Кіріспе
Үндістандағы теміржол апаты Гайсал пойызының соқтығысуы 1999 жылдың 2 тамызында болды, бұл кезде Үндістанның Батыс Бенгалиядағы Гайсалдың шалғайдағы станциясында шамамен 2500 адамды тасымалдайтын екі пойыз соқтығысты. Сигнал беру қателігінің салдарынан екі пойыз да бір жолды пайдалануда, ал желідегі төрт жолдың үшеуі техникалық қызмет көрсету үшін жабық болған. Олардың жылдамдығы соншалықты жоғары болғандықтан, соқтығысқан кезде жарылып, кем дегенде 285 адам қаза тапты.
The Gaisal train collision occurred on 2 August 1999, when two trains carrying about 2,500 people collided at the remote station of Gaisal in West Bengal, India. Owing to a signalling error, both trains were using the same track on a day when three of the four tracks on the line were closed for maintenance. Their combined speeds were so great that the trains exploded on impact, killing at least 285 people.
Тездету
Авария 1:45 шамасында болған. 1999 жылы 2 тамызда Кишандж қаласынан 19 шақырым жерде орналасқан Батыс Бенгалияның Солтүстік Динажпур қаласындағы Гайсал темір жол вокзалында Нью-Делиден келген "Авад Ассам" экспресі "Брахмапутра" пойызымен соқтығысқан. Кишандж қаласында сигнал беру қателігі нәтижесінде, Делиден келген Авад Ассам экспресі пошта пойызымен бір жолға ауыстырылды. Пойызда да, сигналдарда да, станция бастығы кеңсесінде де қателікті ешкім байқамады. Қисанғанж мен Гайсал арасындағы аралық бекеттердегі қызметкерлер де "Ассам экспресстің" дұрыс емес жолға түскеніне көз жеткізбеді. Нәтижесінде "Брахмапутра" пойызы "Авад Ассам" экспресінің алдына ұрынып, қаза тапты. Авад Ассам Экспресс ВДМ-2 локомотивінің ұшы ауаға лақтырылып, жарылыс күшімен екі пойыздың жолаушылары көрші ғимараттар мен далаларға лақтырылды.
Жарамсыздықтар
Қисанғанж станциясындағы төрт желіден үшеуі жұмыс істемеді, өйткені желілерді екі еселеу жүргізіліп жатыр. Әдетте төрт пойыз тасымалдайтын жүкті тасымалдау үшін бір ғана жол пайдаланылды: күніне 31 пойыз. Сонымен қатар, станцияда жүргізіліп жатқан жұмыстардан кейін жолдың контурлары мен тұйықталу жүйесі дұрыс жұмыс істемеді. Жолды айналдыру - станция бастығы, содан кейін поезд жүргізушісі алдындағы жолдың бос екенін білетін электрлік процедура. Сигналдар қызыл болып қала береді, жолды бұғаттап, бұл станция бастығы рұқсат етпесе, сигналдар сериясын жасыл түске айналдыруға болмайды дегенді білдіреді. Сигналдарды релелік бөлмеден өзгертуге болады, оны тек станция бастығы мен сигнал инспекторы бірлесіп аша алады. Мұндай жағдайда жолдың нүктелерін "жұмыртқа" әдісімен қолмен орнату керек, бұл арқылы станцияларда қол жетімді кранк тұтқасы станция капитанының бұйрықтары бойынша нүктелерді орнату үшін қолмен айналады, содан кейін олар қысып, бұғатталады. Бүкіл процесс шамамен 30 минутқа созылады. Авад Ассам Экспрессінің жүргізушісі Б.Н. Рой пойызды төменгі жолға жылжытты, ал дәл сол жолға Б.С. Бардан, Брахмапутра поштасына қарай, Делиге қарай жүрді. Апатқа себеп - Қисанғанж темір жол вокзалының менеджерінің абайсыздығы: жол жұмыскерлері қате нүктелерді қолмен орнатудың салдарынан Авад Ассам Экспресі жоғарғы желіге емес, төменгі желіге ауысты. Сонымен қатар, келесі станцияға "Авад Ассам" экспресі Қисанғанж станциясынан жоғары бағытқа жіберілгені туралы қате ақпарат берілді. Екі пойыздың түйісу нүктесі Гайсал темір жол вокзалында (Кисанджге жақын) болды. Куәгерлердің айтуынша, "Авад Ассам" экспресстің қозғалтқышы бірнеше метр биіктікке секіріп, "Брахмапутра" поштасының қозғалтқышы "Авад Ассам" экспресстің бірнеше вагонына соқтығысқан, нәтижесінде Үндістан темір жолындағы ең қасіретлі апаттар болды. Авад Ассам Экспрессінің жүргізушісі Б.