Кіріспе
Lyngby Taarbæk Municipality (кейде Lyngby Tårbæk, Lyngby Taarbæk Kommune деп те жазылады) – Зеландия аралының шығыс жағалауындағы Копенгагенге жақын, Данияның астаналық аймағындағы муниципалитет ([[Дания муниципалитеттері]]). Ол Үлкен Копенгаген аймағының құрамына кіреді. Муниципалитет солтүстікте Рудерсдал муниципалитетімен, батыста Фуресё муниципалитетімен, оңтүстікте Гладсакс және Гентофте муниципалитеттерімен шектеседі. Шығысында Эресуннмен шектеседі. Муниципалитеттің ауданы 39 км², ал халқының саны 58 434 (2023). Оның мэрі – Консервативтік халық партиясының мүшесі София Османи. Басты қала және муниципалитет кеңесінің орналасқан жері – Конгенс Лингби қаласы. Lyngby Taarbæk муниципалитеті 2007 жылғы муниципалитет реформасында ешқандай муниципалитетпен біріктірілмеді.
Тарих
Орта ғасырларда Дания syssel-дерге бөлінген кезде, Lyngby Taarbæk Østersyssel құрамына кірді. Кейіннен ол Копенгаген фейінің бөлігіне айналды, ол 1661 жылы Копенгаген округіне өзгертілді. Копенгаген округі жылдар бойы көп рет өзгергенімен, Lyngby Taarbæk әрқашан оның шекараларында қалды. 2007 жылы округтер таратылғанда, Lyngby Taarbæk Данияның жаңа Астана аймағына қарасты болды. 1842 жылдан бастап және 1970 жылғы Дания муниципалитет реформасына дейін Lyngby Taarbæk мәхәллә муниципалитеті болды. 1970 жылғы реформамен ол толыққанды муниципалитетке айналды және оның шекаралары содан бері өзгерген жоқ. Lyngby Taarbæk 2007 жылғы муниципалитет реформасында ешқандай муниципалитетпен біріктірілмеді.
Конгенс Лингби
Конгенс Лингби (немесе жай ғана Лингби) муниципалитеттің оңтүстік бөлігінде орналасқан. Фуглев, Лундтофте және Фортунен аудандары солтүстіктен Конгенс Лингбимен шектеседі. Сонымен қатар, Конгенс Лингбидің батысында Багсверд және оңтүстігінде Будинге орналасқан, екеуі де Гладсаксе муниципалитетіне қарайды. Оңтүстікке қарай Вангеде, ал шығысқа қарай Ягерсборг жатыр, екеуі де Гентофте муниципалитетіне кіреді. Лингби көлі ауданның солтүстігінде орналасқан. Ауданды негізінен тұрғын үйлер құрайды, бірақ солтүстігінде көптеген мекемелер мен дүкендер, соның ішінде Lyngby Storcenter сауда орталығы бар. Сондай-ақ осы аймақта ауданның теміржол станциясы мен қалалық әкімдігі, сондай-ақ Лингби шіркеуі орналасқан. Бондебиен – бұрынғы ауыл, қазір Конгенс Лингбинің бір бөлігі. Ауылдың көптеген ескі ғимараттары сақталған және қорғауға алынған.
Таарбек
Таарбек – муниципалитеттің шығыс бөлігінде орналасқан шағын қала немесе аудан. Ол шығысында Эресун теңізімен, батысында Ягерсборг Дырехавесімен шектеседі. Клампенборг оңтүстікке қарай орналасқан. Таарбек техникалық тұрғыдан Копенгаген агломерациясына қосылған болса да, ол агломерацияның шетінде жатыр және кейде жеке қала ретінде еске алынады. Таарбек – бұрынғы балықшылар ауылы, онда көптеген ескі балықшылар үйлері сақталған. Дегенмен, бұл ауданда жоғары сапалы, сәнді виллалар басым. Таарбек шіркеуі мен Таарбек порты ауданның орталық бөлігінде орналасқан.
