Кіріспе

Филиппин үкіметінің атқарушы департаменті мемлекеттік орган. Сыртқы істер департаменті (DFA;) – Филиппин үкіметінің атқарушы департаменті болып табылады және ұлттық қауіпсіздікті арттыруға, аумақтық тұтастығы мен ұлттық егемендікті қорғауға, Филиппиннің дамуын қолдауға және бәсекеге қабілеттілігін жақсартуға бағытталған ұлттық күш-жігерге қатысуға, сондай-ақ шетелдегі филиппиндіктердің құқықтарын қорғауға және олардың әл-ауқамын жақсартуға, оларды ұлттық дамуға серіктес ретінде тартуға, Филиппиннің беделін жақсартуға және басқа елдермен өзара тиімді қарым-қатынас үшін филиппин мәдениетін халықаралық деңгейде түсінуді кеңейтуге міндетті. Департаменттің қазіргі басшысы – Энрике Манало, ол Филиппин президентімен ұсынылып, Тағайындау комиссиясымен бекітіледі. Сыртқы істер министрі – Министрлер кабинетінің құрамына кіреді.

Соғыстан кейінгі Филиппиндер

Филиппин АҚШ-тың отарлауы кезеңінде үкімет сыртқы саясатты жасау және іске асыруда белсенді рөл атқармады. 1942 жылдан 1944 жылға дейін Филиппин Жапонияның оккупациясы астында болғанда да осы жағдай сақталды. Ел 1946 жылдың 4 шілдесінде 732 нөміріндегі Ұлттық актіні қабылдау арқылы сыртқы істер саласында толық бақылауға ие болды, осы актімен Сыртқы істер министрлігі құрылды. Министрліктің басты міндеттері соғыстан кейінгі жағдайды қалпына келтіруге көмектесу, инвестицияларды тарту саясатын қалыптастыру және көрші елдермен дипломатиялық қатынастарды жаңадан орнату болды. Сонымен қатар, Сыртқы істер министрлігі Белл сауда заңына, АҚШ пен Филиппин арасындағы өзара қорғаныс шартына және АҚШ-пен жасалған Лорел-Лэнгли келісіміне түзетулер енгізуді ұсынды. Бұл АҚШ-пен сауда және әскери қатынастарды нығайтуға, сонымен бірге Филиппиннің тәуелсіз сыртқы саясат аренасына енуіне көмектесті. Сыртқы істер министрлігі соғыстан кейінгі жылдары өркендеді, халықаралық аренадағы қатысуы арта түсті. Сол кезде халықаралық жағдай өзгеріп, Филиппиннің сыртқы саясатында жаңа бағыттар мен басымдықтарды анықтау қажет болды. 1950 жылғы Корея соғысы мен Қытайда коммунизмнің күшеюіне қарсы Суық соғыс кезеңінде Филиппин халықаралық бағытталған сыртқы саясатты күшейтті. Филиппин 1949 жылы Тарифтер мен сауда жөніндегі келісімді (ГАТТ) жасауға көмектесті, Біріккен Ұлттар Ұйымының негізін қалаушы мүшесі болды және Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясын жасауға қатысты, сондай-ақ қарусыздану мен еркін елдердің ішкі істеріне араласпауды қолдаушылардың бірі болды. Филиппиннің әлемдік мәселелерге белсенді қатысуы 1952 жылы Карлос П. Ромулоның БҰҰ Бас Ассамблеясының алғашқы азиялық президенті болып сайлануымен аяқталды. Сыртқы қатынастардың маңыздылығын түсінген президент Эльпидио Кирино 1952 жылдың маусымында 708 нөміріндегі Республикалық заңда көзделген Сыртқы қызмет туралы заңның қабылдануын итермеледі. Соғыстан кейінгі кезеңде Сыртқы істер министрлігі институт құруға баса назар аударды, сонымен бірге Филиппиннің әлемдік аренадағы беделін арттырды. 1953 жылы министр Рауль С. Манглапус Сыртқы істер қызметін кәсібилендіру және жаңа Сыртқы істер қызметкерлерін (ФСО) қабылдау мен іріктеуді жақсарту мақсатында Сыртқы істер қызметкерлері емтиханын енгізді. Бұл емтихан мен іріктеу процесі өте қиын, қатаң және кейде түсініксіз болып саналады, оны басқа да емтиханмен (бар, инженерлік лицензия және т.б.) салыстырады.

