Кіріспе

Наягарх - Үндістанның Одиша штатындағы Наягарх ауданының қала және муниципалитет орталығы.

География

Наягарх 178 метр биіктікте орналасқан. Наягардың оңтүстігінде Рухи тауы, солтүстігінде Баларам тауы орналасқан. 96 шақырымдық Жаңа Жағанат Садак жолы, сонымен қатар Нуа Жағанат Садак деп аталады, Наягархты Пури ауданындағы қасиетті қаламен байланыстырады.

Демография

2011 жылғы халық санағы бойынша Наягарх қаласының халқы 17 030 адам, оның ішінде 9 000-ы ерлер, 8 030-ы әйелдер. Бұл 2001 жылғы санақ деректерімен салыстырғанда 11,30%-ға өскенін көрсетеді. 2001 жылғы халық санағы 1991 жылғы халық санағымен салыстырғанда Наягард ауданында халық санының 10,46% өскенін көрсетті. Наягарх ауданының жалпы аумағы шамамен 3890 км2 құрайды, Наягарх ауданында 1700 ауыл бар. Наягарх халқының сауаттылығының орташа көрсеткіші 2011 жылы 79,17% болды, бұл 2001 жылы 70,52% (86,63% ерлер және 71,08% әйелдер) болды. Бұл 2001 жылғы санақтан кейін өскен көрсеткіш. Аталған ауданда 82,66% (ерлер) және 57,64% (әйелдер) болды. Наягард ауданында жалпы сауаттылар саны 681 522 адамды құрады, оның ішінде ерлер мен әйелдер саны 387 632 және 293 890 адамды құрады. 2001 жылы Наягард ауданында сауаттылардың жалпы саны 529 840 адам болды. Наягарь қаласында 2001 жылғы санақ бойынша 938 еркек болса, 1000 еркекке 916 әйел келеді. 2011 жылғы халық санағы дереккөзінің соңғы мәліметтері бойынша, Үндістандағы әйелдердің жыныстық қатынасының орташа көрсеткіші 1000 еркекке шаққанда 940-тан асады. Санақ алу кезінде 0-6 жасқа дейінгі балалар туралы мәліметтер барлық аудандарда, соның ішінде Наягарда да жиналды. 2001 жылғы санақ бойынша 0-6 жасқа дейінгі жалпы саны 101 337 бала, ал осы жастағы 113 180 бала бар. Барлығы 101.337 адамның ішінде 54 759 еркек, 46 578 әйел болды. 2011 жылғы санақ бойынша балалардың жыныстық қатынасы 851 болды, 2001 жылғы санақтың 904 есебімен салыстырғанда. 2011 жылы Наягард ауданында 6 жасқа дейінгі балалар саны 2001 жылы 13,09%-ға тең болған. Бұрынғы халық санағымен салыстырғанда -2,56% -ға төмендеу байқалады. 2001 жылғы санақ бойынша Наягард ауданының халқы Одишаның жалпы халқының 2,29% -ын құрады.

