Кіріспе

Калифорния штатындағы ұлттық парк, АҚШ-тағы ұлттық парк.

Kings Canyon ұлттық паркі – Калифорния штатының Фресно және Туларе округтеріндегі Оңтүстік Сьерра-Невадада орналасқан американдық ұлттық парк. 1890 жылы Генерал Грант ұлттық паркі ретінде құрылған, 1940 жылдың 4 наурызында кеңейтіліп, аты өзгертілді. Паркке есім берген Кингс-Каньон – мұздықтармен ойылған, тереңдігі 1600 метрден асатын қалың аңғар. Басқа табиғи ерекшеліктеріне – 4267 метр биіктіктегі бірнеше шыңдар, биік тау шалғындары, жылдам ағып жатқан өзендер және әлемдегі ең үлкен секвойя ағаштары жатады. Кингс-Каньон Секуоя ұлттық паркімен солтүстік жағынан жалғасып жатыр. Екі паркке де Ұлттық парктер қызметі бірлесіп басшылық етеді, олар Секуоя және Кингс-Каньон ұлттық парктері ретінде танылады. Парктің көп бөлігі Кингс өзенінің Орта және Оңтүстік салаларымен және көптеген кішігірім арналармен суға толып, жабайы табиғат аймағы болып белгіленген. Туристік инфрақұрылым екі аймақта шоғырланған: Генерал Гранттың орны – әлемдегі екінші ең үлкен ағашы (көлемі бойынша) және Кингс-Каньонның ортасында орналасқан Седар Гроув. Парктің көп бөлігіне қол жеткізу үшін түнгі жаяу саяхат қажет, ол жылдың көп бөлігінде қармен жабылады. Тынық мұхитының жолдары/Джон Мьюр жолы – рюкзакпен саяхат жолы, парктің барлық ұзындығын солтүстіктен оңтүстікке дейін кесіп өтеді. Генерал Грант ұлттық паркі бастапқыда алып секвойялардың шағын аумағын кесуден қорғау үшін құрылған. Джон Мьюрдің сапарлары шығыстағы кең далаға назар аударғанмен, Кингс-Каньонның қалған бөлігінің ұлттық парк ретінде бекітілуіне елу жылдан астам уақыт кетті. Экологиялық ұйымдар, саябаққа келгендер және көптеген жергілікті саясаткерлер аймақты сақтап қалуды қалады, бірақ дамуға мүдделі тараптар каньонда су электр стансаларын салуды жоспарлады. Президент Франклин Д. Рузвельт 1940 жылы паркті кеңейткеніне қарамастан, күрес 1965 жылға дейін жалғасты, содан кейін Седар Гроув және Техипит аңғарының бөгет салу учаскелері парктің құрамына қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін келушілер саны артып, саябақты туристік курорт ретінде дамыту керек пе, әлде оны жаяу жүру және кемпинг сияқты қарапайым демалысқа шектеулі табиғи орта ретінде сақтап қалу керек пе деген мәселе бойынша пікірталас туды. Нәтижесінде, сақтау жақтастары жеңіске жетті және бүгінде, парктің үлкен аумағына қарамастан, қызметтер мен жатақханалар шектеулі. Осыған және парктің көп бөлігіне жолдың жоқтығына байланысты Кингс-Каньон 2017 жылы 700 000-нан аспайтын келушімен, Секуояда 1,3 миллион, ал Йосемитиде 4 миллионнан астам келушімен салыстырғанда, ірі Сьерра парктерінің арасында ең аз келуші болып қала береді.

География және табиғи тарих

Сан-Хоакин аңғарының шығысында, Сьерра-Неваданың батыс беткейінде орналасқан Кингс-Каньон ұлттық паркі екі ерекше бөлімге бөлінеді. Кіші және көне батыс бөлігі Грант Гроувтің төңірегінде орналасқан – парктегі көптеген секвойялардың мекені – және көптеген келушілерге арналған инфрақұрылымдарға ие. Парк аумағының көп бөлігін құрайтын үлкен шығыс бөлігі көбінесе жабайы табиғаттан тұрады және Кингс өзенінің орта және оңтүстік салаларының терең шатқалдарын қамтиды. Кингс каньонының түбінде орналасқан Седар Гроув парктің кең шығыс бөлігінде жолмен (180 тас жолы арқылы) қол жетімді жалғыз аймақ болып табылады. Парктің көп бөлігі орманды болғанымен, шығыс бөлігінің үлкен бөлігі ағаштар шегінен жоғары альпілік аймақтардан тұрады. Әдетте, маусым соңынан қазан соңына дейін ғана қардан бос болады, ал биік таулы аймаққа тек жаяу және атпен жүру арқылы ғана жетуге болады. Оңтүстіктегі Секуоя ұлттық паркімен қатар, Кингс каньоны бірнеше ұлттық ормандармен және жабайы аймақтармен шектеседі. Сиерра ұлттық орманы, Секуоя ұлттық орманы және Иньо ұлттық орманы тиісінше солтүстік-батыс, батыс және шығыс жағынан шекаралас. Джон Мьюр Даласы парктің солтүстік жартысының көп бөлігін қамтиды, ал Монарх Даласы парктің екі бөлімі арасындағы аумақтың көп бөлігін сақтайды.