Вирумы
Вирум муниципалитеттің солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан аудан. Ол батысында Фюресё көлімен шектеседі. Шығысында Бреде, оңтүстігінде Фредериксдал, ал оңтүстік-шығысында Соргенфри аудандарымен шектеседі. Солтүстігінде Рудерсдал муниципалитетіндегі Холтемен шектеседі. Вирум негізінен тұрғын үйлерден тұратын аудан. Вирум шіркеуі Вирум ауданында орналасқан.
Табиғат
Cottageparken – Таарбекке жақын орналасқан қоғамдық саябақ. Бұл бұрын Jægersborg Dyrehave-дің бір бөлігі болған, ал паркте 1763 жылдан бастап бірнеше емен ағаштары отырғызылған. Орман ғимараттар, оның ішінде шипажай салу үшін тазаланды. Mølleåen өзенінің, сондай-ақ Лингби көлі мен Багсверд көлінің айналасындағы 418 акр жер қорғауға алынған. Mølleåen-нің ұзындығы 36 км, ол муниципалитет аумағында жағалаудан басталып, Аллерёд және Эгедал муниципалитеттеріндегі Баструп көліне дейін созылады. Өзен маңындағы ерекше өсімдіктерге батпақ гүлшоласы, сары ирис және су бұршағы жатады.
Ягерсборг Дирехаве
Jægersborg Dyrehave – Лингби-Тарбек муниципалитетінің шығыс бөлігінде орналасқан орман-саябақ, шығысынан Тарбекпен шектеседі. Дирехавсбаккен ойын-сауық паркі саябақтың оңтүстік бөлігінде орналасқан. Саябақтың ауданы 11 км² және шамамен 2000 қызыл және дала бұғысының мекені. Саябақта 19 қақпа бар, олардың бәрі ерекше қызыл түспен боялған. Қақпалардың қазіргі дизайны 1700 жылдарға дейін жетеді. Саябақта көптеген ескі емен ағаштары бар, ең көнесі шамамен 850 жылға жетеді және Сковфогедеген (сөзбе-сөз "орманшы емені") деп аталады, себебі ол орманшы үйі Клампехустың жанында орналасқан. Емен іші қуыс, тарих бойында көптеген мақсаттар үшін қолданылған, соның ішінде шіркеу рәсімдері үшін және торф сақтауға арналған қойма ретінде. Тағы бір емен ағашы Кристиан V емені деп аталады, себебі Кристиан V осы жерге жуық аң аулау кезінде жараланған бұғының тепкенінен қаза тапқан. Тағы бір ескі емен ағашы Ульведальсеген деп аталады және шамамен 600-700 жылға жетеді. Саябақта сондай-ақ көптеген доланалар өседі, олардың көп бөлігі табиғи түрде пайда болған. Саябақта 16-17 ғасырлардағы қара өлімнен қаза тапқандардың жаппай зираты бар. Бұл зираттарға доланалар отырғызылған. Jægersborg Dyrehave – ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген, Солтүстік Зеландиядағы парфорс аң аулау ландшафтының ішінде. Саябақ бастапқыда аң аулау үшін құрылған, иттермен аң ауруға арналған. Саябақтың жолдары осыны көрсетеді, аңшыларға аң аулау иттерін жақсырақ көруге мүмкіндік беретін жұлдыз тәрізді жол жүйесімен. Эрмитаж аңшылық үйі саябақтың орталық бөлігінде орналасқан. Бұл Дирехавендегі аң аулаудан кейін патшалық тойларды өткізуге арналған бұрынғы аңшылық үйі. Ол 1734-1736 жылдары сәулетші Лориц де Турах жобалап салған.
