Коллумбин трагедиясы: Қару және қорқыныш мәдениеті
Bowling for Columbine
"Боулинг для Колумбина" – Майкл Мурдің 2002 ж. құжаттық фильмі. АҚШ-тағы зорлық-зомбылық себептерін, Колумбин оқиғасын зерттейді. Марапаттар жеңімпазы!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Майкл Мурдың 2002 жылғы фильмі.
2002 film by Michael Moore
Фильм сыншылар тарапынан да, коммерциялық тұрғыдан да сәтті болды, Мурды халықаралық аренада дамып келе жатқан режиссер ретінде таныстырды және көптеген сыйлықтарға ие болды, оның ішінде «Оскар» сыйлығы – «Үздік деректі фильм» номинациясы бойынша, «Independent Spirit» сыйлығы – «Үздік деректі фильм» номинациясы бойынша, 2002 жылғы Канн кинофестивалінің 55 жылдығына арналған арнайы жүлде және «Сезар» сыйлығы – «Үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша. Бұл фильм барлық уақыттағы ең ұлы деректі фильмдердің бірі деп есептеледі.
A critical and commercial success, the film brought Moore international attention as a rising filmmaker and won numerous awards, including the Academy Award for Best Documentary Feature, the Independent Spirit Award for Best Documentary Feature, a special 55th Anniversary Prize at the 2002 Cannes Film Festival, and the César Award for Best Foreign Film. The film is widely considered one of the greatest documentary films of all time.
Фильмнің мазмұны
Мур түрлі адамдармен, оның ішінде «Саут Парк» мультсериалының авторы Мэтт Стоун, Ұлттық мылтық қауымдастығының сол кездегі президенті Чарлтон Хестон, Оклахома-Ситидегі жарылыс күдіктісі Джеймс Николс және музыкант Мэрилин Мэнсонмен әңгімелесіп, Колумбайндегі қырғынның себептерін және АҚШ-тың зорлық қылмыстарының деңгейінің (әсіресе қару қолданып жасалған қылмыстардың) басқа елдерге қарағанда айтарлықтай жоғары болуын түсіндіруге тырысады.
In Moore's discussions with various people—including South Park co creator Matt Stone, the National Rifle Association's then president Charlton Heston, Oklahoma City bombing suspect James Nichols, and musician Marilyn Manson—he seeks to explain why the Columbine massacre occurred and why the United States' violent crime rate (especially concerning crimes committed with firearms) is substantially higher than those of other nations.
Боулинг
Фильмнің атауы Эрик Харрис пен Дилан Клебольдтың – Колумбайн орта мектебіндегі қырғынға жауапты екі оқушының – шабуылдар басталған күні сағат 11:17-де, таңғы сағат 6:00-де мектептегі боулинг сабағына қатысқандары туралы әңгімеге сілтеме жасайды. Кейінгі тергеулер бұл қате естеліктерге негізделгенін көрсетті, ал Голден полиция бөлімінің Гленн Мур шабуыл болған күні олар мектепке келмегенін анықтады. Мур фильмде боулингтің ойын-сауық аспектісін басқа да жолдармен көрсетеді. Мысалы, Мичиган милициясы боулинг доптарын нысанаға ату үшін пайдаланады. Екі баланың бұрынғы сыныптастарымен сұхбаттасқанда Мур, оқушылар дене шынықтыру сабатының орнына боулингпен айналысқандарын айтады. Ол мұның білім беруде аса пайдалы болмауы мүмкін екенін, ал сұхбаттасқан адамдардың көпшілігі келіседі, Харрис пен Клебольдтың жабық өмір салтын ұстанғанын, ойынға немқұрайлы қарағанын және ешкім бұл жайтқа мән бермегенін атап өтеді. Мур мектеп жүйесі оқушылардың нақты қажеттіліктерін қанағаттандыра ма, әлде қорқынышты күшейте ме деген сұрақ қояды. Мур Мичиган штатының Оскода қаласының екі жас тұрғынымен де сұхбаттасады. Мур үкімет пен БАҚ құралының тудырған қорқыныш атмосферасы америкалықтарды қарулануға итермелеп, қару-жарақ өндіруші компанияларға пайда әкеледі деп санайды. Мур боулингтің Мэрилин Мэнсон сияқты, тіпті сол кезде Сербияға бомбалау операциясын бастаған президент Билл Клинтон сияқты, мектепке жасалған шабуылдарға біршама жауапты болуы мүмкін екенін айтады.
