Кіріспе

АҚШ-тың Массачусетс штатының Кембридж қаласында орналасқан Stata Center академиялық ғимараты, ресми түрде Ray and Maria Stata Center деп аталады және кейде 32-ғимарат деп те айтылады. Бұл 430,000 шаршы фут (40,000 м²) көлемдегі академиялық кешен, оны Прицкер сыйлығының иегері, сәулетші Фрэнк Гери Массачусетс технология институты (MIT) үшін жобалаған. Ғимарат 2004 жылғы 16 наурызда алғашқы пайдалануға берілді. Ол MIT-ның бұрынғы 20-ғимаратының орнында салынған, онда тарихи MIT радиациялық зертханасы орналасқан, Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы 32 Вассар көшесінде.

Сипаттама

MIT-тің ғимараттарды ресми атаулары емес, нөмірлері бойынша атау салтынан өзгеше, кешен әдетте "Стата" немесе "Стата орталығы" деп аталады (бірақ ғимарат нөмірі MIT-дегі бөлмелерді анықтау үшін әлі де маңызды). Төртінші қабаттан жоғары ғимарат екі бөлек құрылымға бөлінеді: Гейтс мұнарасы және Дрейфус мұнарасы, көбінесе "G мұнарасы" және "D мұнарасы" деп аталады. Ғимаратта Электр инженериясы және компьютерлік ғылымдар кафедрасы (EECS, 6-курс), сондай-ақ басқа кафедралар мен кампустағы топтар пайдаланатын бірнеше шағын аудиториялар мен сыныптар бар. Компьютерлік ғылым және жасанды интеллект зертханасы (CSAIL), Ақпараттық және шешімдерді қабылдау жүйелері зертханасы (LIDS), сондай-ақ Лингвистика және философия кафедрасының (24-курс) ғылыми-зерттеу зертханалары мен кеңселер жоғарғы қабаттарды алып жатыр. Ноам Чомски, Рон Ривест және World Wide Web Consortium негізін қалаушы Тим Бернерс-Ли сияқты академиялық белгілі тұлғалардың да кеңселері осы ғимаратта орналасқан. Ғимараттың ұзындығы бойымен жүретін кең негізгі дәліз 2013 жылдың желтоқсанында қайтыс болған MIT-тің бұрынғы президенті Чарльз М. Весттің құрметіне "Чарльз М. Вест студенттік көшесі" деп аталды. Студенттік көше көбінесе шексіз дәліздегі 10-ғимаратта орналасқан Мемориалдық лоббидің кеңірек ауыстыруы немесе жалғасы ретінде қолданылады. "Таңдау жасап, қайта пайдалану" ай сайынғы қоғамдық қайта өңдеу алмасу фестивалі және апталық таза өнімдер жәрмеңкесі – Stata орталығында тұрақты түрде өткізілетін басқа да шаралар. MIT технологиялық балалар бағдарламасының (TCC) бес орталығының бірі жер қабатының батыс жағында орналасқан. Forbes Family Cafe шығыс жағында орналасқан және жұмыс уақытында жұртшылыққа кофе мен түскі ас ұсынады. MIT мұражайы Stata орталығының жер қабатындағы кейбір тарихи экспонаттарды сақтайды. Өткен студенттік әрекеттердің (хактар) ірі қалдықтары жартылай тұрақты көрмеде көрсетіледі, олардың ішінде "өрт сөндіру шланғы" су ішетін фонтан, алып есептегіш, және Ұлы күмбездің үстіне қойылған сиыр мен полиция машинасының толық көшірмелері бар (бірақ бір уақытта емес). Дрейфус мұнарасының жер қабатындағы лифт вестибюлінде үлкен уақыт капсуласы және MIT-тің тарихи 20-ғимаратын сипаттайтын ақпараттық панельдер орналасқан, оны Stata орталығы алмастырды. Бильярд шарларымен жұмыс істейтін үлкен Digi Comp II механикалық цифрлық компьютері Гейтс мұнарасының жер қабатындағы лифт вестибюлінде орналасқан. Сондай-ақ, онда Карл Симс (MIT түлегі және MacArthur "генийі") жасаған үлкен көп түсті көркемдік инсталляциясы Flow орналасқан, ол Microsoft Kinect сенсорымен анықталған келушілердің қозғалыстарымен белсендіріледі. Stata орталығының қаржыландыруына Рей Стата (MIT 1957-ші курс) және Мария Стата үлкен үлес қосты. Басқа ірі қаржы демеушілеріне Билл Гейтс, Александр В. Дрейфус (MIT 1954-ші курс), Чарльз Томас "Э. Б." Притчард Хинце (MIT түлегі, және JD Edwards, қазір Oracle Corporation), TSMC-нің Моррис Чанг және Майкл Дертузос кірді.