Муниципалды кеңес
Линдбю Таарбек муниципалитетінің кеңесі 21 мүшеден тұрады, олар әр төрт жыл сайын сайланады. 1970 жылы муниципалитет құрылғаннан бері сайланған кеңестер төменде көрсетілген. Сайлау партиясы Жалпы орын саны Сайлауға қатысқандар Сайланған әкім 1970 6 21 0 119 Пол Феннеберг (C) 1974 6 17 2 113 21 Оле Харкьер (C) 1978 6 11 0 111 11 1981 6 11 0 112 1985 6 11 0 2 11 1989 5 11 0 2 11 1 Кай Ааге Орднсков (C) 1993 5 18 2 4 1 1997 5 18 2 14 2001 5 17 2 15 Рольф Агаард Свендсен (C) 2005 5 27 2 14 68.6% 2009 4 24 4 16 68.2% Соррен П. Расмуссен (V) 2013 5 15 2 11 5 17 4.0% София Османи (C) 2017 4 21 0 22 17 2.9% Kmdvalg.dk, Statistikbanken.dk және Kommunal Aarbog басылымдарынан алынған деректер.
Экономика
Lyngby Taarbæk муниципалитетінде жұмыспен қамтылғандар саны бойынша ең ірі салалар – білім беру, сауда және кеңес беру қызметтері. Муниципалитеттегі консалтингтік компаниялардың ішінде Alectia және COWI A/S компаниялары бар. Штаб-пәтері осы муниципалитетте орналасқан компаниялардың қатарында Даниядағы ең ірі жеке меншік мүлік инвестициялық компанияларының бірі – DADES инвестициялық компаниясы бар. DDC I – бағдарламалық құралдарды әзірлейтін компания, оның да бас кеңсесі Lyngby Taarbæk муниципалитетінде орналасқан. Бұдан басқа, муниципалитетте қаптау материалдарын жеткізуші Hempel және фарфор фабрикасы Porcelænsfabrikken Danmark орналасқан. Катализатор өндіретін Haldor Topsøe компаниясының да штаб-пәтері осы муниципалитетте. Haldor Topsøe компаниясының катализаторлары әлемдегі тыңайтқыштардың шамамен 50 пайызын өндіруге қолданылады.
Демография
Лингби Таарбек муниципалитетінде 56 614 адам тұрады (2021 жылғы мәлімет бойынша). Олардың 50,78% әйелдер, ал 49,22% ерлер. Муниципалитет тұрғындарының 81,46% Дания шіркеуінің мүшелері. Муниципалитеттегі жас құрамы төменде көрсетілген.
Білім
Қалалық округте 9 жалпы білім беретін мектеп, 1 efterskole және 4 дербес мектеп, сондай-ақ 1 жастар мектебі және 2 арнайы мектеп бар. Қалалық округтегі мектептерге қолжетімді жаратылыстану мектебі де бар, онда мектептерге қажетті жабдықтар қарастырылған. Сонымен қатар 2 гимназия, 1 техникалық гимназия, 1 медиа мектебі және 1 музыка мектебі бар. Гимназиялардың бірі Копенгаген Солтүстік Бизнес колледжінің құрамында, ол кәсіптік білім беруді де ұсынады. Қалалық округте бірнеше жоғары білім беру мекемелері де орналасқан: Cphbusiness Lyngby, Копенгаген инженерлік мектебі (дан. Københavns Maskinmesterskole) және Дания Техникалық университеті. Дания Техникалық университетінің Лингби Таарбек қаласында орналасқан факультеттеріне математика, микро және нанотехнология және ветеринария факультеттері жатады. Қалалық округте 3 кітапхана бар. Олардың бірі Лингбиде, бірі Таарбекте және бірі Вирумда орналасқан.
Көлік
S пойыз желісі Лингби Таарбек муниципалитетін Үлкен Копенгаген аймағының қалған бөлігімен байланыстырады. B және E S пойыздары екеуі де муниципалитет аумағында қызмет көрсетеді, екеуі де Лингби станциясында тоқтайды. Бұл екі желі де Нордбанен теміржол желілерінің құрамына кіреді. B желісі 1936 жылы, ал E желісі 1968 жылы ашылды. Жергілікті пойыз желісі – Нэрум желісі, Хиллерёд муниципалитетіндегі Егерсборг станциясын Лингби Таарбек муниципалитетінің аймақтарымен және одан әрі Рудерсдал муниципалитетіндегі Нэруммен байланыстырады.
