is 24 miles south of the preserve.
Қорғау қорығында кемпінг жасауға тыйым салынған. Кез келген түрдi от жағуға рұқсат жоқ.
Camping is not permitted within the preserve. No fires of any kind are permitted.
Велосипедпен жүру
Велосипедтер, скейтбордтар, конькилер және кез келген түрдегі рұқсатсыз көліктер қорықтың тұрақ орнынан әрі жүруге тыйым салынған.
Bicycles, skateboards, skates, or unauthorized vehicles of any kind are not permitted beyond the preserve's parking lot.
Жаяу жүру
Тек белгіленген бағыттарда ғана жаяу серуендеуге рұқсат етіледі. Қорықта бірнеше қысқа бағыттар бар, мысалы, Marsh және Mesquite бағыттарының ұзындығы бір мильден кем, ал Canyon бағытының ұзындығы шамамен 10 мильді құрайды.
Hiking is permitted only on designated trails. The preserve has several short trails, such as the Marsh and Mesquite trails which are under a mile long, while the Canyon trail is approximately 10 miles round trip.
Мүгедек арбаға арналған орын
Кейбір жолдар АҚШ-тың Мүгедектерге арналған заңның (Americans with Disabilities Act) мүгедектерге арналған қолжетімділік стандарттарына сай жасалған және одан да жоғары деңгейде салынған.
Certain trails are built to meet and exceed American for Disability Act standards for wheelchair accessibility.
Үй жануарлары
Қорғаудың экологиялық маңызды аймақ (ACEC) мәртебесіне ие болуына байланысты, қорғауға үй жануарларын әкелуге рұқсат жоқ.
Due to the preserve's status as an Area of Critical Environmental Concern (ACEC), pets are not permitted within the preserve.
Аң аулау
Қорғау аумағында қару қолдану мен аң аулауға тыйым салынған.
Firearms and hunting are prohibited within the preserve.
Жинақтау
Қорғауда жабайы жануарларды ұстауға немесе оларды мазалауға рұқсат етілмейді.
Collecting, or disturbance of wildlife is not allowed in the preserve.
Құс бақылау
Биг Моронго каньоны халықаралық деңгейде танымал құстарды бақылау орны. Мұнда бірнеше сирек немесе ерекше түрлер ұялайтыны белгілі, ал көктем және күз кезеңдерінде көптеген басқа түрлер мол кездеседі. Қорғау аймағында 247-ден астам құс түрі тіркелген, оның ішінде кемінде 72 тұрақты көбейетін түрлер бар.
Big Morongo Canyon Preserve is an internationally recognized birding site. Several rare or unusual species are known to nest here, and many other species are abundant during the spring and fall migration seasons. Over 247 bird species have been recorded in the preserve, with at least 72 resident breeding species.
Арнайы ережелер
Үлкен Моронго каньоны қорығының негізгі бөлігінде қарудан оқ атуға тыйым салынған; алайда, ACEC-нің дамытылмаған аймағында оңтүстікке қарай аң аулауға рұқсат беріледі. Көліктік құралдар, иттің болуы, от жағу және атпен жүруге қорықтың негізгі бөлігінде де рұқсат жоқ; алайда, мұндай пайдаланулар ACEC-нің дамытылмаған бөлігінде рұқсат етіледі. Жай дала аймақтарында, 1964 жылғы Жай дала туралы заңның 4 (c) тармағына сәйкес, моторлық құралдар мен/немесе механикалық көліктер сияқты белгілі бір пайдалану түрлеріне тыйым салынған. Аңшылар аң аулауға ашық барлық аймақтарда Калифорния DFG заңдары мен ережелерін сақтауға міндетті.
The discharge of firearms is prohibited within the main body of the Big Morongo Canyon Preserve; however, hunting is allowed further south in the undeveloped region of the ACEC. Off highway vehicles, dogs, fires, and horseback riders are not allowed in the main body of the preserve either; however, these uses are allowed in the undeveloped portion of the ACEC. Within wilderness areas, certain uses, such as motorized equipment and/or mechanized travel, are prohibited per Section 4 (c) of the Wilderness Act (1964). Hunters must comply with California DFG laws and regulations for all areas open to hunting.
Мекемелер
Жол басында, тұрақтан жақын жерде ақпараттық киоск орналасқан. Жергілікті лагерь күзетшілері бар. Саябақта жол карталары, өздігінен жүруге арналған жол көрсеткіштері, ақпараттық буклеттер, демалысқа арналған жайлар және әжетханалар қолжетімді. Сондай-ақ, табиғатты зерттеу орталығы мен коляскамен жүруге қолайлы жолдар да бар.
An information kiosk is located at the trail head just off the parking lot. There are onsite camp hosts. Trail maps, trail guides for self guided walks, information brochures, picnic facilities, and restroom facilities are available at the preserve. Facilities also include a nature education center, and wheelchair accessible trails.