Кіріспе

Дилан бағдарламалау тілінің тарихы бірінші кезекте тарихты үздіксіз мәтін түрінде ұсынады. Екінші бөлім тарихтың мерзімдік шолуын береді және бірнеше маңызды кезеңдерді көрсетеді. Үшінші бөлім Дилан бағдарламалау тілінің тарихына қатысты цитаталарды ұсынады.

Тарихқа кіріспе

Дилан бастапқыда Apple Cambridge компаниясымен, кейін Apple Advanced Technology Group (ATG) құрамына кірген. Оның бастапқы мақсаты Apple Newton PDA үшін жаңа жүйелік бағдарламалау тілін жасау болды, бірақ бұл тым көп уақыт алатыны тез анықталды. Уолтер Смит скрипттер мен қолданбаларды әзірлеу үшін NewtonScript-ті жасады, ал жүйелік бағдарламалау C тілінде жүзеге асырылды. Даму Macintosh үшін Dylan-мен жалғасты. Топ Apple Dylan өнімінің алғашқы технологиялық нұсқасын шығарды, бірақ нақты пайдалануға болатын өнімдерді аяқтамас бұрын ішкі қайта құру салдарынан топ таратылды. Оуэн В. Линцмайердің «Apple Confidential» кітабында айтылғандай, Дилан жобасының бастапқы кодовое аты Ральф болды, Ральф Эллисонның құрметіне, «Көрінбейтін адам» романының авторы, оның құпия зерттеу жобасы екенін көрсету үшін. Дилан үшін алғашқы маңызды қолданба Apple Newton PDA болды, бірақ бастапқы іске асыру оған өте кеш келді. Сонымен қатар, өнімділік және көлем жөніндегі мақсаттар орындалмады. Сондықтан Дилан жалпы компьютерлік бағдарламалау аудиториясына қайта бағытталды. Бұл нарықта бәсекелесу үшін infix нотациясына көшу туралы шешім қабылданды. Эндрю Шалит (Дэвид А. Мун және Орка Старбакпен бірге) Диланның анықтамалық нұсқаулығын жазды, ол Harlequin (бағдарламалық компания) және Карнеги Меллон университетіндегі жұмысқа негіз болды. Apple Cambridge жабылғаннан кейін бірнеше қызметкер Harlequin компаниясына өтті, ол Microsoft Windows үшін компилятор мен даму ортасын шығарады. Harlequin сатып алынып, бөлінгеннен кейін, кейбір әзірлеушілер Functional Objects компаниясын құрды. 2003 жылы компания өзінің репозиторийін Диланның ашық кодты қауымдастығына ұсынды. Бұл репозиторий Дилан бағдарламалық жасақтамасын іске асырудың негізі болды. 2003 жылы Дилан қауымдастығы Диланға деген қызығушылығын көрсетті. 1998 жылдың жазында қауымдастық Карнеги Меллон университетінің (CMU) Gwydion жобасымен аталған Дилан іске асыруынан кодты қабылдап, Gwydion Dylan ашық кодты жобасын құрды. Ол кезде CMU Диланды іске асыру бойынша жұмысты тоқтатты, өйткені Apple қаржылық қиындықтарға байланысты жобаны қаржыландыра алмады. Сондықтан CMU зерттеулерін негізгі бағытқа және Java-ға қарай ауыстырды. Бүгінде Gwydion Dylan және Open Dylan – жұмыс істейтін жалғыз Дилан компиляторлары. Біріншісі әлі де Диланнан C-ға компилятор болса, Open Dylan Intel процессорлары үшін түпкі кодты шығарады. Open Dylan Architecture Neutral Distribution Format (ANDF) деп аталатын архитектуралық бейтарап тарату форматын ескере отырып жасалған.