Көрікті жерлер
Муниципалитеттегі тарихи Jægersborg Dyrehave дегеніміз, муниципалитетте бірнеше тарихи ғимарат бар екенін білдіреді. Dyrehavsbakken – Jægersborg Dyrehave маңында орналасқан ойын-сауық паркі. Бұл Даниядағы екінші ірі туристік орын, ал біріншісі – Тиволи бақтары. Тиволиден өзгеше, Dyrehavsbakken-ге кіру тегін. 1583 жылы ашылған бұл парк әлемдегі ең көне ойын-сауық паркі болып табылады. Парктің пайда болуы 1583 жылы Ягерсборг Драйхаведе табиғи бұлақ тапқан Кирстен Пиль есімді жас қызға байланысты. Бұл бұлақ Копенгагеннен келген адамдарды қызықтырды, көпшілік жиналды, соның нәтижесінде ойын-сауық паркі құрылды. Фриландсмузеет – Соргенфриде орналасқан ашық ауадағы мұражай. Ол 1897 жылы негісталған, бірақ 1901 жылы Соргенфриге көшірілді, онда негіздеуші Бернхард Ольсен 12 акр жер сатып алды. Мұражайда даниялық фольклор мен әңгімелер шынайы ортада бейнеленген, және бүгінгі күнге дейін солай болып келеді. Мұражай коллекциясында шамамен 50 000 экспонат бар. Brede Works (даниялық: Brede Værk) – Дания Ұлттық мұражайының қарауындағы мұражай. Бұл өнеркәсіптік мұражай және Даниядағы ең үлкен қорғалатын өнеркәсіптік аймақ. Мұражайдың бір бөлігі – Brede House, бұл ғимарат бастапқыда Brede Works иесі пайдаланған бас ғимарат. Frieboeshvile – Конгенс-Лингбиде орналасқан шағын сарай. Оның ең белгілі бұрынғы тұрғыны – неміс дипломаты Георг Фердинанд Даквиц. Үй 1756 жылы Август Гинтер салған. Бүгінде ғимарат мұражай ретінде қызмет етеді. Fæstningskanalen – 1887-88 жылдары Копенгаген бекінісінің бір бөлігі ретінде салынған канал. Каналды күтіп ұстаумен "Fæstningskanalens Venner" ("Fæstingskanal достары") атты қоғам айналысады. Lottenborg – Соргенфриде орналасқан қонақ үй. Ғимараттың тамыры 1700-ші жылдарға дейін барып жетеді, ол кезде қала қақпашысы (даниялық: vangemanden) осы жерде тұрған, содан бері үйге "қақпашы үйі" (даниялық: Vangehuset) деген лақап ат қойылған. Қақпа күзетшісі патшалық Соргенфри сарайында жұмыс істеген, ал 1789 жылы принцесса Шарлотта дүниеге келгенде үй оның құрметіне Lottenborg деп аталды. Lottenberg ақырында танымал қонақ үйге айналды және көп жыл бойы қонақ үй және мейрамхана ретінде жұмыс істеді. 1993 жылы иесі қайтыс болғаннан кейін үй Лингби Таарбек муниципалитетіне мұрагерлікпен қалдырылды. Ол 2010 жылы сатылымға қойылды және 2011 жылы сатылды. Lyngby Storcenter – Конгенс-Лингбиде орналасқан сауда орталығы. Ол алғаш рет 1973 жылы ашылды және 2003 жылы күрделі жөндеуден өтті. Сауда орталығының ауданы 31 000 м², онда 100-ден астам түрлі дүкен бар. Lyngby Stadium – Конгенс-Лингбиде орналасқан футбол және жеңіл атлетика стадионы. Ол 1949 жылы салынды және 2013 жылы жаңартылды. Стадионның сыйымдылығы шамамен 10 000 адам, бірақ 1991 жылы ең көп көрермен 14 794 адамды құрады. Стадион муниципалитетке тиесілі.
