Кіріспе

Мельбурн Централь – Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласында орналасқан ірі сауда орталығы, кеңсе және қоғамдық көлік торабы. Оны жапон сәулетшісі Кишо Курокава жобалап, 1991 жылы ашқан. Кешенге 2005 жылы ARM Architecture сәулетшілері жаңарған Мельбурн Централь сауда орталығы; Мельбурн Централь теміржол станциясы (Сити-Луп жер асты теміржолының бөлігі, бұрынғы Музей станциясы); және ерекше екі байланыс мачтасы бар биік Мельбурн Централь кеңсе мұнарасы кіреді. Сауда орталығында мұра ретінде тіркелген Куптың ату мұнарасы орналасқан үлкен шыны конус бар. Мельбурн Централь сауда және кеңсе кешенін 1986-1991 жылдар аралығында жапондық Kumagai Gumi фирмасы 1,2 миллиард долларға салған. Алғашқы негізгі арендатор – жапондық Daimaru универмагы, ол алты қабаттан тұратын дүкенін ату мұнарасы мен Ла Троб көшесі арасында ашқан. Ла Троб көшесінің оңтүстік жағындағы жер 1971 жылы сатып алынып, Музей станциясының (қазіргі Мельбурн Централь станциясы) құрылысын жүргізуге дайындық жасалды. 1980 жылдан бастап Мельбурн жер асты теміржолы басқармасы жобалау жұмыстарын жүргізгендіктен, теміржол станциясы 1981 жылы ашылды. Бірақ, даму үшін негізгі арендаторды табуға ұзақ келіссөздер нәтеже бермеді, нәтижесінде Виктория штатының үкіметі 1983 жылы жеке дамытушы іздеу керектігін шешті. Келісімге көп ұзамай қол қойылды, бірақ Essington Limited компаниясы директорларының бірнешесі Nugan Hand Bank-ке байланысы болғандықтан үкімет тарапынан алынып тасталды. Осы кезде Кишо Курокава сәулетші ретінде тартылды, ал Hassell және Bates, Smart & McCutcheon жобаның бірлескен құжаттамасын жүргізуге рұхсат алды. Сондай-ақ, жоба қайта қаралып, қонақ үй алынып тасталды, кеңсе мұнарасы 72 қабаттан 55 қабатқа дейін төмендетілді, ал атриум биік конусқа дейін қысқартылды, сауда қабаттары арқылы дөңгелек ашылу жасалды. Лонсдейл көшесіне жалғасатын дүкендер қосылды, бұл 19 ғасырғы қоймалардың орнын басты, ал жаяу көпірлер арқылы Myer универмагымен байланыстырылды. Жапондық Sumitomo Bank-тің жобаға қатысуына байланысты жапондық Daimaru универмагымен аренда шарты жасалды. 1999 жылы орталықтың 97,1 пайызы австралиялық GPT Group компаниясына 408 миллион долларға сатылды, бірақ Kumagai Gumi үшін пайда әкелмеді. Daimaru дүкеннен пайда таппады, акционерлеріне шамамен 200 миллион доллар шығын келді. Daimaru дүкенінің жабылуына байланысты сауда алаңының жартысы бос қалғандықтан, GPT 2002 жылдың сәуірінде орталықты жаңартуға 195 миллион доллар жұмсау жоспарын жариялады. Мұнараның құрылысы шамамен Элизабет көшесінен жоғары, бірақ екі байланыс мачтасы (олар шыңынан жоғары созылады) мұнараны одан да биік етеді. ME Bank және Allianz компаниялары BP және Telstra компанияларының орнына ғимаратқа көшуге келісім берді. Олар ғимараттағы табельдік құқықтарды алды.

Куптың ату мұнарасы

Сауда орталығының үлкен шыны конусының астында 1888 жылы осы жерге салынған "Куп" ату мұнарасы орналасқан. 1961 жылы соңғы рет қолданылғаннан кейін, мұнара орталықтың назар ортасы ретінде сақталды. "Shot Tower" мұражайымен қатар, R. M. Williams, Supré және DJI сауда дүкендері ату мұнарасының ішінде орналасқан. Мұнара 1997 жылғы Джеки Чанның "Мистер Нейс Гай" фильмінің басында да көрсетілген.

Марионеткалық сағаттар

Сейко компаниясы жасаған бұл сағат Мельбурн халқына сыйлық ретінде тартылды. Сағаттың он екі жарым метрлік, екі тонна салмақты тізбегі бар, ол орталық жаңартылған кезде алынып тасталды және содан бері қайта орнатылмады. Әр сағат сайын, дәл сағатқа қарай, сағаттың астынан Австралияның галахтары, какадулары және екі музыкант «Вальсшы Матильданы» орындайтын қуыршақтар көрсетілімі түсіріледі, ал оларға коалалар бақылайды. Сейко таңбасы кейіннен алынып тасталды.

Шыны конусы

Шыны конусы – әлемдегі осындай типтегі ең үлкен шыны құрылым. Конус 20 қабатқа дейін биік, салмағы 490 тонна және 924 шыны панельден тұрады. Шыны панельдер арнайы жасалған механикалық жүйемен тазаланады. Орталық ашылғанда ол "Сиқырлы конус" деп аталды.

Тік бақ

Вертикаль бақтың авторы – әлемдік деңгейде танымал француз суретшісі және ғалымы Патрик Бланк. Бұл бақ топырақсыз жасалған және Шотт Тауэрдің қабырғаларының бір бөлігін көргіштікке толы, жасыл орынға айналдыруға үлкен үлес қосты. Бірақ, оны күтіп ұстаудың құны жоғары болғандықтан, 2013 жылы оның орнына жарнамалық стенд орнатылды.

Жалға алушылар

Қазіргі уақытта Мельбурн орталығында 292 дүкен бар. Орталықтың 3-қабатында Hoyts кинокешені, сондай-ақ он пин боулинг, Мельбурн орталықтағы Lion қонақ үйі және түрлі мейрамханалар мен барлар орналасқан. 2020 жылы орталықта, Элизабет және Ла Тробе көшелерінің бұрышында тағы бір тамақтану аймағы ашылды. Бұл аймақта көптеген мейрамханалар мен сауда дүкендері бар, ал айналасы 2-қабаттағы Ас залына және 3-қабаттағы Hoyts кинокешеніне оңай қол жеткізу үшін жаңартылды.