Кіріспе

"Тедди" - 1952 жылы 22 қарашада аяқталып, 1953 жылы 31 қаңтарда "Нью-Йорккер" журналында басылып шыққан Дж.Д.Сэлинджердің қысқаша әңгімесі. Шри Рамакришнаның Евангелиясының әсерінен Сэлинджер өзінің оқырмандарына Зен ағартушылығы мен Ведантаның реинкарнациясының негізгі тұжырымдамаларын таныстыру үшін Тедди МакАрдл атты қызықты бала кейіпкерін жасады. Сэлинджер бұл тапсырманы орындау үшін 1950-ші жылдардағы американдық мәдени шовинизмді жеңу керек екенін мойындады. Сэлинджер "Теддиді" өзінің бірнеше әңгімелерін жариялауды ұйымдастырып жатқанда жазды және әңгімені жинақтың "Банана балық үшін керемет күн" атты ашылу жұмысына теңестіру және қарама-қайшылық жасау үшін жасады. Сэлинджердің "Сеймур: Кіріспе" романында, ойдан шығарылған Гласс отбасының мүшесі Бадди Гласс өзінің ағасы Сеймур туралы жазған медитация, Бадди "Теддиге" авторлық құқығын, сондай-ақ Тоғыз әңгіменің басқа да шығармаларына ие.

Қорытынды

Бұл оқиға бірнеше виньеттен тұрады, олар сәнді лайнерде өтеді. Оқиғалар 1952 жылдың 28 қазанында сағат 10:00 мен 10:30 аралығында орын алады. Тедди - Теодор "Тедди" МакАрдл, 10 жасар мистикалық сауатты Америкаға өзінің ойын-сауық ата-анасы мен кіші қарындасымен оралады. Ұлыбританиядағы саяхаттарының бір бөлігі ретінде Тедди жоғары рухани ағартушылық туралы мәлімдемесін тексеру үшін әртүрлі Еуропа университеттерінің "Лайдеккердің сараптама тобы" атты діни және философиялық зерттеулер профессорларымен академиялық қызығушылық ретінде сұхбаттасты. Бірінші көрініс МакАрдлздің каютасында басталады. Тедди әкесінің қымбат әмиянның үстінде тұрып, терезеден сыртқа қарап тұр. Макардл мырза, әрине, баласын ауызша бақылауға тырысады; Миссис Макардл күйеуінің қорлауына қарсы балаға қарсылық ретінде балаға көңіл бөледі: ересектер баланың мінез-құлқына нақты әсер етпейді. Ата-анасының ашу-ызасына жауап бермей, ол суға тасталған апельсин қабығының сынықтарын бақылап, өмір сүрудің табиғаты мен физикалық тұрақтылығы туралы ойланады. Табиғаттан тыс бала ойланатын тұжырымдамалар, әрине, Дзен және Ведантика діни философиясынан алынған және Тедди жоғары ағартушылыққа немесе Құдай санасына ие екенін көрсетеді. Тедди өзінің рухани түсініктерін әке-шешесіне жеткізген кезде, олар оны тек оның ерте жасқа келгендігімен түсіндіреді, бұл ересектердің ашуын немесе немқұрайдылығын туғызады. Теддиге алты жасар әпкесі Буперді алуға бұйрық беріледі, ол әкесінің қымбат камерасымен спорттық палубаға қашып кетті, оны Тедди материалдық құндылығына бей-жай қарап, оған ойыншық ретінде сыйлады. Кетіп бара жатқанда Тедди ата-анасына қысқа, құпия ескерту айтады, олар оны ешқашан есте сақтау әлемінен тыс жерде көрмейтінін айтады. Бас палубада Тедди кеменің әйел офицерлерінің бірі, прапорщик Мэтьюсонмен қысқа кездесу өткізеді. Бала офицерге сұрақтар қойып, кемедегі сөз ойыны туралы ақпарат алады және оның жоғары интеллектуалдық дамуы туралы қате түсініктерін ашуға тырысады. Тедди спорттық палубаға барады және оның кішкентай әпкесі Буперді басқа жас жолаушымен ойнап жатқан жерін анықтайды. Бупер - әміршіл және жек көретін бала, ол ағасының сабырлылығына қатты қарама-қайшы келеді. Тедди қызға әдеппен камерамен бірге үйге барып, анасына хабарласуды бұйырады. Ол әпкесімен сөйлескенде, онымен бассейнде жүзу сабағына кездесуін еске салады. Ол кетіп бара жатқанда, әйел оған жаман көңілмен қарайды. Соңғы көрініс Күн қапталында өтеді, онда Тедди отбасының бір бөлмелі креслосында отырып, өзінің соңғы күнделікті жазбаларын қарайды. Құжат мұқият өңделіп, таза жазылған. Онда оның әкесімен жақсы қарым-қатынас орнату туралы ескертулер, әдебиет профессорынан хат туралы түсініктеме, зерттейтін сөз тізімі және оның медитация кестесіне өзін-өзі жетілдіру туралы жазбалар бар. Күнделікті жазбасын жасап жатып, ол келесідей нон-секуитур жазады: "Бұл не бүгін, не 1958 жылдың 14 ақпанында, яғни мен он алты жасқа толғанда болады. Тіпті оны айту да күлкілі. Теддиді аты аталмаған университет бітірген, оқу бағдарламасын және нұсқауларды үйрететін Боб Николсон есімді жолаушы үзіп тастайды. Николсон Лайдекер тобының атынан танылады және Теддимен сұхбаттасуды тыңдады, онда ол қызығушылық танытады. Ол Теддиге баланың Ведантиканың қайта туылу қағидаларына деген берік адалдығы туралы сұрақтар қояды; Тедди жас жігіттің жасырын жаушылығына қарамастан сабырлы болып қалады және оған Құдайды, оның ата-анасымен қарым-қатынасын және Дзен философиясына қатысты көзқарасын қысқаша суреттейді. Бала Николсонға логиканың табиғаты туралы кеңейтілген метафора ұсынады, ол жас жігіттің материалдық шындыққа деген рационалды және ортодоксалды міндеттемесіне қарсы шығады. Тедди, өлім мен реинкарнация туралы ұстанымын түсіндіргенде, өзінің алдағы жүзу сабағында болатын оқиғалар сериясын суреттейтін гипотетикалық мысал береді. Тедди сұхбаттасудан шығып сабаққа асығады. Ол кеме палубасының деңгейлері арқылы оны қуып жүреді, ал бассейнге қарай баспалдақпен төмен түсе бастағанда, жабық бассейннің қабырғаларынан шыққан "кішкентай қыз баланың" айқасын естиді. Бұл оқиға осы екіжақты жазбамен аяқталады.