Таулар мен аңғарлар

Кингс Каньоны Солтүстік Америкадағы ең тік тік рельефімен сипатталады, оның көптеген шыңдары 14000 футтан (4267 м) жоғары, паркінің шығыс шекарасындағы Сиерра Крестінде, батысқа қарай 16 км қашықтықтағы Седар Гроув аңғарында 4500 футқа (1372 м) дейін төмендейді. Сиерра тау жотасы паркінің шығыс шекарасын құрайды, солтүстіктегі Гёте тауынан бастап, Секвоя ұлттық паркімен шекарадағы Джункшн Пикке дейін. Паркке бірнеше өткелдер тау жотасы арқылы өтеді, оның ішінде Бишоп, Табуз, Саумилл және Кирсардж өткелдері. Бұл өткелдердің барлығы 11000 футтан (3353 м) биік. Ұлы Батыс бөлінісі парктің оңтүстік-орталық бөлігі арқылы созылып, 13000 футтан (3962 м) асатын көптеген шыңдары бар, соның ішінде Брюер тауы бар. Патшалардың орта және оңтүстік салаларының төменгі бөлігінен созылатын Монарх бөлінісінде парктегі ең қол жетімсіз жерлер орналасқан. Парктің солтүстік-батыс бөлігінде Годдард, Леконте және Блэк Дивайд сияқты басқа да өте тік және қалың таулар бар. Олардың барлығы биік тау көлдерімен сызатылып, терең шатқалдармен бөлінеді. Сиерра-Неваданың басқа бөліктеріндегідей, таулар мен каньондардың көпшілігі, кем дегенде 100 миллион жыл бұрын Солтүстік Америка және Тынық мұхиты тақтасының шекарасындағы субдукциядан пайда болған гранит, диорит және монзонит сияқты магмалық интрузивті тау жыныстарынан тұрады. Алайда, Сиерраның өзі 10 миллион жылдан аспайтын жас тау тізбегі. Ұлы бассейннің батыс шетіндегі үлкен тектоникалық күштер жергілікті қыртыстың блогын еңкейіп, көтерілуге мәжбүр етті, бұл таулардың батысқа қарай біртіндеп еңістігін және Оуэнс аңғарымен шектесетін шығысқа қарай тік жартастырды. Көптеген үңгір жүйелері тау жыныстары қабаттарында қалыптасқан, соның ішінде Бойден үңгірі Кингс өзенінің Оңтүстік саласы бойында орналасқан. Кингс өзенінің Оңтүстік және Орта салаларымен төмен қарай, Седар Гроув және Парадайс Доландағы ерекше терең U пішіндес аңғарларды, Оңтүстік саласында және Техипит Доландағы Орта саласында кесіп өтеді. Мұз дәуірі мұздықтары Орта және Оңтүстік салалардың қосылысына дейін жетпеді; соның салдарынан, Седар Гроув пен Техипиттен төмендегі каньондар, өзеннің жоғары жағындағы U пішіндес аңғарларға қарағанда, V пішіндес өзен сағалары болып табылады. Мұздық аңғарлар жазық едендермен және ашық граниттік жартастармен және мыңдаған метр биіктіктегі күмбездермен сипатталады, олар формасы жағынан солтүстікке қарай орналасқан әйгілі Йосемити аңғарына ұқсас, ал шын мәнінде "йосемити" термині 19-шы ғасырда Джон Мьюр осы аңғарларды сипаттау үшін қолданған, олар өз атауларымен кеңінен танылғанға дейін. Мьюр Кингс Каньоны туралы былай деп жазды: "Ең танымал Йосемити аңғарының оңтүстігінде орналасқан Сиераның кең даласында, одан да үлкен аңғар бар. Бұл аймақ Кингс өзенінің оңтүстік саласында орналасқан, алтауындағы ең биік таулардың көлеңкесі астында, мұнда каньондар ең терең және қарға толы шыңдар бір-біріне жақын орналасқан. Бұл үлкен Патша өзені каньоны немесе Патша өзені Йосемити деп аталады. Қабырғаларды құрайтын сұрғылт сұр граниттен жасалған ғажайып тау жыныстары биіктігі 2500-5000 фут, ал аңғардың тереңдігі 1,5 км-ден асады. Өзен сағасының түбі гүлді шалғындықтар мен бұталармен және ашық күндізгі пәтерлермен әртүрліленеді, оның ортасында әрқашан өзгеріп отыратын, әрқашан әдемі кристалл өзені өз жолын табады; қазір қоңыр құймақтардың төсегімен аздап толқыны бар, қазір күрілдейді және құламақ тас бөгеттер немесе терминал мореналары арқылы жабайы қуанышпен секіріп, секіріп жатыр. Қабырғалардың шетінен екі жағында да жер әлі күнге дейін көтеріледі, мұзбен оюланған қырқалар мен бассейндер, керемет орманды және көптеген шағын көлдер мен шалғындықтармен әшекейленген, онда бұғылар мен аюлар ризашылықпен үй табады; ал аңғардың басынан басқа таулар салтанатты түрде көтеріледі, олардың әрқайсысы жарқырап тұрады, әрқайсысы кристалдармен және қармен жарқырайды, және көлден көлге дейін ән салатын ағыстардың желісімен. Басқа маңызды мұздық ерекшеліктерге Техипит Домы, Сиерраның ең үлкен граниттік күмбезі, Техипит алқабының еденінен 3500 фут (1067 м) жоғары көтеріледі. Кингс Каньонындағы және бүкіл биік елдегі осындай жарлы граниттік жарлар қату, мұздың әсерінен және жер сілкіністерінен пайда болады, бұл кенеттен және күрт құлауды тудырады. Мыңдаған жылдар бойы жартастар құлап, саябақтағы барлық мұздық аңғарлар бойымен үлкен талус үйінділері немесе шымшықтар пайда болды. Парктегі жазық жерлердің үлкен аумақтарының бірі Зумвальт шалғыны кері шегінген мұздықтың соңғы ...".