The film's title refers to the story that Eric Harris and Dylan Klebold—the two students responsible for the Columbine High School massacre—attended a school bowling class at 6:00 AM on the day they committed the attacks at school, that commenced at 11:17 AM. Later investigations showed that this was based on mistaken recollections, and Glenn Moore of the Golden Police Department concluded that they were absent from school on the day the attack took place. Moore incorporates the concept of recreational bowling into the film in other ways as well. For example, the Michigan Militia use bowling pins for their target practice. When interviewing former classmates of the two boys, Moore notes that the students took a bowling class in place of physical education. He suggests that this might have very little educational value and the people he interviews generally agree, noting how Harris and Klebold led introverted lifestyles and had careless attitudes towards the game, and that nobody thought twice about it. Moore questions whether the school system is responding to the real needs of students or if they are reinforcing fear. Moore also interviews two young residents of Oscoda, Michigan. Moore suggests a culture of fear created by the government and the media leads Americans to arm themselves, to the advantage of gun making companies. Moore suggests that bowling could have been just as responsible for the attacks on the school as Marilyn Manson, or even President Bill Clinton, who launched bombing attacks on Serbia at the time.
Банктік шот ашу үшін тегін қару
Алғашқы сахнада Мичиган штатының солтүстігіндегі банк клиенттерге белгілі бір сомада ақшаны мерзімдік салымға салғанда тегін аң аулау мылтығын береді. Фильм Мурдың банкке барып, салым жасағанын, қажетті қағаздарды толтырып, жаңа Weatherby аңшылық мылтығын алып, банкіден шығар алдында өзі туралы тексерудің нәтижесін күтіп отыруын көрсетеді. Банктен шығар кезде Мур: "Банкте қару-жарақ таратудың қауіпті екенін ойлайсыз ба?" - деп сұрайды.
An early scene depicts a bank in northern Michigan that gives customers a free hunting rifle when they make a deposit of a certain size into a time deposit account. The film follows Moore as he goes to the bank, makes his deposit, fills out the forms, and awaits the result of a background check before walking out of the bank carrying a brand new Weatherby hunting rifle. Just before leaving the bank, Moore asks: "Do you think it's a little dangerous handing out guns at a bank?"
Қорқыныш ауа-райы
Мур АҚШ-тың қаруға және зорлыққа қатысты көзқарасын, қару иеленуі АҚШ-қа шамалас деңгейдегі Канада аймақтарындағы бағытқа салыстырады. Ол өз тұжырымын Канада-АҚШ шекарасына жақын жердегі Канада қалаларына сапар шегу арқылы көрсетеді, онда ол есіктердің құлыпталмағанын және қылмыс пен қауіпсіздік туралы алаңдаушылықтың азайғанын байқайды. Фарбер фильм туралы былай дейді: «Мур кейін «Фаренгейт 9/11» кітабында кеңейткен тұжырымы – американдық қоғамды қорқыту арқылы қарулы зорлық-зомбылықтың эпидемиясына үлес қосады». Мур Канададағы жаңалықтарды «қанды жаңалық – басты жаңалық» қағидасын ұстанбайтынын көрсетеді. Бұл Мурдың медиа Американың қорқынышын және қорғану қажеттілігін күшейтеді деген аргументін нығайтады. «Америка Құрама Штаттарының қысқаша тарихы» мультфильмі Америкадағы қорқыныштың қалай пайда болғанын және жылдар бойы қалай өзгергенін көрсетеді. Бұл бөлімде қарулы зорлық-зомбылықтың себептерін талқылайтын бірнеше сарапшылардың монтаждалған сөздері бар. Көптеген адамдар зорлық-зомбылықтың себебін теледидар, кино және бейне ойындармен байланыстырады, бірақ монтаждың соңында олар кінәні Мэрилин Мэнсонға жабады. Содан кейін Мур мен Мэрилин Мэнсонның сұхбаты көрсетіледі. Мэнсон Мурмен АҚШ-тың атмосферасы туралы пікірлерімен бөліседі, АҚШ қоғамы «қорқыныш пен тұтынуға» негізделгенін айтады. Ол «аузыңнан жаман иіс келсе, адамдар сенімен сөйлеспейді» деген Colgate жарнамасын және қорқынышқа негізделген басқа жарнамаларды мысалға келтіреді. Мэнсон сондай-ақ, үкіметтің күшті ықпалымен БАҚ Клебольд пен Харристің іс-әрекеттеріне оның ықпалы президент Клинтонға қарағанда зор екенін мәлімдегенін айтады, Клинтон 1999 жылдың 20 сәуірінде НАТО-ның Югославияға қарсы операциясы кезінде Косовоға