Тарих

Денсаулық сақтау департаментімен (LSG) "Белгіленген аймақ кеңесі" құрылды. Хабарлама No 4475/LSG/dt.13.05.1953 тұрғын үй және қала құрылысы департаменті туралы заң. 2001 жылғы санақ бойынша 15,54 км2 аумақта орналасқан НАК-тың тұрғындарының саны 14 314 адамды құрайды. Муниципальттік аумақ 13 округке бөлінеді. Бұл БЖК 1953 жылы құрылған. Үкіметтегі H & U D Deptt. Он үшінші ғасырда Найагарх штатының құрылуы Одишаның саяси тарихындағы маңызды тарау болып табылады. Багела әулетінің Сурьяманисі Мадхья-Прадештің "Рева" қаласынан Қажылық сапармен Пуриге келіп, Наягархта өз патшалығын құрды. Пуриге бара жатқанда Сурьямани мен оның інісі Чандрамани түнде Гунанатиде демалды. Сол жерде жолбарыстар көп болатын, түнде оған жолбарысы шабуыл жасады. Екі аға да жолбарысқа қарсы соғысып, оны өлтірді. Жергілікті тұрғындар батыл ер бауырластарды мақтап, Сурьяманиді басшы етіп сайлады. Сурьямани бірте-бірте Гунанатиде қалмақ салып, Мали (Шив құдайына табынушы ретінде белгілі) қызға үйленді. Алғашқы әйелі қайтыс болған соң, ол тағы да кшатриялық қызға үйленді. Сол жерден ол Харипур мен Ралабаға шабуыл жасады. Ұйқыда жатқанда оған Ралабада жолбарыс шабуыл жасады. Сол сәтте ол су алуға құмырасын көтеріп келе жатқан бір әйелді көрді. Бір таңғаларлық жайт, ол кішкентай баламен оралды. Сурьямани бірден әйелдің жолын бөгеп, құпияны білгісі келді. Әйел өзінің Бури Тхакурани (жергілікті құдай) екенін және патша өлтірген жолбарыстың бала екенін айтты. Ол Сурьяманиге өзін өлтіріп, оған құдай ретінде табынуды ұсынды. Сол күннен бастап Сурьямани Ралабадағы "Баури Тхакураниге" табынып, сол жерде өзінің бекінісін салып, жолбарыстың басын мемлекеттік рәміз ретінде қабылдады. Бұл әулеттің тоғызыншы патшасы Багел Сингх (1480-1510) Рүкши мен Баларам тауларының аралығындағы жерге аң аулауға келіп, бір үй қоянының итті қысып түсіргенін тамаша көрді. Ол жыртқышқа қарсы осы ерлікпен әрекет еткен олжаны (қоянды) көрген соң, өзінің астанасын осы жерге таңдап алып, көшірді. Наягардың аты "Багуа Наягар" (Батырлық Наягар) деп те аталады. Мұндай оқиға болған жер қазір "Күкір Тасара" ("күкір" - "ит", "тасара" - "тоқты" дегенді білдіреді) деп аталады. Наягардың 12-ші патшасы Рагхунатх Синг (1565-1595) болды. Осы уақыт аралығында мұсылмандар Одишаны басып алды, ал жағалаудағы Одишаның атмосферасы толығымен тәртіпсіз болды. Соңғы тәуелсіз патша Мукунда Дев (1565) Гохритикарада жеңіліп, қайтыс болды. Жағалаудағы Одишаның саяси жағдайларын пайдаланып, Рагхунатх Сингх Ранапурға шабуыл жасап, Одагаунды, Саранкүлді және Баунсиапара аймағын Ранапур иесінен басып алды. Ол Банпурдың бір бөлігін де басып алды. Рагунат Сынгх өлер алдында өз меншігін үш ұлына бөліп береді. Харихар Сингх Наягархты иеленіп, Джадунатх Сингх төрт Хандаграмға (елеулі жер аумағы) ие болды, ол кейіннен Хандапада деп аталды. Гададар Сингх - Харихар Сингхтің ұлы. Гхумусар патшасы Ранпурмен соғысқанда Наяғарға шабуыл жасады. Соналати ауылының Пиндик Патсахани 150 сарбазымен бірге Гхумусардың үлкен әскерімен соғысып, оны жеңді. Бірақ содан кейінгі соғыста ол жаудың қолына түсіп, өмірін құрбан етті. Гададар Сингхтың қызы Гхумусардың ұлы ақыны Упендра Бханжаға үйленді. Британдықтар Одишаны басып алған кезде, Бинаяк Сингх Мандхата Наягархтың патшасы, ал ұлы Джадумани Махапатра оның сарай ақыны болды.

Көлік

Наягарх қаласы 2017 жылдың 19 маусымында Болагарх жолынан Наягарх қаласына дейінгі жаңа жолды жалғасып жатқан "Хурда жолы" жобасының бөлігі ретінде ресми түрде бағыштаған кезде еліміздің темір жол картасына енген. Сондай-ақ, теміржол министрі Наягард қаласындағы теміржол бекеті ғимаратының ашылуын атап өтіп, қалаға алғаш рет жолаушылар пойызының жөнелтілуіне жол ашқан. Алайда, Ражсунахала теміржол вокзалы - орталық үкімет ашып берген ауданның бірінші теміржол вокзалы. Аудан орталығынан 26 шақырым жердегі Ражсунахаладан темір жол көлігі басталады.