Н. Рой барлық сигналдардың әдеттегідей локомотивке қараған жасыл жарық емес, қарама-қарсы жағына қарағанын байқамады. Ал екінші жағы - "Брахмапутра" пойызының жүргізушісі. Егер Қисанғанж станциясының кабинасында көтерілу жолының жасыл сигналы қызылға ауыспағанын тексерген болса, апаттың алдын алуға болар еді. Кез-келген пойыз теміржол станциясының "Аванс Стартер" нүктесін кесіп өткен сайын, жасыл сигнал қолмен немесе автоматты түрде қызылға айналады және пойыз бір немесе екі станцияға жақын өткеннен кейін қайтадан жасылға айналады, бұл блок сигналдауға ұқсас тәжірибе. "Авад Ассам" экспресі жоғарғы жолға түспегендіктен, жоғарғы жолдағы жасыл сигналдар қызылға айналған жоқ. Қисанғанж теміржол вокзалының кабина қызметкерлері бұл мәселені дер кезінде байқамады. Кейін Кишангандж станциясының көмекші станса бастығы (АСМ) С. П. Чандра Авад Ассам экспресті дұрыс емес (төменге) жолда жібергенін мойындады, бұл 1 тамызда Брахмапутра поштасымен соқтығысуына себеп болды. Чандраның куәлігі алғаш рет темір жол қауіпсіздігі бас комиссарының (CCRS) алдын ала тергеу есебімен ұсынылған. Оқиғадан кейін Чандра дереу қашып кетіп, 10 тамызда Катихарда тұтқындалған.
Тез жәрдем қызметі
Жол қираған қалдықтармен жабылды, ал Гейсалдағы авариялық қызмет толықтай күйіп қалды, өйткені өрт қираған көліктер мен бекет ғимараттарын жауып, пойыздарда тұтқындалған көптеген жарақаттанған адамдарды өлтірді. Көлік пен көмек көрсету қызметі Калькуттадан 14 сағаттық жол жүріп, сол жерге жетуі керек болды, сол кезде олар көмектесе алатын адамдардың көбі қайтыс болды. Құтқарушылар құтқарылғандарды Кишандж пен Ислампур ауруханаларына жеткізді, олар да апаттың ауқымынан зардап шекті. Келесі күні қатты жаңбырлар өрттерді сөндіруге көмектесті, құтқарушылар пойыздың он екі күймелерін бөліп, ішіндегі денелерді анықтауға тырысты. Көптегендері танылмайтын және ешқашан анықталмаған. Көптеген денелер тіпті табылмады.
Өлім-жітім
Ресми мәлімет бойынша, апаттан 285 адам қаза тауып, 300-ден астам адам жарақат алған. Бейресми мәліметтерге сәйкес, 1000-ға жуық немесе одан да көп адам қаза тапты, оның ішінде 90 сарбаз. Бұл мүмкін, өйткені апатқа ұшыраған жеті жалпы бөлімнің әрқайсысында 72 орын болса да, олардың барлығы сыйымдылығынан тыс болды. Сонымен қатар, ресми есепте тіркелмеген көптеген билетсіз жолаушылар болды. Жол апаты мен өрттің сипаты, сондай-ақ пойызда билетсіз жүрген адамдардың көптігі себепті, денелерді жеке-жеке анықтау мүмкін болмады. Сонымен қатар, әскери пойыздағы жарылғыш заттар пойыздың өзінен гөрі соққыдан кейін жарылысқа себеп болған болуы мүмкін деген болжамдар бар. Бұл жайтты Үндістан әскері жоққа шығарды, бірақ ол даулы мәселе болып қала берді. Темір жол министрі Нитиш Кумар моральдық себептермен Лал Бахадур Шастриден кейін осыған дейін екінші рет қызметінен кетті.
Үндістанның басқа темір жол апаттары
Бұл 1995 жылғы Фирозабад темір жол апатынан кейінгі ең ауыр темір жол апаты болды, оны 1981 жылғы Бихардағы темір жол апатына теңеуге болады, онда 800-ге жуық адам қаза тапты.