Су айдындары

Паркте бірнеше ірі Сьерра өзендерінің бастауы бар. Оңтүстік Форк Кингс өзені парктің шығыс шекарасындағы Табуз асуынан басталып, парктің оңтүстік жартысының көп бөлігін кесіп өтеді және парктің атын алған каньонды қалыптастырады. Middle Fork Kings өзені Пауэлл тауының жанынан басталып, парктің солтүстік жартысының көп бөлігін құйып алады. Парктің көптеген шекаралары өзен алаптары арасындағы суайырықтармен анықталады. Шығыс шекарасы Сиерра жотасын ұстанады, одан шығысқа қарай Оуэнс өзені ағып, Ұлы Алаптың су жүйесінің бөлігін құрайды. Секуоя ұлттық паркімен оңтүстік шекарасы Кингс, Кавеа және Керн өзендері арасындағы суайырықтан өтеді. Батыс шекарасының бір бөлігі Кингс өзенінің Орта және Солтүстік салалары арасындағы суайырыққа сәйкес келеді. Кингс өзенінің салалары Секуоя ұлттық орман ішінде, парктің батыс шекарасынан бірнеше шақырым қашықтықта бірігіп, өзеннің негізгі арнасын құрайды. Осы жерде өзен Солтүстік Америкадағы ең терең каньондардың бірін қалыптастырады, оның қабырғалары өзеннен қабырғасына дейін 8200 футқа (2499 м) дейін көтеріледі – бұл Гранд-Каньоннан шамамен жарты шақырым (0.8 км) терең. Седар-Гроувтағы каньондар да 1524 метрден аса тереңдікке жетеді. Седар-Гроув және Техипит аңғарының геологиясы мен топографиясы Йосемити аңғарына ұқсас болғанымен, паркте Йосемитидегідей биік және әсерлі сарқырамалар жоқ. Седар-Гроув аймағында Mist Falls, Roaring River Falls және Grizzly Falls сияқты бірнеше күшті, бірақ қысқа сарқырамалар бар. Ал қалың жерде одан да биік сарқырамалар кездеседі. Техипит аңғарындағы Silver Spray Falls бірнеше сатыдан шамамен 700 фут (213 м) биіктіктен құлайды. 1910 жылы «Out West» журналында Эрнестин Винчелл сарқырама мен Техипит аңғары туралы былай деп жазды: "Біз Техипит жарқырап тұрған жазғы күн сәулесімен нұрланып, бейбіт үлкендігімен бізді құрметпен қарауға мәжбүр еткен орасан зор есіктің алдында бір сәт тоқталдық. Өзеннен өтетін және төмендегі дөңгелектен Crown Creek жылтырап ағады, ат пен мінген адамды жұтып қоюға жететін ондаған қорқынышты шұңқырларды жасап, содан кейін Silver Spray Falls ретінде көбікпен жартасқа құлайды, оның түбінде ақырын айналып, Кингс өзеніне қосылып, шөлге қарай саяхатын жалғастырады." Кингс және Сан-Хоакин өзендері батысқа қарай құрғақ Сан-Хоакин аңғарына құяды; алайда, Сан-Хоакин ақырында Сан-Франциско шығанағына құйылса, Кингс Тулар көлінде аяқталады, ол суландыру үшін аударылмас бұрын Батыс АҚШ-тың ең ірі тұщы сулы көлдерінің бірі болған. Парктегі өзендердің маусымдық көтерілуі мен төмендеуі қардың көп жаууына (әдетте қараша мен сәуір аралығында) және содан кейін мамыр мен маусымда қардың жылдам еруіне байланысты. Шілде айының соңында (немесе жауынды жылдары тамыз айында) су ағыны айтарлықтай төмендейді, ал күзде өзендер әдетте құрғап қалады. Кингс-Каньон ұлттық паркінің биік аймақтарында қар жинақталуы өте көп болуы мүмкін, көбінесе жүздеген дюймге жетеді, бірақ жылдық қар қалыңдығы ылғалды және құрғақ жылдар арасында күрт өзгереді.

Климат

Кёппен климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес, Кингс-Каньон ұлттық паркінің көп бөлігінде жазғы жылы Жерорта теңізі климаты (Csb) басым. Тек ең төменгі биіктіктегі аудандарда ғана жазғы ыстық Жерорта теңізі климаты (Csa) кездеседі. АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі мәліметтері бойынша, 4613 фут (1406 м) биіктікте орналасқан Седар-Гроув келушілер орталығындағы өсімдіктердің қырысу төзімділігі аймағы 8а, ал орташа жылдық ең төменгі температурасы .