Ладукешвар ғибадатханасы

Бұл Шива ғибадатханасы Одагаун блогының жанында орналасқан Саранкүл деген шағын қалада орналасқан. Маха Шиваратри - жыл сайын атап өтілетін маңызды мейрам. Одишаның барлық бөліктерінен (негізінен оңтүстік Одиша) адамдар фестиваль кезінде осы жерге келеді. "Ладу Баба" деп аталатын құдай әркімге батасын береді. Ғибадатхана Бхубанесвардан 100 км жерде, Шаранкүлдегі Наягра Аска жолы бойында және Наягра қаласынан 13 км жерде орналасқан. Қала Хари (Вишну) мен Хараның (Шива) алтын қосылуы ретінде қарастырылады. "Болбам" - бұл мұндағы дәстүрлі мәдениет, Одишаның әртүрлі бөліктеріндегі адамдар өз қалаларынан ғибадатханаға бос аяқпен барып, қалаларынан 2 құмыра суды көтеріп, иықтарына таяқ алып жүреді және ақырында Шиваратри мерекесіне орай Ладукешвар ғибадатханасына салады. Ладукешвар ғибадатханасының тарихында айтылғандай, бір күні бір малшы екі сиырды ладукешвар ғибадатханасының басында орналасқан Бхандар тауына алып барады. Сол күні түнде ғибадатхананың бір діни қызметкері түсте Құдайдан бір ғибадатхана салу туралы хабар алып, оны сол жерге тұрғызып отырғанын көрді. Патша бұған келісіп, ғибадатхананы салғызды. Сол күннен бастап Шаранкүлде Ладукешвар ғибадатханасы құрылды. Бірде бір маймыл ғибадатханаға көп күн бойы келіп, күн сайын ғибадатхананың кіреберісінде отыратын, халық ұсынған нәрсені жемейтін, бірнеше күннен кейін қайтыс болған. Ғибадатхана қазір одан әрі қайта құрылып, ішкі жағынан "Наба гунжар", Ма лахми ғибадатханасы, Харапарбати ғибадатханасы және сиқырлы Рамсету дәуірінің жүзетін тастары және т.б. Тарих өте көне, ол бізге мәдениетті барлық жағынан үйретеді.

Ниламадхаб ғибадатханасы

Бұл ғибадатхана Наягархтан 35 шақырым, ал Бхубанешвардан 60 шақырым жерде орналасқан. Бұл жерде айтылғандай, Жағанатха - бұл Ниламадханың екінші түрі.

Одогаун Рагхунатх ғибадатханасы

Бұл ғибадатхана Одагаун қаласында, Наягард қаласынан 27 шақырым жерде орналасқан. Бұл жерде Рама, Лаксман және Сита құдайларына табынады.

Дақшинакали ғибадатханасы

Бұл ғибадатхана Наягарх қаласынан 1 шақырым жерде орналасқан. Дақшинақли құдайы - Наягардың басты құдайы. Айтылатын дерекке қарағанда, оны ханның үлкен тантригі Хандпарадан Наяғарға бара жатқанда алып кеткен. Патшалық әулеті түнде манго өсіретін далаға келе жатқанда, оның алдына құдай пайда болды. Ол үлкен тантрик болғандықтан, ол девиді (құдайды) тұтқындап, Наягархқа дейін өзімен бірге көмек ретінде келуін сұрады. Тәңірі Дақшинақлы тәңірі тантрикпен бірге келді, бірақ Наягархқа жеткенде ол одан қазір кете аламын деп сұрағанда, тәңірі оған былай деп жауап берді: "Сен мені осында әкелгенсің, енді маған баспана бер, мен қайтып бармаймын". Сол кезден бастап Даксин Кали ғибадатханасы салынды және құдайға табынушылыққа айналды.

Дхенкена Рагхунатх ғибадатханасы

Бұл ғибадатхана Малишахи полиция бөлімшесінің жанындағы Дхенкена ауылында орналасқан.