бұрынғы күндерге қарағанда көбірек бомба тастаған. Мур Мэнсоннан Колумбайндегі студенттерге не айтарын сұрағанда, Мэнсон: «Мен оларға ештеңе де айтпаймын, керісінше олардың айтқанын тыңдаймын, бірақ ешкім мұны істемеді» дейді. South Park сериалының авторы Мэтт Стоун, Литтлтон қаласында өскен, фильмдегі туған қаласы және оқиға туралы Мурмен сөйлесуге келіседі. Ол Мур өзін немесе фильмдегі мәлімдемелерін қате көрсеткенін сезінбесе де, «Америка Құрама Штаттарының қысқаша тарихы» мультфильміне наразылық білдіреді. Стоун мен оның әріптесі Трей Паркер мультфильмнің олардың стиліне өте ұқсас екенін және Стоунмен жасаған сұхбатқа жақындығы көрермендерді олардың оны жасағанына сендіріп жіберген болуы мүмкін деп ойлады. «Бұл Майкл Мурдің фильмдерде не істейтінін түсінуге көмектесетін жақсы сабақ болды. Ол бұл не екенін нақты айтпайды, бірақ бөліктерді біріктіріп, жоқ жерде мағына жасайды», - деді Стоун кейінгі сұхбатында. Жауап ретінде Стоун мен Паркер Мурды «әңгімелейтін, семіз, хот-дог жейтін ақымақ» ретінде бейнеледі, ол 2004 жылғы «Америка командасы: әлемдік полиция» фильміндегі басты кейіпкерлерге қарсы жанкешті шабуыл жасады.
Moore contrasts his portrayal of the U. S. attitude toward guns and violence with the attitude prevailing in areas of Canada where gun ownership is at similar levels to the U. S. He illustrates his thesis by visiting neighborhoods in Canada near the Canada–U. S. border, where he finds front doors unlocked and much less concern over crime and security. In regards to the film, Farber states "Moore's thesis, which he later elaborated in Fahrenheit 9/11, is that the fear mongering that permeates American society contributes to our epidemic of gun violence". Moore shows news stories in Canada which do not follow the "if it bleeds it leads" mentality. This adds to Moore's argument that the media is driving America's fear as well as their need for protection. The cartoon "A Brief History of the United States of America" encompasses Moore's view of where the fear in America started and how it has progressed and changed over the years. In this section, there is a montage of several social pundits stating possible causes for gun violence. Many claim links with violence in television, cinema, and video games; towards the end of the montage, however, the same people all change their claims to Marilyn Manson's responsibility. Following this is an interview between Moore and Marilyn Manson. Manson shares his views about the United States' climate with Moore, stating that he believes U. S. society is based on "fear and consumption", citing Colgate commercials that promise "if you have bad breath, [people] are not going to talk to you" and other commercials containing fear based messages. Manson also mentions that the media, under heavy government influence, had asserted that his influence on the acts of Klebold and Harris was far greater than that of President Clinton, who ordered more bombings on Kosovo on April 20, 1999, than any other day during the NATO campaign against Yugoslavia. When Moore asks Manson what he would say to the students at Columbine, Manson replies, "I wouldn't say a single word to them; I would listen to what they have to say, and that's what no one did." South Park co creator Matt Stone—who grew up in Littleton—agreed to talk with Moore about his hometown and the shooting in the film. Although he did not feel that Moore mischaracterized him or his statements in the film, he harbored ill feelings about the cartoon "A Brief History of the United States of America". Both Stone and his fellow South Park creator Trey Parker felt that the cartoon was done in a style very similar to theirs, and its proximity to Stone's interview may have led viewers to believe that they created the cartoon. "It was a good lesson in what Michael Moore does in films. He doesn't necessarily say explicitly this is what it is, but he creates meaning where there is none by cutting things together," Stone remarked in a later interview. As a humorous retort to this, Stone and Parker portrayed Moore as "a gibbering, overweight, hot dog eating buffoon" who ultimately commits a suicide bombing against the protagonists in their 2004 film, Team America: World Police.