Өсімдіктер мен жануарлар дүниесі

Кингс-Каньон және Секуоя парктерінде 1200-ден астам өсімдік түрі кездеседі, бұл штаттың барлық өсімдік түрлерінің шамамен 20 пайызын құрайды. 1976 жылы ЮНЕСКО Кингс-Каньонды Секуоя-Кингс-Каньон биосфералық қорығының бөлігі деп таныды. Парктің биіктігінің үлкен диапазонына байланысты, онда бірнеше маңызды өсімдік қауымдастықтары қалыптасқан. Төменгі биіктіктерде парк Сіерра етегінің құрғақ аймағына жатады, ол негізінен шапарраль, бұталар мен тоғдарбақтардан тұрады. Емен, сикамор, күңгірт және әртүрлі жақынды ағаштар көбінесе төменгі биіктіктердегі өзендер мен бұлақтардың жағасында өседі. Кингс-Каньон, шамамен шығыстан батысқа қарай созылған, солтүстік қабырғасы (күн сәулесіне көп көтерілуіне байланысты ыстық және құрғақ) мен көбірек орманды, салқын және көлеңкелі оңтүстік қабырғасы арасында айқын ерекшеліктерді көрсетеді. Субальпілік аймаққа жақындағанда қызыл шырша мен балқарағайдың саны артады; ағаш шегіне жақындаған жерлерде аққабық шырша, таулық шырша және түлкіқұйрық шырша басым. Секуоя және Кингс-Каньон ұлттық парктері ескі өрмелі орманның үлкен бөлігін ортақ пайдаланады. Оның оңтүстіктегі серігі Секуоя алып секвойяларымен әйгілі болғанымен, Кингс-Каньонда да көптеген секвойялар бар, оның ішінде Генерал Грант тоғайының ортасында орналасқан Жердегі екінші ең үлкен ағаш – Генерал Грант. Оңтүстіктегі Редвуд тауларында әлемдегі ең үлкен секвойя тоғайы орналасқан. Парк шекарасының сыртында орналасқан Конверс бассейні тоғайы бұрынғыдан екі есе үлкен болған деп саналады, бірақ 1800 жылдардың соңында дерлік толығымен кесілген. Орман шаруашылығы салдарынан жойылған секвойя тоғайларының көптеген бөліктері, мысалы, Биг Стамп тоғайы, қайта өсуде, бұл процесс жүздеген жылдарға созылады. Орман көптеген сүтқоректілерге, мысалы, қашан бұғы, Сьерра-Невада бигхорн қойы, тау арыстаны және қара аюға, сондай-ақ әртүрлі құстар мен жорғалаушыларға тіршілік ортасын қамтамасыз етеді. Бұл орта және төменгі биіктіктердегі Кингс өзенінің салаларында жабайы форельдің көптігімен де белгілі; Кингс штаттың ең жақсы үлкен форель балық аулау орындарының бірі ретінде танымал. Биік альпілік аймақта өсімдік қауымдастықтары негізінен шалғындар, шөптер мен бұталардан тұрады, кейбір жерлерде қарағай мен аққабық бұталары кездеседі. Ағаштар көбінесе круммгольц формацияларын құрайды, яғни бұтақтары жерге жақын орналасқан, деформацияланған өсу үлгісін көрсетеді. Талус беткейлерінде пикалар мен сары ішті мармоттар сияқты кішкентай сүтқоректілер мекендейді. Сұр тажы бар қызыл финк және американдық пипит сияқты құстар, сондай-ақ сезімтал қосмекенділер, мысалы, тау сары аяқты бақалар мен Йосемит жабайысы, альпілік көлдер мен ылғалды жерлердегі жәндіктермен қоректенеді. Аю сияқты үлкен жануарлар азық іздеу үшін альпілік аймаққа кіре алады (бұл мінез-құлық кемпингтіктердің қалдықтарын дұрыс тастамауынан күшейеді), бірақ онда қыстамайды.