Маркос тұсында

Президент Фердинанд Маркос сыртқы саясатты Филиппиннің тәуелсіздігін, аумақтық тұтастығын және ұлттық қадір-қасиетін қорғау ретінде қайта анықтады, сондай-ақ аймақтық ынтымақтастық пен әріптестікті күшейтуге баса мән берді. Ол азиялық екендігіне үлкен мән берді және идеологиялық бағытына қарамастан, басқа Азия мемлекеттерімен конструктивті бірлік және бейбіт өмір сүру саясатын ұстанды. 1967 жылы Филиппиндер Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің қауымдастығын (АСЕАН) құруға бағытталған жаңа бастама көтерді. Осы кезеңде Филиппиндер Қытай және КСРО сияқты социалистік елдермен экономикалық және дипломатиялық қарым-қатынастарды жаңартты, және ол 1975 және 1976 жылдары оларға сапар шекті. Филиппиндер Шығыс блогы елдерінде елшіліктер ашты, сондай-ақ Брюссельдегі Еуропалық ортақ нарыққа арналған жеке миссия құрды. 1970 жылдар бойы Сыртқы істер министрлігі сауда мен инвестицияларды дамытуға күш салды, халықаралық жиналыстар өткізуде белсенділік танытты және Бейтарап елдер қозғалысының отырыстарына қатысты. Сыртқы істер қызметі институты 1976 жылы Сыртқы істер қызметінің қызметкерлерін оқыту үшін құрылды.

1986 жылғы EDSA-дан кейінгі кезең

1986 жылғы EDSA революциясы президент Корасон Акино басшылығымен демократиялық үкіметті қайта орнатты. Осы кезеңде Сыртқы істер министрлігі (СІМ) қайтадан даму саясатын іске асырды, сауда, инвестициялар, қаржы, технология және көмек салаларында шетелде мүмкіндіктерді белсенді түрде іздестірді. СІМ сонымен қатар Азия-Тынық мұхиты аймағында Филиппиннің рөлін арттыру жөніндегі жұмыстарын жаңартты. Осы кезеңде Филиппин 1989 жылғы қарашада Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы (АТЭС) ұйымының негізін қалаушы мүшелерінің бірі болды және АСЕАН еркін сауда аймағын құруға бағытталған аймақтық күш-жігерге белсенді қатысты. 1990 жылы СІМ Араб мемлекеттерімен қарым-қатынасты жақсарту және аймақтағы теңдессіз жұмыспен қамтылған филиппиндіктердің қажеттіліктеріне жауап беру мақсатында Таяу Шығысқа қосымша дипломатиялық миссиялар ашуды ұсынды. 1991 жылы Филиппин Сенаты халық арасындағы ұлттық сезімдердің күшеюіне байланысты әскери базалар туралы келісімді ұзартуға қарсы дауыс берді. Бұл ел мен АҚШ арасындағы ұзақ жылдарға созылған саяси және идеологиялық байланыстың үзілуін білдірді. Сондай-ақ 1991 жылы президент Акино 7157 нөміріндегі Республикалық заңға қол қойды, ол «Жаңа Сыртқы қызмет туралы заң» ретінде белгілі болды, бұл Сыртқы қызметті қайта ұйымдастырып, күшейтті. Ол Сыртқы істер қызметінің қызметкерлерін Министр-кеңесші шеніне көтеру үшін мансаптық министрлікке үміткерлік емтиханын міндетті талап ретінде енгізді, осылайша болашақта карьералық елшілер деңгейіне жететін мамандардың кәсіби таңдалуын қамтамасыз етті. 1990 жылдардың басында СІМ өзінің кеңселерін Филиппин университеті Маниланың бұрынғы кітапхана ғимаратынан (Манила қаласы, Эрмита ауданы) Азия даму банкінің бұрынғы бас кеңсесіне (Пасай қаласы, Роксас бульвары) көшірді. Филиппиннің Жоғарғы соты кітапхана ғимаратын иеленді, ал АДБ Пасиг қаласындағы Ортигас орталығына көшті.

