Кіріспе

Баку мемлекеттік университеті (BSU) - Баку қаласында орналасқан мемлекеттік университет. 1919 жылы 1 қыркүйекте Әзірбайжан Демократиялық Республикасының Парламентімен құрылған университет 1094 студентті қабылдаумен тарих және филология, физика және математика, құқық және медицина факультеттерімен басталды. БГУ-ның алғашқы ректоры В. И. Разумовский болды. 1930 жылы Әзербайжан КСР үкіметі жоғары білім беруді қайта ұйымдастыруға сәйкес университетті жабуды бұйырды және университет Жоғарғы педагогикалық институтпен ауыстырылды. Алайда, 1934 жылы университет қайтадан құрылды және факультет мүшелерінің жетіспеушілігімен күрескен Екінші дүниежүзілік соғыстың қиын жылдары жұмыс істеуін жалғастырды. 1959 жылы университеттің 40 жылдығына дейін 13 факультет болды. Әзірбайжан медицина университеті мен Әзірбайжан мемлекеттік экономикалық университеті де БГУ-дың бастапқы факультеттерінің бөлінісі болды. БГУ түлектерінің арасында Әзірбайжанның екі бұрынғы президенті, Әбульфаз Елшібей мен Гейдар Әлиев болды. Біріншісі араб тілі мен әдебиеті факультетін, ал екіншісі 30 жылдан астам уақыт бойы Әзірбайжанның саяси өмірінде басымдықты тарих факультетін бітірген. Нобель сыйлығының лауреаты, физик Лев Ландау 1922-1924 жылдары БМУ-де оқыған.

Тарих

БГУ 1919 жылы 1 қыркүйекте Әзірбайжан Демократиялық Республикасы Парламентінің шешімімен құрылды. Университет 4 факультетке (тарих және филология, физика және математика, заң және медицина) біріктірілді. Университеттің алғашқы ректоры атақты хирург В. И. Разумовский болды. 1920-40 жылдары жетекші профессорлардың қатарында азербайжан жазушысы Әбдірахімбек Хақвердиев, шығыстанушы профессор П. К. Джузе, профессор А. О. Маковэльский, профессор А. О. Мишель және басқа да ғалымдар болды. Сол кезеңде университет әкімшілігі Бакуге Н. Я. Марр, В. В. Бартольд, Шығыс ғылым академиясының академигі Фуадбек Купруллузаде сияқты оқытушыларды шақырды. Университет 1930 жылы Халық комиссарлары кеңесінің қайта ұйымдастыру туралы шешіміне сәйкес таратылды. Жоғары педагогикалық институт оның орнына құрылды. Университет өз қызметін 1934 жылы қайта бастады және көп ұзамай республиканың ғылыми-педагогикалық орталығы болды. Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен университет мұғалімдерінің жетіспеушілігіне қарамастан, университет өзінің жетекші позициясын сақтап қалды. 1945 жылы мұғалімдер Әзірбайжан Ғылым академиясын құруға белсене атсалысты. Республиканың жоғары оқу орындарының көпшілігі мысалы, Әзірбайжан медицина университеті, Әзірбайжан экономика университеті, Әзірбайжан мемлекеттік педагогикалық университеті және басқалары Баку мемлекеттік университетінің негізінде құрылған. 1969 жылдан кейінгі жылдар білім мен ғылым бағытында одан әрі даму кезеңі ретінде қарастырылуы мүмкін. Осы кезеңде заманауи мамандықтар бойынша факультеттер, кафедралар және 30-ға жуық ғылыми-зерттеу зертханалары құрылды. Университет Гейдар Әлиевтің президенті кезінде өсіп, дамуын жалғастырды, одан әрі мамандықтар, кафедралар мен ғылыми зертханалар өз жұмысын бастады. Баку мемлекеттік университеті өзінің тарихи тарихының мол болғанын ескере отырып, әрдайым Әзірбайжанның ірі ғылыми және білім беру орталығы болды. Әзірбайжанның белгілі ғалымдары, зиялылары мен саясаткерлері, көрнекті саясаткері Гейдар Әлиев Баку мемлекеттік университетін бітірген. 2019 жылдың қарашасында Президент Жарлығымен БГУ-дың 100 жылдығына орай арнайы медаль "Баку мемлекеттік университетінің 100 жылдығы (1919 - 2019) медалі" берілді, кейіннен 113 адам осы медальмен марапатталды.

Халықаралық қатынастар

Қазіргі уақытта БГУ әртүрлі қауымдастықтар мен мекемелердің мүшесі, мысалы, бұрынғы КСРО-ның көптеген университеттерін біріктіретін Еуразия университеттері қауымдастығының мүшесі. 2002-2004 жылдары БГУ Қара теңіз мемлекеттерінің университеттері қауымдастығын басқарды. Университет сонымен қатар ғылыми-техникалық ынтымақтастық және студенттік оқытушылар алмасу бағдарламалары бойынша келісімдерге қол қойды. Мәскеу мемлекеттік университеті, Таяу Шығыс техникалық университеті, Ницца София Антиполе университеті, Индиана университеті, Киев ұлттық университеті, Вена университеті және басқа да бірнеше жоғары деңгейдегі мекемелер.