Жалешвар ғибадатханасы, Дихагаун

Бұл Шива ғибадатханасы Гания блогының Даспала қаласынан 5 шақырым қашықтықта орналасқан Дихагаон деген шағын ауылда орналасқан. Бұл Дашапала аймағындағы жалғыз Шив ғибадатханасы, оның "Шив Линг - патали Шив Линг (жер астынан, яғни терең жерден, өздігінен келді) " және адам баласы құрмаған. Бұл Шива лингті бір тайпа жұбы мекендеу орнын іздеп жүргенде тапты. Картик пурнима - Дихагаун Жалесвар ғибадатханасының басты мерекесі, одан кейін Маха Шиваратри, Дола Пурнима және Ситала Састхи.

Котагада Гумпа, Раджсунахала

Тау басындағы Махавир иесі. Картика Пурнима - бұл Гумпаның маңында өткізілетін фестиваль. Бұл қала Раджсунахаладан 4 шақырым және Ранпурдан 9 шақырым жерде орналасқан.

Гокулананда туристік орталығы

Гокулананда туризм орталығы - Наягарх ауданындағы туристік нысан. Осы пикник орнының жанында коттедж және бұғы паркі орнатылған, сонымен қатар коттеджде тұру мүмкіндігі бар.

Саткосия ойысы

Бұл Одишаның ең терең өзен сағасы. Оның ұзындығы Ангуль мен Дашапалла шекарасының арасында 16 км-ге жуық. Мұнда гариалдық крокодил, көптеген бауырымен жорғалаушылар, су құстары мен жануарлар кездеседі.

Сатакосия жануарлар қорығы

Сатакосияның жабайы табиғат қорығы - жолбарыстар қорығы. Табиғат сүйер жандарды Дашапалланың өсімдіктері мен жануарларымен танысуға, ағаш, шөп, бау-бақшалы орманды аралауға шақырады.

Куанария бөгеті

Дашапала қаласынан 7 шақырым жердегі Куанария өзенінде орташа суару жобасы салынды. Бұл Наягард ауданындағы ең үлкен бөгет және елік саябағы бар өте жақсы пикник орны. Суару I. Б., Жабайы табиғат I. B және RWSS I Б. келушілердің қысқа уақытқа болуына арналған.

Будхабудхиани бөгеті

Одагаун қаласынан 10 шақырым жердегі Будхабудиани бөгетінің жанында Наягард ауданының пикник орындары орналасқан.

Махавир Хол

Дашапалланың солтүстігіндегі Махавир Холл деген шағын төбеде Махавир құдайының алғашқы орны бар деп есептеледі. Бұл жерде 1983 жылдан бері Свпна Махавирге ғибадат етіліп келеді. Бұл - жақсы діни орын, сонымен қатар пикникке және сапарға өте жақсы орын. Бишуб құттықтауы кезінде жыл сайын 3 күндік жайнама өткізіледі.

Бхимара

Бұл - тау-кен басу үшін тамаша орын. Әдетте, бұл жерге адамдар Картик айында келіп тұрады. Бұл жерде екінші пандав Бхим бірнеше күн болған деп есептеледі. Сондықтан да бұл жартаста Бхимнің іздері бар, сондықтан да оны Бхимра деп атаған.

Гилли Патар мен Гадда Витара

Гилли Патар - бұл Гемин Бхандарсвар төбесінде орналасқан Гири Гобардан (бір кезде Гобардан тауының иегері болған Кришнаның аты) ғибадатханасы орналасқан орын. Төбеде үлкен тастар көп. Оның биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 100 м. Ғибадатхана Гиллиге (Ширек ұшы) ұқсайды . Гадда Витара - Наягархтан 10 шақырым қашықтықтағы Гамеин ауылында орналасқан пикник орны және төбе. Бұл тарихи орын. Жергілікті тұрғындар Наягар патшасы өзінің Гаддасын (соғыс кезінде патшаның қауіпсіздігі үшін жаулардан аман қалуға баратын жер) Барада пахада, Гамеин Бандарсвар Мундия, Бинжагири Мундия және Кешарпур пахада деп аталатын төрт үлкен төбе шекарасында жасағанын айтады. Нагамундали деп аталатын тау етегіндегі Гаданы (қазіргі Нагамундали ауылы) пилдер (Наг) қорғайды. Төрт төбеден тұратын шекараның ішінде кең жазық бар еді. Қазір ауыл тұрғындары егін егуде. Бұл жерде төбе, өзен және жасыл жерлерді көруге болатын жақсы жер. Бұл жерге жету үшін Наягарх Годипада жолынан Каликапрасадаға дейін жүріп, содан кейін 3 км-ге дейін Gamein ауылына оңға бұрылыңыз. Тағы бір жол да сол 10 км қашықтықта, Наягарх Одагаон жолында 5 км жүріп, Жамужаладан солға бұрылыңыз, содан кейін 5 км-ге дейін Гамейн ауылына дейін.