Фидель В. Рамос тұсында

Фидель Рамостың 1992 жылдың шілдесінен 1998 жылдың маусымына дейінгі басшылығы Филиппиннің сыртқы саясатының төрт негізгі саласын анықтады: ұлттық қауіпсіздікті арттыру, экономикалық дипломатияны ілгерілету, шетелдегі филиппин жұмысшыларын және филиппин азаматтарын қорғау, елдің жақсы беделін шетелде көрсету. 1995 жылғы «Көшпелі жұмысшылар мен шетелдегі филиппиндер туралы» заңы шетелдегі филиппин жұмысшыларын күшейтілген түрде қорғау үшін заңдық көмек қоры мен азаматтарға көмек қорының құрылуын және Сыртқы істер министрлігіндегі Көшпелі жұмысшылар ісі жөніндегі заң кеңесшісінің, мемлекеттік хатшы дәрежесіндегі лауазымының бекітілуін қамтамасыз етті. Рамос жылдарындағы сыртқы істердегі басқа да маңызды оқиғалардың қатарында 1992 жылы Филиппиннің бастамасымен АСЕАН-ның Оңтүстік Қытай теңізі жөніндегі декларациясын қабылдауы, ол талапкер мемлекеттер арасында сенімділікті арттыруға және қақтығыстарды болдырмауға бағытталған; 1994 жылы Бруней, Индонезия, Малайзия және Филиппин (BIMP) Шығыс Азия өсу аймағының құрылуы; 1994 жылы Азия-Тынық мұхиты аймағындағы үкіметтік деңгейдегі жалғыз көпжақты қауіпсіздік диалогы ретінде АСЕАН аймақтық форумының (ARF) құрылуы және 1996 жылдың 2 қыркүйегінде Филиппин үкіметі мен MNLF арасында Минданао бейбіт келісіміне қол қойылды.

Эстрадалық дәрілік препарат

Жозеф Эстрада әкімшілігі бұрынғы үкіметтің ұлттық қауіпсіздік, экономикалық дипломатия, азаматтарға көмек көрсету және беделді арттыруға бағытталған сыртқы саясатын сақтап, қолдады. Филиппин аймақтық және көпжақты кеңістікте алдыңғы қатарда болды. 1998 жылдың шілдесінде АСЕАН министрлер кеңесін сәтті өткізді және 1999 жылдың наурызында өткен кездесу арқылы Оңтүстік Қытай теңізі мәселесі бойынша Қытаймен сенімділік шараларын жүзеге асырды. Президент Эстрада Вьетнам, Таиланд, Малайзия, Сингапур, Гонконг, Жапония және Оңтүстік Кореяға сапар шегу арқылы көрші елдермен екіжақты қарым-қатынастарды күшейтті. Сыртқы істер министрлігі (ДФА) АҚШ-пен жасалған, Сенатта ратификацияланған Қонақ әскерлер туралы келісімге қол жеткізуде де маңызды рөл атқарды. Ел сонымен қатар Индонезия парламенттік сайлауына 108 бақылаушыдан тұратын делегация жіберді және қауіпсіздік, қорғаныс, трансұлттық қылмыстармен күрес, экономика, мәдениет және шетелдегі филиппиндік жұмысшылар мен филиппиндіктерді қорғау салаларындағы ынтымақтастық шараларына қатысты.