Шам тесігі мен апельсин қабығы

Атап айтқанда, "Құдайға деген сана", "ішкі рух" туралы терең түсінік, материалдық қамқорлыққа қарама-қайшы, ал екіншісі, "өзектілік туралы түсінік", "бөлек өмір - иллюзия" деген Ведантикаға негізделген. Тедди багаждың бір бөлігінде отырып, басын ашық тесіктен шығарып, бейнелі түрде ағарту мен өркениет аймағына кіреді; оның денесі кабинада қалады, онда оның ата-анасы - материалистік және өзімшіл - жұмсақ қорлаумен айналысады, ұлына ұрықсыз және тиімсіз бұйрықтар береді, ол оларға төзімділікпен төзімділікпен төзімділік танытады. Теддидің таңғажайып өзін-өзі ұстауы - оның Ведантикаға берілуінің нәтижесі. Бұл оған "иллюзия әлемі" мен "нақты әлем" арасын ажыратуға мүмкіндік береді. Бұл жерде "нағыз жалғыз Құдай" бар. Тедди ата-анасына өзінің аянды жеткізеді: "Мен осы есіктен шыққаннан кейін, мен барлық таныстарымның санасында ғана болуым мүмкін. Мен апельсин қабығы болуым мүмкін. Оның рухани "жетілмегендігі" құрбандары болған анасы мен әкесі оны ешқашан көрмеулері мүмкін деген ескертуін түсінбейді. Соллинджер бұл Веданттық болжамды оқырманға Теддидің тағдырына сылтау ретінде береді.