Даспала, Вимара жотасы

Вимара тау жиегі Наягарх қаласынан Даспалаға қарай 35 шақырым жерде орналасқан. Оны үшке бөліп тұрған үлкен тастармен тек билеушілер ғана емес, ауыл тұрғындары да жасаған.

Асханалар

Наягарх танымал тәтті тамақ - Чхена подамен танымал, ол Ория тілінде "жарылған ірімшік" дегенді білдіреді. Ең сапалы шананы Итамати мен Мачипададан (Наягархтың ауылдары) табуға болады. Питаға дәстүрлі мерекелерде, ал басқа уақытта да дәмді питаға ие болады. Наягархтың және Даспала, Мадхьякханада, Голаханди сияқты басқа да аймақтарда жергілікті тұрғындар түрлі индустар мейрамдарында Манда питха, Чакули питха, Пода питха, Ариша питха және Какра питха дайындайды.

Бизнес, ауыл шаруашылығы және мәдениет

Наягар қаласынан 6 шақырым жердегі Итамати қаласындағы іскерлік орталық болып табылады. Наягархтың барлық сауда-саттығы Итаматиден басталады. Сонымен қатар, Раджсунахала ауданында екінші ірі бизнес орталығы болып табылады. Аудан орталығы Ражсунахаладан 26 шақырым жерде күн сайынғы қажеттіліктердің бәрі бар. Ражсунахалада әшекей бұйымдары, зергерлік бұйымдар, құрғақ балық және басқа да заттар бар. Наягарх қазіргі таңда жаңа сауда орталықтары мен дүкендері бар үлкен бизнес нарығын дамытты. Наягарх Ангул, Кэк, Аска, Берхампур, Корапут және Хурда арасында орналасқандықтан, Наягархтың да үлкен сауда алаңы болды. Маханади өзенінің үстіндегі Кантилодағы Сидхамала бөгеті жобасының аяқталуынан кейін Наягардан Ангул мен Кiттаққа дейінгі қашықтық қысқарып, Наягардтағы бизнес ұлғая түсті. 224-ші ұлттық тас жол да Наягарх арқылы өтеді, бұл Бхубанешвардан Болангирге дейінгі қашықтықты қысқартты. Бұл да Наягардтағы саудаға әсер етті. Дашапала қазіргі уақытта Наягард ауданында орналасқан жері бойынша төртінші ірі бизнес орталығы болып табылады. Қандамал ауданында тұратын тайпалар бұл жерге күнкөріс табу үшін келеді. Қала жақсы күтіп-бапталған ұлттық және мемлекеттік автомобиль жолдарымен және темір жолдармен, жақын әуежаймен байланысты. Бижу Патнаик халықаралық әуежайы Бхубанешварда және Жарсугуда әуежайы Жарсугудадағы Вир Сурендра Саи әуежайы болып қайта аталды. Наягард ауданының ауыл шаруашылығына арналған жерлері негізінен маусымдық дәнді дақылдар, қара қара және қант диірменін өсіруге жарамды. Наягарх қаласының маңайында және ауданның әртүрлі бөліктерінде көктайғақ пен орман бар. Адамдар өте пайдалы болатын жаңғақ, сусамық және басқа да осындай дақылдарды қолайлы уақытта өсіреді. Орман өнімдері ауыл және тайпалық тұрғындардың өмірін қамтамасыз ететін сал және кулу жапырақтарын қамтиды. Наягархтың мәдениеті - ауылдық, ол ежелгі дәстүрлерге негізделген. Бұл негізінен Шива, Рама, Кришна, Жағанатх және индуизмнің құдайлары ғибадатханаларында қалыптасқан діни жүйелерге байланысты. Жыл сайын адамдар Данда рәсімдерін орындағаннан кейін Махавишува Санкрантиді (немесе Пана Санкрантиді) атап өтеді. Бұл Шива мен Кали құдайының дәстүрлі мерекесі. Сонымен қатар, Дола, Рама Навами, Ратха-Ятра сияқты дәстүрлі мейрамдар да бар. Наягардың Данда-Ятра, Раам-Лила, Дуари-Ната, Пала, Даскатия және Самкиртаның мемлекетке қосқан ерекше үлесі бар. Тіпті қазіргі уақытта да адамдар әртүрлі жағдайларда драма қою үшін бірігіп күш салады. Маниякагода деген ауылда, тіпті басқа да жерлерде индустар мен мұсылмандар мәдени мерекелерді бірдей қуана-қуана өткізеді.