Адамға әсер ету және оны басқару

Парктің көп бөлігі қазір табиғат қорығы болып белгіленгенімен, адамның әрекеті жергілікті американдықтар тұрған кезеңнен бері аймақтың экологиясын айтарлықтай өзгертіп келді. Аң аулау үшін және белгілі бір өсімдіктердің өсуіне жағдай жасау үшін жергілікті американдықтар тығыз өскен бұталар мен шөптерде бақыланатын өрттер жақты. 20-шы ғасырдың басында «толық өрт сөндіру» саясаты парктегі орманның қалдықтары мен отынның көп жиналуына себеп болды. 1960-шы жылдарға қарай, бұл парктегі секвойялардың көбею циклына кедергі келтіріп жатыр екені анықталды. Секвойялардың қабығы отқа төзімді болғанымен, ақ шырша сияқты бәсекелес өсімдіктерді жою үшін үнемі өрт қажет. 1963 жылы ғалымдар Redwood Mountain Grove-тің бір бөлігін қасақана өртеп жіберді. Бұл парктегі секвойя ормандарының 75 жыл ішіндегі алғашқы өрті болды. Мыңдаған жаңа секвойя көшеттері өсіп шықты. Эксперименттің табысы 1972 жылы паркте алғашқы ұзақ мерзімді бақыланатын өрт бағдарламасын құруға әкелді. Кингс-Каньон және Секуоя ұлттық парктері болатын Сиерра орман қоры 1893 жылы құрылғанмен, онда заңсыз түрде жарты миллионға жуық қой жайылды. 1917 жылы федералды үкімет заңсыз жайылымдарға қарсы күресті бастады және 1940 жылы парк құрылғаннан кейін қойларға Кингс-Каньоннан толығымен тыйым салуға дейін реттелген басқару және жайылымды қалпына келтіру жүйесін енгізді. Парк маңындағы кейбір ұлттық орман аумақтарында мал жаюға рұқсат етіледі. Кейде саяхатшылар жабайы жерде малдың қозғалысын бақылауға арналған қақпалы қоршауларға кездеседі. Қорғалатын аумақтарға малдың кетуін болдырмау үшін келушілер барлық қақпаларды жабуы керек. 1900-шы жылдардың басында табиғи жыртқыштардың азаюы бұғылардың санының күрт өсуіне әкелді, олар паркті келіп кеткен қонақтардың оларды тамақтандыруына байланысты одан әрі көбейді. Нәтижесінде, шамадан тыс жайылымға ұшырады және парктің үлкен аумақтарындағы өсімдіктердің төменгі қабаты дерлік жойылды. 1940 жылы парк кеңейтілген кезде, парктің қызметкерлері бұғылардың санын азайту үшін оларды атып бастады. Бұғыларды азайту олардың санын экологиялық тұрақты деңгейге дейін төмендеткенімен, бағдарлама жыртқыштарды қайта енгізу сияқты «тікелей араласпау» әдістеріне қарағанда күш қолдануға сүйенгені үшін сынға ұшырады. Бүгінгі таңда паркте тек жүк аттары мен қашырларға рұқсат беріледі. Олар тек негізгі жолдар бойындағы белгілі бір аумақтарда ғана рұқсат етіледі және көктемде шөптесін қорғау үшін маусымның басында рұқсат етілмейді. Паркте қара аюлардың саны жеткілікті, олар әдетте адамдарға қарсы агрессивті емес, бірақ адам тамағын ұрлауға бейім. Парк қызметкерлері лагерьлерге аю шкафтарын орналастырды, аю контейнерлерін қолдануды міндеттеді және аюларды көп келетін аумақтардан басқа жерге көшіруге тырысты. Бұл артта қалған жерлерде сәтті болды, онда аюлар рюкзактарды тамақпен байланыстыра алмайды, бірақ дамыған кемпингтерде мәселе болып қала береді. Келушілерге барлық тамақ пен иісті заттарды шкафтарға салып, қоқысты аюлардан қорғалған қоқыс контейнерлеріне тастауға кеңес беріледі. Оуэнс аңғарының пайюттары (шығыс Моно деп те аталады) Моно көлінің маңындағы Сьерра-Неваданың шығысындағы өздерінің туған жерлерінен аймаққа келді. Пайюттар негізінен бұталарды, сондай-ақ бұғы мен басқа да кішкентай жануарларды тамақ ретінде пайдаланды. Олар Оуэнс аңғары мен Сьерра-Неваданың батысындағы Орталық аңғарды байланыстыратын сауда жолдарын құрды. Йокуттар Орталық аңғарда өмір сүрді, сонымен қатар жаз бойы өсімдіктер жинау, аң аулау және сауда үшін тауларға барды. Еуропалықтармен қарым-қатынас жасамас бұрын, йокут халқының саны 15 000-нан 20 000-ға дейін, ал Монолардың саны шамамен 6 000 болды. Олар алты тайпаға бөлінді, олардың бірі Грант-Гроув маңында тұрды. Туған халық 19-шы ғасырда американдықтардың кеңею кезеңінде қатты қиындықтарға тап болды. 1862 жылы шешек эпидемиясы Моначелердің көп бөлігін жойды, және бүгінде бұл аймақта өте аз адам қалды.