Тарих

Stata орталығы 1998 жылы бұзылған 20-шы ғимараттың орнында салынған. 20-шы ғимарат Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тарихи Радиациялық зертхананы орналастыру үшін асығыс түрде уақытша ғимарат ретінде тұрғызылған. 55 жыл бойы оның "уақытша" сипаты зерттеу топтарына басқа, көбірек құрметті ғимараттарда мүмкін болмаған кеңістікке ие болуға және оны шығармашылықпен пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл ғимарат сонымен қатар Тех Модель Теміржол клубы және MIT Электрондық зерттеу қоғамы (MITERS) сияқты институттың ресми клубтары мен топтары үшін тұрақты бөлмелерді қамтамасыз етті. Профессор Джером Леттвин бірде: "Сіз оны институттың жатыры ретінде қарастыруыңыз мүмкін. Ол сәл шатаң, бірақ Құдайға шүкір, одан жаңа нәрселер туады!"

Сәулет сын

2004 жылғы 25 сәуірде «Бостон глобусы» газетінің сәулет туралы жазатын журналисі Роберт Кэмпбелл ғимаратқа жоғары баға берді. Кэмпбеллдің сөзінше, «Стата әрқашан аяқталмағандай көрінеді. Сонымен қатар, құлап келе жатқандай әсер қалдырады. Бағаналар қауіпті бұрыштармен еңкейген. Қабырғалар дірілдеп, қисайып, кездейсоқ қисықтар мен бұрыштарда соқтығысады. Материалдар қайда қарасаңыз да өзгереді: кірпіш, айнадай жылтыраған болат, брашталған алюминий, жарқын бояу, толқынды металл. Барлығы соңғы сәтте жасалғандай, жай-күйсіз сияқты көрінеді. Міне, мәні де осында. Статаның сыртқы түрі – ішінде жүргізілетін зерттеулердің еркіндігі, батылдығы және шығармашылығының метафорасы». Кэмпбелл Стата орталығының құрылысындағы шығындардың артуы мен кешігулердің Сент-Пол соборының салынуымен байланысты ұқсас мәселелерден артық емес екенін айтты. 2005 жылғы Kaplan/Newsweek нұсқаулығы «Колледжге қалай түсу керек» кітабы, редакторлары белгілі бір жағынан ерекше санайтын жиырма бес университеттің тізімін жасайды, онда MIT «ең танымал архитектураға» ие екендігін мойындайды, ең көп назар Стата орталығына аударылады. Бұл ғимаратты жоғары бағалағандар көп, тіпті Геридің басқа жұмыстарын ескеретін болсақ, кейбірлер оны оның ең жақсы туындыларының бірі деп санайды, бірақ құрылысқа риза болмайтындар да жетерлік. Математик және сәулет теориясының маманы Никос Салингарос Стата орталығын қатаң сынады:

Бостон университетінің бұрынғы президенті Джон Сильбер бұл ғимаратты «шынғын апат» деп атады. Сәулет сыншысы Роберт Кэмпбелл Гериді «бетон ғимараттар көшесінің бірқалыптылығын бұзғаны» және «басқа ешбір ғимаратқа ұқсамайтын ғимарат» болғаны үшін мақтады. Сондай-ақ ғимарат «Доктор Сьюстің туындыларын еске түсіреді» деп сипатталды.

Сот ісі

2007 жылдың 31 қазанында МИТ архитектор Фрэнк Гери және құрылыс компаниялары Skanska USA Building Inc. және NER Construction Management компанияларын "кемшін жобалау қызметтері мен суреттер ұсынғаны" үшін сотқа берді, осының салдарынан нөміс пайда болды, қабырғалар жарылды, көбелек пайда болды, дренаж жүйесі бітелді, сондай-ақ мұз және құлаған қалдықтар төтенше жағдай шығуларын жапты. Skanska өкілінің мәлімдемесіне қарағанда, құрылыс басталмас бұрын Гери Skanska және кеңес беру компаниясының ашық амфитеатр жобасындағы кемшіліктер туралы ескертулерін назарға алмады және Skanska-ның жобаны өзгерту туралы ресми өтінішін қабылдамады. Сот ісі 2010 жылы тараптар келісімге келгенімен аяқталды, көптеген мәселелер шешілді.