Уақыт сызығының шолуы

1992 жылдың сәуірінде алғашқы Дилан тілінің сипаттамасы жарияланды. Ол жаңа тіл үшін Lisp-ке ұқсас синтаксисті ұсынады. 1992 жылдың қыркүйегінде Apple Cambridge Research Laboratory қызметкері Эндрю Л. М. Шалит Дилан бағдарламалау тілін талқылауға арналған электрондық пошта тізімі құрылғанын хабарлады. 1993 жылғы қаңтарда Джонатан Бакрах comp.lang.dylan тобына: «Мен жұмыста Дилан бағдарламалау революциясын бастауға тырысып жатырмын» деп хат жазды. Карнеги Меллон университетіндегі Дилан жобасының жетекшісі Скотт Фалман: «Диланның нақты болуын күту (немесе оны нақты етуге көмектесу) – ең жақсы стратегия» деп жауап берді. 1993 жылдың сәуірінде алғашқы Дилан жиі қойылатын сұрақтар жинағы жарияланды. 1993 жылдың қыркүйегінде Бахрах Васеда университетінде өткен Халықаралық компьютерлік музыка конференциясында Диланның жоғары өнімділікті іске асыруын таныстырды. 1993 жылдың қыркүйегінде Бахрах жасаған алғашқы Дилан компиляторы MacWorld көрмесінде көрсетілді. "[H]e Python Lisp компиляторы үшін макростар жиынтығы ретінде алғашқы іске асыруды жасады. Келесі айларда оның макро жиынтығының элементтері макролардан Lisp-ке, содан кейін Диланның өзіне айналдырылды". 1994 жылдың маусым айында Роберт Стоктон жаңа Диланның уақытша анықтамалық нұсқаулығының онлайн-шолу нұсқасын жариялады. Карнеги Меллон университеті Дилан жобасын Гвидион жобасы деп атады. Оның құрамына CMU Common Lisp-ке жауапты болған адамдардың көпшілігі кірді. 1994 жылдың мамырында MacTech Атлантадағы SFA жиыны туралы былай деп хабарлады: «Айке Насси бұрын Apple компаниясының Кембридж, Массачусетс штатындағы Advanced Technology Group басшысы болған, осы жерде Дилан пайда болды. Қазір Apple компаниясының Өнімдерді әзірлеу тобының вице-президенті Насси OODL (объектіге бағытталған динамикалық тілдер) бағдарламалау парадигмасын кең тарататындығын мақсатына қойды. Ол сондай-ақ Диланның «қазіргі Apple-де қолданылып жатқанын» айтты. Эндрю Шалит Дилан өнімді әзірлеуге көшкенін мәлімдеді. Үшінші тараптар даму ортасын жасап жатқаны айтылды, бірақ мұндай орта қалай болады екені туралы нақты ештеңе айтылмады. Дилан жаңа инфикс синтаксисін алды. Конференцияда тілді жобалаушыларға шешімдерін аяқтауға көмектесу үшін синтаксистік сауалнамалар таратылды. Эндрюдің баяндамасында Дилан кодын мысалдар келтірді». MacTech журналынан алынған. 1994 жылдың тамызында Apple WWDC-де Дилан CD-лерін таратқаннан кейін, халық әншісі Боб Дилан Apple компаниясын сауда белгісін бұзғаны үшін сотқа берді. 1995 жылдың қазанында Кембридж Дилан жобасы тоқтатылып, оның қызметкерлері жұмыстан босатылатыны хабарланды. 1995 жылдың желтоқсанында Купертинодағы Диланның Apple инженерлік менеджері Рас Дэниелс Digitool, Inc. компаниясы Apple компаниясының Dylan Technology Release бағдарламасын PowerPC Macintosh Common Lisp (MCL) бағдарламасына көшіретінін хабарлады. 1996 жылғы қаңтарда Apple Кембридж R&D Group-ты толығымен жапты. cambridge.apple.com сайты жойылды. 1996 жылдың тамызында Apple Digitool компаниясы көшірген PowerPC-дегі Диланды шығарды. 1998 жылдың қыркүйегінде Фалман Дилан Харлекинге берілгенін хабарлады: «Шын мәнінде, теорияда болмаса да, Дилан қазір толығымен Харлекиннің қолында. Apple енді Диланмен және CMU Gwydion жобасымен байланыста емес. Гвидион нұсқасын жақсартуға бірнеше еріктілер жұмыс істеп жатыр, сондай-ақ бір адамнан тұратын бірнеше жобалар бар, бірақ Харлекин не істесе де, Диланның қандай екенін анықтайды. Харлекин Диланның табысқа жетуін қалайды, сондықтан олар Диланды қабылдау үшін ең маңызды деп санайтын нәрселерді жасайды деп болжауға болады». (Скотт Фалманның comp.lang.dylan тобындағы пікірі). 1998 жылдың қазанында Harlequin Dylan 1.1 Ванкуверде өткен OOPSLA 1998 көрмесінде жарияланды. 1998/1999 жылдары еріктілер тобы CMU-ның Gwydion көздерін алды. GwydionDylan сайты Дилан әуесқойларының базасына айналды. 1999 жылдың наурызында Эндрю Шалит dylan жаңалық тобында Harlequin Dylan 1.2 үшін 1-ші сервистік жинақты жариялады. 1999 жылдың қыркүйегінде Harlequin, Inc. компаниясының жаңа иесі Global Graphics Harlequin Dylan компаниясын сату және өнімді Functional Objects компаниясына беру туралы хабарлады. 2000 жылдың шілдесінде Functional Objects Functional Developer 2.0.1 және 2.0 сервистік жинағының 1-ші нұсқасының қолжетімділігін жариялады. 2003 жылы Functional Objects Диланның ішкі репозиторийін Open Dylan Community-ге ашық түрде берді.

Арлекиндегі өлім және функционалдық заттар

Гари М. Палтер Функционалдық объектілер және Дилан жобасының тарихы туралы:

1999 жылдың қыркүйегінде Harlequin компаниясы Дилан жобасын жапты және жобаның қызметкерлерін, мені қоса, жұмыстан шығарды. Көзге түсетіні, Harlequin өзінің Дилан жобасына қатысты зияткерлік меншік құқығын осы топқа берді. Топ Дилан ішкі құрылымын дамыту және оны сату бойынша жұмыстарын жалғастыруға шешім қабылдады. Топтың үш мүшесі, менің ішімде, өнімді одан әрі жетілдіру және тиімді бизнес құру үшін қаржы жинау мақсатында бір жылға толық уақыт жұмыс істеуге келісті. Біз осы мақсаттарға жету үшін "Functional Objects, Inc." компаниясын құрдық. Дегенмен, қаржы жинау әрекеттеріміз сәтті болмады. "Functional Objects" 2000 жылдың соңынан бері іс жүзінде тоқтап тұр. (Палтердің өмірбаяннан)

CMU Gwydion жобасының ашық ресурстар

CMU-ның Gwydion жобасы 1998 жылы ашық кодқа көшті. Эрик Кидд Gwydion хакерлеріне осы процесс туралы хабарламасында:

Андреас Богк пен мен бастапқы кодты жоғалудан құтқарып алдық. Біз деректердің бұзылуына қарсы күресіп, веб-сайт жасадық және жаңа нұсқаларды шығара бастадық. Басқа адамдар да келіп, кодты дамытуға қатысты. Біз CMU-дағы Gwydion тобымен байланысқа шықтық, олар бізге сәттілік тіледі. Gwydion тобы Диланнан бас тартты. Менің білуімше, олар қатысуға бірнеше шақыруды қабылдамады (тіпті пошта тізіміне жазылудан да бас тартты). Gwydion веб-сайты http://www.gwydiondylan.org.