Ертедегі барлау және ағаш кесу

Испандықтардың Калифорнияны алғашқы зерттеулері қазіргі Кингс-Каньон ұлттық паркіне көптеп жеткен жоқ. 1805 жылы Габриэль Морага Орталық аңғар арқылы экспедиция жүргізіп, қазіргі Патшалар өзенін кесіп өтіп, өзенге Рио-де-лос-Санто-Рейес (Киелі патшалар өзені) деген ат қойды. 1820 жылдары тері аулаушылар да осы аймаққа келген, бірақ, ең болмаса, биік таулы жерге кірмеген, себебі сусарлар тек төменгі биіктіктерде кездесетін. 1848 жылы Калифорнияда алтын іздеу басталғанда, олардың ізінен алтын іздеушілер де келді. Дегенмен, бұл аймақта көп алтын немесе басқа да пайдалы қазбалар табылған жоқ. Алтын іздеуге көңілі толмаған Хэйл Тарп 1858 жылы Секвоя ұлттық паркіндегі Гигант орманды ашқандығымен танымал, бұл аймақтағы басқа секвойя ормандарын, соның ішінде Грант Гроувты зерттеуге және табуға әкелді. 1860 жылдары Грант Гроувқа жол салынды және ондағы көптеген секвойялар кесілді. Бірінші арақ фабрикасы 1862 жылы ашылды, ал ағаш кесу жұмыстары солтүстікке қарай кеңейіп, Конверс бассейнін толығымен жойды, ол бір кезде әлемдегі ең ірі секвойя ормандарының бірі болған (дегенмен, ормандағы ең үлкен ағаш – Буль ағашы сақталды). Грант Гроувтың ерекше белгісі болып табылатын Centennial Stump және оның көп бөлігі әлі де сақталған: "Жақын маңдағы ағаш кесу лагеріндегі әйелдер өз балалары үшін осы тұмсық үстінде жексенбілік мектеп сабақтарын өткізетін". 1858 жылы Джонсон тобы Фремонт іздеген жолмен, Кингс-Каньонның шығыс шетіндегі Кирсардж асуы арқылы Сиерра тауларын сәтті кесіп өтті. Аймаққа жасалған алғашқы ғылыми экспедиция – 1864 жылғы Уитни зерттеуі, оны Уильям Брюэр басқарған Калифорния геологиялық қызметі жүргізді. Уитни тауының шыңына шығуға жасаған сәтсіз әрекеттерден кейін, Брюэр тобы индейлердің жолдары арқылы Кингс-Каньонға түсіп, "оның Йосемитиге ұқсастығын байқады және жартастардың орасан биіктігіне таң қалды". Жол қиын болғанына қарамастан, олар каньонның солтүстік қабырғасына жол тапты және бірнеше маңызды нысандарға ат қойды, соның ішінде Кинг тауы, Гарднер тауы, Паллисадес және Брюэр тауы. Брюэр тобы Кингс-Каньонды Кеарсардж асуы арқылы тастап кетті, онда олар Томас Кью басқарған алтын іздеушілер тобымен кездесті. Кейо экспедициясы туралы мәліметтер аз болғанымен, кеншілер Кингс өзенінің Солтүстік саласында іздеу жұмыстарын жүргізіп, Оуэнс аңғарындағы үйлеріне қайтып келген, яғни олар Орта саладан өтуі керек еді – сол кезде ақтарға қол жеткізуге мүмкін емес деп есептелген аймақ, бұл оларды бұл аймақты кесіп өткен алғашқы беймезгілдер етті. Шамамен 1869 жылы қойшы Франк Дуси Орта саланың Техипит алқабын ашып, оған ат қойды, кейіннен ол онда қойларын жайылды. Мұндай эпизодтық пайдаланудан басқа, биік таулы жерлердің көп бөлігі сирек зерттелген және көбінесе зерттелмеген болып қалды. Мьюрдің парктің геологиясы және оның секвойя ормандарының көркі туралы жазған еңбектері аймақты сақтауға шақыруларға әкелді, ал Мьюр өзі де бұл мәселені қолдауды жалғастырды. 1880 жылы Грант Гроув айманындағы ағаш кесу федералды үкімет тарапынан тоқтатылды, бұл полковник Джордж В. Стюарттың саяси күш-жігерінің нәтижесі болды. 1890 жылдың наурыз айында Конгресске Уильям Вандевердің (William Vandever) Жосемити ұлттық паркін құру туралы заң жобасы (H. R. 8350) ұсынылды. Кейіннен кейбір "саяси интригалар" оны HR 12187мен ауыстыруға әкелді, оған Генерал Грант ұлттық паркі мен Секвоя ұлттық паркін кеңейту туралы ереже де енгізілді. Бұл заң жобасының шығу тегі әлі де құпия болып қала береді, бірақ паркті сақтауға мүдделі жергілікті саясаткерлер қатысқан болуы мүмкін. Калифорнияда көптеген ағаш өндіру кәсіптеріне қатысы бар Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының өкілі Дэниел К. Зумвальт паркті Секуоя Кингс Каньон аймағындағы бәсекелестерін бизнестен шығарудың құралы ретінде қарастырған болуы мүмкін. 1913 жылы жаңа жол Генерал Грант ұлттық паркіне жетіп, сол жазда паркке шамамен 2800 турист келді. 1914 жылы парк әскери басқарудан азаматтық басқаруға берілді (дегенмен, Ұлттық парктер қызметі 1916 жылға дейін ресми түрде құрылмады).