Бупер

Теддидің ата-анасымен қарым-қатынасын сипаттайтын сол зерттеулер, оның кіші әпкесіне деген "танымсыз" төзімділігін де білдіреді. Биограф Кеннет Славенски "жәбірлі кішкентай қыз" деп сипаттаған бала және "бәлкім, Сэлинджердің қиялынан шыққан ең зұлым бала" деп сипаттаған. Боупер "океандағы барлық адамды жек көретінін" мәлімдегенде, Сэлинджер оның әңгімесінің орнын қоюға назар аударады: теңіз, оның шексіз көкжиектері мен белгісіз шекаралары бар, онда кейіпкерлері "Зен және Ведантика өмір сүру түсініктерін" көрсететін теңіз бедерімен жүреді. Теддидің әпкесіне төзімділігі алты жасар баланың рухани дамуына бірнеше қайта туылуы ықпал еткенін түсінуінен туындаған. Бупердің адамгершілік сипаты оның бассейндегі сұмдық оқиғадағы рөлін қисынды етеді.

Боб Николсон

Соңғы виньет күн палубасында өтеді. Дублиндегі Тринити колледжінің мұғалімі Боб Николсон Теддиді тексерген Лейдеккер тобының кейбір мүшелерімен танысады; ол баланы арнайы сұхбаттасады. Бұл Салинджердің әңгімесінде екі мақсатқа қызмет етеді. Біріншіден, ол Теддиге қарсылық ретінде әрекет етеді, Вендантика мен Дзен философиясының қағидаларына сын болатын логикалық сұрақтар қояды. Соллинджер осы құрылғыны оқырмандарының арасындағы күмәнділерге жауап беру үшін қолданады. Славенскидің айтуынша, Николсон "Алла санасын уландыратын логиканы бейнелейді және ол рухани шындықты көре алмау үшін интеллекттің күшін білдіреді". Николсон сонымен қатар Теддидің өмір мен өлім табиғаты туралы соңғы баяндамасының куәгері ретінде қызмет етеді, онда бала өзінің қайта туылуына әкелетін жағдайларды қалыптастырады. Олардың алмасуы тынышталған кезде Тедди ішкі дауысқа немесе көрініске алаңдап, Николсонға 17 ғасырдағы ақын Башоның екі хаикуын оқып береді: "Цикаданың дауысында оның қаншалықты тез өлетінін білдіретін ештеңе жоқ" және "Бұл көктемнің қарсаңында бұл жолмен ешкім жүрмейді". Теддиді жабық бассейнге қуған Николсон, баланың пайғамбарлық еткен оқиғасын естиді, бірақ көрмейді, оқырманға баланың ақырғы тағдырын құпия қалдыратын дәлелдерді ұсынады.

"Салдық бассейні"

Салинджердің "Тедди" әңгімесінің аяқталуы "талашқа толы" және "өзінің жазған барлық әңгімелерінің ең көп сынға ұшыраған аяқталуы" деп сипатталған. Салинджер оқырмандарға үш рет Теддидің өлімі туралы мәлімет береді: ата-анасына берген мәлімдемелерінде, күнделігінде және Николсонға. Бұл оқырмандарды соңғы үзіндіде баланың алдын ала болжамдарын растау деп түсіндіруге мәжбүр етті. Яғни Бупер ағасын бос бетондық тоғанға тығып, өлімге әкелетін салдарларды көргенде айқайлайды. Славенский соңғы үзіндіден тағы екі түсінік алуға болатынын айтады. Бір нұсқасы - Тедди "және қарындасының қауіп төндіретінін түсінген" және оны өлтіру үшін итеріп жіберген. Үшінші нұсқа - екі бала да бос бассейнге түсіп, Тедди Буперді келесі реинкарнацияға жеткізу үшін онымен бірге апарып тастайды. "Олардың ешқайсысы да өте қанағаттандырарлық емес", - дейді Славэнски. Әңгіме сыншылары Салинджердің Дзен философиясына кіруіне мәдени жағынан бейтарап сынға түсудің орнына, аяғын мақұлдамау үшін мақсат еткен болуы мүмкін. Салинджердің өзі бұл жұмысты "ерекше таңғажайып" және "енді есте қаларлық", бірақ "жағымсыз даулы" және "түгел сәтсіз" деп санады.