Қалдықтар мен сарайлар
Фредериксдал – Вирумнан оңтүстікке және Соргенфриден батысқа қарай орналасқан сарай. Ол 1536 жылы патшаның қарамағына өткен Хьортгольм қамалының бір бөлігі болған. Хьортгольм ақырында таратылды, бірақ жер 1668 жылға дейін патшаның қарамағында қалды, сонда Фредерик III сарай салды. Бұл сарай 1739 жылы Кристиан VI өзінің кеңесшісі Йохан Сигизмунд Шулинге бергенге дейін патшалық резиденция болып қызмет етті. Содан бері Шулин отбасы оны иеленді. Йохан Сигизмунд Шулин қазіргі негізгі ғимаратты 1744–1747 жылдары салды. Сарайдың жері 269 акрды құрайды, оның 72 акры егіс жері, ал 197 акры орман. Софиенхолм – Вирумның оңтүстігінде орналасқан бұрынғы сарай және қазіргі көрме орталығы. Ол 1768 жылы Теодорус Холмскиолд салған. 1963 жылы ол Лингби Таарбек приходтық муниципалитетіне (дан. Lyngby Taarbæk Sognekommune) берілді. Бүгінде мұнда жыл бойы сурет көрмелері өтеді. Эрмитаж аңшылық үйі (дан. Eremitageslottet) – Ягерсборг Дюрехаведе орналасқан бұрынғы аңшылық үйі. Аң ауынан кейін патшалық кешкі астар осы аңшылық үйінде өткізілген. Ол 1734–1736 жылдары сәулетші Лориц де Турах салған. Аңшылық үйдің орнында бұрын басқа үй тұрған, Кристиан V 1694 жылы аңшылық үйін салған. Ол 1734 жылы қазіргі үйді салу үшін бұзылды. Ағаш шебері Йохан Еремиас Реусс 1736 жылы асхана үстелін төмендегі ас үйге түсіруге мүмкіндік беретін құрылыс жасады. Бұл құрылыс 1700 жылдардың соңында алынып тасталды. Аңшылық үйі 1979–1991 жылдары қайта жаңартылды және көптеген патшалық кешкі астар қабылдады. Ол қазіргі патшалық отбасының қызметінде, патшайым аңшылық үйінде кешкі астар ұйымдастырады.
Қауымдар
Лингби Таарбек муниципалитетінде 6 приход бар. Төмендегі кестеде әрбір приходтың халқы, сондай-ақ осы халықтың Дания шіркеуінің мүшелерінің үлесі көрсетілген. Барлық сандар 2021 жылғы 1 қаңтардағы мәліметтер бойынша. # Приход Халқы % Source1Вирум11,52271.732Соргенфри6,52872.643Лундтофте13,51665.334Таарбек 1,60073.135Конгенс Лингби 13,98363.066Христиандар 9,30067.61
Таңбалар
Lyngby Taarbæk муниципалитетінің гербі – әрқашан бірге бейнеленетін екі бөлек гербтен тұрады. Сол жақта Lyngby қаласының гербі, ал оң жақта Taarbæk қаласының гербі орналасқан. Герб алғаш рет 1916 жылы қолданысқа енген. Lyngby гербі қалқанның бойымен өтетін сұр, ирек сызықпен қызыл түсті. Бұл сызық Mølleåen ағысын көрсетеді, ал үш су диірмені бұл жердің су диірмендерімен байланысты тарихын бейнелейді. Сұр сызықтың үстінде қола түсті тәж бейнеленген, ол бұл аймақтағы бұрынғы патшалық иеліктеріне сілтеме жасайды. Гербте үш бөлім (дани тілінде: Lyng) тармағы да бар, осы аталған өсімдіктен жердің аты шыққан. Taarbæk гербі көк түсті, ортасымен кесіп өтетін екі күміс ескек, сондай-ақ күміс түсті қайық ілгегі мен балық тұзағы бейнеленген. Балық аулау құралдары бұл жердің Øresund теңізінде балық аулау тарихымен байланысын көрсетеді.