Паркті кеңейту және бөгеттің дау-дамайлары

Парктің әлдеқайда үлкен шығыс бөлігінің болашағы дерлік елу жыл бойы күмәнді болып келді. Жабайы аймақ туристер үшін көбінесе қол жетімсіз және беймәлім болды, сондықтан олар атпен өте қиын-қыстау жерлерден бірнеше күн сапар шегуге мәжбүр болды. Дамуға мүдделі тараптар аймақты ұлттық парке айналдыруға бағытталған заңнаманы тоқтатып, бірақ сонымен бірге экологиялық топтар осы жобалардың ешқайсысын іске асыруға жол бермеді. Сонымен қатар, қойшылар пайдаланған қиын жолдардың орнына, жақсы дайындалған жаяу жолдары кеңейтілді – оның ішінде 1933 жылы аяқталған Джон Мьюр жолы, қазіргі Кіңс-Каньон ұлттық паркінің шығыс жиегінен өтеді. Көп жылдар бойы Седар-Гроувтегі жалғыз құрылыстар – шағын рейнджерлік бекет және бірнеше жеке үйлер (мысалы, Кнапп Кэбині) ғана болды. 1937 жылдан бастап АҚШ Орман шаруашылығы Кіңс-Каньонда үлкен кемпингтерді ұйымдастырды, бірақ аймақ ұсынылып отырған су қоймаларының бірінің түбінде орналасқандықтан, тұрақты құрылыстардан бас тартылды. Ақырында, Лос-Анджелес қаласының Кіңс өзенін бақылауға жасаған әрекетіне қарсы жергілікті халықтың наразылығы ұлттық парк құруға саяси қысымға айналды, бұл онда бөгет салу жобаларын болдырмауға мүмкіндік беретін еді. АҚШ Ішкі істер министрі Гарольд Айкс парктің кеңейтілуін ынталандырған маңызды тұлға болды және жергілікті мүдделерді біріктіруге тырысты, олар даму деңгейіне қатысты әртүрлі пікірлерде болды. Айкс сонымен қатар Ансел Адамсты аймақты суретке түсіріп, құжаттау үшін шақырды, осылайша табиғатты қорғау қозғалысына үлкен жарнама жасады. Дегенмен, жергілікті суармалау аудандарының қалауын қанағаттандыру үшін – су қоймаларын салу мүмкіндігін ашық қалдыру мақсатында – Седар-Гроув және Техипит аңғары жаңа парктен ерекше шығарылды. 1940 жылдың 4 наурызында президент Франклин Д. Рузвельт Кіңс-Каньон ұлттық паркін құру туралы заңға қол қойды, ол бастапқы Генерал Грант ұлттық паркін Седар-Гроувтің үстіндегі Жоғары Сьерраның кең аумағына қосты.

Кейінгі тарихы және қосылулары

Жаңа Кингс-Каньон әкімшілігі бастапқыда үлкен паркті басқаруда қиындыққа тап болды, оның ауданы Грант-Гроувтегі бастапқы аумақтан 700 есе артық болатын. Алғашқы жылдары штат қызметкерлері мен сарапшылары жиі Секуоя ұлттық паркінен шақырылып алынды. 1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты шығындарды үнемдеу мақсатында Кингс-Каньон және Секуоя ұлттық парктерінің басқарулары біріктірілді. Соғыстан кейін бұл тәртіп сақталды; бүгін екі парк бірлесіп басқарылады. 1948 жылы Лос-Анджелес күтпеген жерден Кингс-Каньонда бөгеттер салуға қайтадан өтініш берді. Жергілікті су агенттіктерін білдіретін Кингс өзенін сақтау округі (KRCD) бірден сол учаскелерге талап қойды. KRCD бөгеттер салуды жоспарламаған, бірақ сумен жабдықтауға қатысты ықтимал қауіптің алдын алуға үміттенген. Федералдық Энергетикалық Комиссия Лос-Анджелес өтінішін 1940 жылға дейін қабылдамағанмен, қала 1963 жылға дейін бірнеше рет қайтадан өтініш берді, содан кейін Калифорния штатының Су басқармасы және федералдық үкімет одан бас тартты. Жобаның толық сәтсіздікке ұшырауының бір себебі – Седар-Гроув бөгетінің орны парктен тыс болғанымен, экономикалық тиімділік үшін жобаға өзеннің ағысы бойынша тағы екі бөгет салу қажет болды. Алайда, бұл учаскелер 1940 жылы белгіленген парк шекарасының ішінде болды. 1965 жылдың 6 тамызында Седар-Гроув және Техипит аңғары парктің құрамына қосылды, осылайша олар да жаңа бөгеттер салудан мүшелікті алып тасталды. Бұл қосылулар (1984 жылы Грант-Гроувтен оңтүстікке қарайғы шағын бөлігінен басқа) Кингс-Каньон ұлттық паркін қазіргі көлеміне жеткізді. Седар-Гроувты дамыту бөгеттерге байланысты туындаған соңғы мәселелерге байланысты кейінге шегерілгеннен кейін, Парк қызметі 1972 жылы 260 адамға арналған коттедждерді, сондай-ақ дүкен мен кафетерий кешенін қамтитын жаңа жоспар ұсынды, мақсаты – аумақты Йосемити аңғары сияқты дамыту болды. 1974 жылы паркті 1,216,800 адам барып көрді, бұл көрсеткіш содан бері ешқашан қайталанбады. Парктің ішкі аймақтарына келушілердің санының артуы – 1962 жылы 8000-нан 1971 жылы 44000-ға дейін – қоқыстар, заңсыз от жағу және аю сияқты қауіпті жануарлармен кездесу сияқты өз проблемаларын тудырды. 1966 және 1971 жылдары Парк қызметі парктің көп бөлігін жабайы табиғат аймағы деп жариялауды ұсынды, бұл оның пайдалануына айтарлықтай шектеулер қояр еді. 1973 жылы рюкзакпен саяхаттаушылардың саны алғаш рет квота жүйесі арқылы шектелді. Соңында, 1984 жылдың 28 қыркүйегінде Конгресс Кингс-Каньон және Секуоя ұлттық парктерінің 85 пайызынан астамын жабайы табиғат аймағы деп жариялады. 1987 жылы Кингс өзенінің орта және оңтүстік салалары «Жабайы және көркем» деп белгіленді.