Статистика
Мұра АҚШ-та қарулы зорлық-зомбылықтың неге соншалықты жоғары екендігі туралы кең таралған түсініктерді зерттейді. Ол себеп ретінде Мэрилин Мэнсонды қарастырады, бірақ неміс азаматтарының көбі Мэрилин Мэнсонды тыңдайтынын (басқаша айтқанда, халыққа шаққанда) және елде готтардың саны АҚШ-қа қарағанда көп, ал қарулы зорлық-зомбылықтың көрсеткіші төмен (Германия: жылына 381 оқиға). Ол зорлық-зомбылық фильмдерін де қарастырады, бірақ басқа елдерде де осындай фильмдер бар екенін атап өтеді, мысалы, француз тіліндегі субтитрлермен "Матрица" көрсетіледі (Франция: жылына 255 оқиға). Ол видео ойындарды да зерттейді, бірақ көптеген зорлық-зомбылық ойындары Жапониядан келетінін байқайды (Жапония: жылына 39 оқиға). Өзінің салыстыруларын АҚШ-тың зорлық-зомбылық тарихы себеп деген пікірді қарастырумен аяқтайды, бірақ Германия, Жапония, Франция және Ұлыбританияның да ұқсас тарихы бар екенін көрсетеді (жылына 68 оқиға). Мур осы бөлімді келесі елдердегі қарумен байланысты өлім-жітімнің статистикасымен аяқтайды:
Moore follows up by exploring popular explanations as to why gun violence is so high in the United States. He examines Marilyn Manson as a cause, but states that more German citizens listen to Marilyn Manson (per capita) and that the country has a larger Goth population than the United States, with less gun violence (Germany: 381 incidents per year). He examines violent movies, but notes that other countries have the same violent movies, showing The Matrix with French subtitles (France: 255 incidents per year). He also examines video games, but observes that many violent video games come from Japan (Japan: 39 incidents per year). He concludes his comparisons by considering the suggestion that the United States' violent history is the cause, but notes the similarly violent histories of Germany, Japan, France, and the United Kingdom (68 incidents per year). Moore ends this segment with gun related deaths per year statistics of the following countries:
The American Prospect журналы Гаранс Франке Рутаның фильмді АҚШ-тағы қылмысқа қатысты муниципалитеттердің басқару рөлін назардан тыс қалдырғаны үшін, сондай-ақ Колумбайн оқиғасына баса назар беріп, зорлық-зомбылықтың афроамерикандық құрбандарын елемегені үшін сынады. "Мысалы, Нью-Йоркте 1993 жылы 1,927 кісі өлтірілсе, 2001 жылы бұл көрсеткіш 643-ке дейін төмендеді, бұл ұлттық деңгейдегі көрсеткіштің төмендеуіне елеулі үлес қосты. Мур сұхбат алып, мазақтайтын көптеген кісі өлтірушілер мен құрбандар спорттық аңшылар немесе милиция емес".
The American Prospect published a piece by Garance Franke Ruta criticizing the film for ignoring the role that municipal governance plays in crime in the United States, and ignoring African American urban victims of violence while focusing on the unusual events of Columbine. "A decline in murders in New York City alone—from 1,927 in 1993 to 643 in 2001—had, for example, a considerable impact on the declining national rate. Not a lot of those killers or victims were the sort of sports hunters or militiamen Moore goes out of his way to interview and make fun of."
Kmart-тың қайтаруы
Мур екі Колумбайннен аман қалғандарды, Марк Тейлор мен Ричард Кастальдоны (сегмент барысында танылмаған Брукс Браунмен бірге) американдық супермаркет Kmart-тың Мичиган штаб-пәтеріне, Трой қаласына алып барып, денелерінде қалған оқтарды қайтаруды талап етеді. Оқтарды қылмыскерлер осы Kmart дүкенінен сатып алған еді. Мур және құрбандар ғимараттың вестибюлінде бірнеше сағат күтеді, бірнеше Kmart қызметкерімен сөйлеседі, бірақ олар мәселені шешуден жалтарып алады. Содан кейін Мур жақын орналасқан Стерлинг-Хайтс қаласындағы Kmart-қа барады, онда дүкендегі барлық оқ-дәріні сатып алады. Үшеуі келесі күні жергілікті БАҚ өкілдерімен бірге компанияның бас кеңсесіне қайта оралады. Компанияның коммуникация вице-президенті Мурмен және баспасөз өкілдерімен сөйлесу үшін дереу жіберіледі және компания 90 күн ішінде тапаншаға арналған оқ-дәрі сатуын тоқтататынын жариялайды. "Біз жеңіске жеттік", - сенімсіздікпен айтады Мур. "Бұл біз тілегеннен де артық".
Moore takes two Columbine survivors, Mark Taylor and Richard Castaldo (along with Brooks Brown, who remains unidentified during the segment), to the Troy, Michigan headquarters of American superstore Kmart to claim a refund on the bullets still lodged in their bodies, which were purchased by the perpetrators at a Kmart store. Moore and the victims wait for hours in the building's lobby, speaking to several Kmart employees, who evade the issue. Moore then decides to visit a Kmart in nearby Sterling Heights, where they purchase the store's entire supply of ammunition, and the three return to the company's headquarters the following day with several members of the local media. The company's vice president of communications is quickly sent down to address Moore and the press, and announces that the company will phase out handgun ammunition sales within 90 days. "We've won," says Moore, in disbelief. "That was more than we asked for."