Самбхав

Самбхав - биологиялық әртүрлілік, органикалық егіншілік және ауылдық санитарлық тазалық үшін жұмыс істейтін үкіметтік емес ұйым. Ол 1989 жылы 8 наурызда, әйелдер күніне орай құрылған. Бұл үкіметтік емес ұйымды ұйымдастырушы - Сабармати. Ол таулы аймақтағы 90 акр жерді алып, оны 11 жыл бойы анадай абаттандырды. Қазір 22 жылдан кейін ол жердің өнімі жақсы, егістік тұқымдары мол.

Наягардың ұлы тұлғалары

Одия әдебиеті тарихында, әсіресе, поэзияда Наягардың орны ерекше. Одишадағы ең танымал тәттілердің бірі: Чхенаподаны Наягархта Сударшан Саху дайындаған. Одияның көптеген ұлы ақындары Наягархтан шыққан. Байдехиша Билас және басқалар үшін танымал болған Каби самрат Үпендра Бханжа өзінің поэтикалық мансабында Наягархта өмір сүрді және Наягархтағы Деули ауылының ғибадатханасынан Шрирам Иесінің батасын алды, Рағаб Билас пен Прабхандха Пурначандра үшін танымал болған Уткала Ганта Джадумани Махапатра, Гаудия Кабидің гурусы (оқытушысы) Абхиманю Самант Сингар, Банигураб Каби Бисванат Чампати, ол ұлы ақын, тантрик және астролог болды. Ең бастысы, Хандапараның ұлы Самант Чандра Сехар (көбінесе Патани Саманта деп аталады) - ұлы ақын, оның куәсі ретінде Сидхант Дарпан, санскрит әдебиетінің ұлы еңбегі, ол астрологиялық келісімдер туралы одия жазуымен жазылған, ол әлемдік әдебиетте астрологиялық зерттеулердің шедеврі болып табылады. Жагу Раутрай - Наягар патшасының қолбасшысы. Ол Одишадағы Кужангтың ұлы жауынгері Кужанг Санданы жеңген. Санқыртан ғаяқ, Ананд Наяк (нианкхунта) (жұлушы, ауыл нотариусы), Харихар Наяк (виль. Фасипада), Удаянат Прусти (виль. Godipada), т.б. сияқты бірнешеуін атап өткен жөн. Арджун Барик (күлкі. Бададеш Харипур) - Наягархтың белгілі ақыны.

Саясат

Қазіргі уақытта бұл округте Бижу Жанта Далдың (БЖД) Арун Кумар Саху атқарған депутаты бар. Бұған дейін бұл орыннан Арун Кумар Саху (2004-2009), Бхагабат Бегера 2000 жылы БЖД-дан, 1990 жылы ЖД-дан, 1985 және 1977 жылдары ЖНП-дан, 1995 жылы ИНК-нің Ситаканта Мишра және 1980 жылы ИНК-нің Бансидар Саху жеңіп алған.

Наягархтың баспасөз құралдары

Наягард ауданының баспа құралдары: Наягард Дарпан, Самбад Парампара, Грахарадж, Багхуа Барта. Наягард ауданында екі апталық "Наягард Дарпан" газеті кеңінен таралады.

Лок Сабха сайлау округі

Наягарх Бхубанесвардың (Лок Сабха округінің) бір бөлігі болды. Ал 2009 жылдан бастап ол Пурри локсабха округінің бөлігі болып табылады.