Алыс жерлерге саяхат

Кингс-Каньонның көп бөлігі жабайы табиғаттан тұратындықтан және жолдар парктің ішіне аз ғана созылатындықтан, парктің басым бөлігін көрудің жалғыз жолы – рюкзакпен (немесе сирек жағдайда, жылқымен) саяхаттау болып табылады. Күндізгі саяхатшылардан өзгеше, түнгі саяхатшылар міндетті түрде рейнджерлік бекеттен немесе келушілер орталығынан жабайы табиғатқа кіруге рұқсат алуы керек. Ең көп туристік маусымда (әдетте мамыр мен қыркүйек аралығында) жабайы табиғатқа кіру рұқсатына квота белгіленеді, оның 75 пайызы алдын ала брондау үшін, ал қалғаны тікелей келушілерге арналады. Рюкзакпен саяхатшылардың жалпы саяхатшылар санына қарағанда үлесі шағын болғанымен, кейбір жолдар әлі де тым көп қолданылады. Кейбір жабайы кемпингтердің танымал болуына байланысты, ондағы тұру бір немесе екі түнмен шектелуі мүмкін. Тынық мұхиты жолы/Джон Мьюр жолы парктің жол жүйесінің негізін құрайды, солтүстіктегі Пиут каньонынан басталып, оңтүстіктегі Форстер асуына дейін шамамен 77 мильге (124 км) созылады. Кингс-Каньондағы көптеген саяхаттар, соның ішінде Рей көлдеріне саяхаттар, ПКТ/ЖМТ-ның бөлігін қамтиды. Грант Гроувтағы жолдар төменгі батыс Сьерра-Невададағы орташа деңгейдегі саяхаттарға алып келеді, олардың көпшілігі Дженни көлдері жабайы табиғатында (ұлттық парктен тыс) орналасқан. Парктің көп бөліктеріне, мысалы, Кингс өзенінің ортаңғы саласына, қол жеткізу қиын, бірнеше күндік және қиын жерлермен саяхаттауды талап етеді. Сімпсон шалғыны (Middle Fork) Седар Гроувтан бір бағытта 23 миль (37 км) қашықтықта орналасқан, ал биіктігі 12000 футтан (3658 м) астам. "The High Sierra: Peaks, Passes, Trails" (2009) еңбегінде Солтүстік Паллисаде "Жоғары Сьерраның классикалық шыңы" деп сипатталған. Ол алыстан көзге түсетін және кез келген деңгейдегі және қалаулы альпинистерге қиындық тудыратын бағыттарға ие. Техипит аңғарынан жоғары орналасқан Өкініш шатқалы жартастардың, шарлауықтардың және терең ойыстардың үйлесімімен танымал, оның 3000 фут (914 м) төмен түсуі үшін раппелинг жабдықтары мен гидрокостюмдер қажет.

Су спорты

Седар-Гроувта Оңтүстік Форктің шамамен 16 шақырымдық (10 миль) бөлігі ұш балық аулауға қолайлы су саналады. Бұл өзенде бұрын форель балықтары болған, бірақ Парк қызметі 1970 жылдан бері өзенді табиғи жағдайға қайтару мақсатымен балық қоймаған. Өзеннің әртүрлі участаларында жаңбырлы, қоңыр және бұлақ алабұғалары кездеседі, бірақ Сьерра-Невада табиғатында тек жаңбырлы алабұға ғана өседі, ал қалғандары 20 ғасырдың басында спортшылардың отырғызған балықтары. Кингс өзеніндегі жаңбырлы алабұғалар көбінесе шағын болады, одан ірілері сирек кездеседі. Жағалау бойындағы өсімдіктер мен жануарлар дүниесін қорғау үшін, Баббс сағасы мен парктің батыс шекарасы аралығындағы Оңтүстік Форкте қайықпен жүзуге тыйым салынған. Дегенмен, өзеннің белгілі бір бөліктерінде жүзуге рұқсат етіледі, Мьюр Рок және Қызыл көпір – танымал жүзу орындары. Парктің көптеген өзендерінің ағысы күшті әрі тік, сондықтан олар тек тәжірибелі каякшілерге ғана қолайлы. Пайн Флэт су қоймасынан жоғары орналасқан Кингс өзені коммерциялық ақсу жолы болып табылады, оның басталуы парктің батыс шекарасына жақын, бірақ жолдың көп бөлігі ұлттық орманнан өтеді. Парктегі көптеген өзендерге автомобильмен жету мүмкін емес. Middle Fork – штаттағы ең қиын қол жеткізілетін ақсу жолдарының бірі, себебі қайықтар мен жабдықтарды шақырымдармен артқа тасымалдау қажет. "Каноэ-кайак" журналы Сиерраның ең шұғылалы аймақтарынан өтетін Middle Fork жолын "өмірінде бір рет түсу үшін әлемді шарлаған каякшілермен бірге нағыз эпикалық оқиға" деп сипаттайды.