Кіріспе

Левонантрадол (CP 50,556 1) - 1980 жылдары Pfizer компаниясы әзірлеген дронабинолдың (Маринол) синтетикалық каннабиноидты аналогы. Ол ТГК-дан 30 есе күшті және CB1 және CB2 каннабиноид рецепторларын белсендіре отырып, көкірекке қарсы және ауырсынуды басатын әсері бар. Левонантрадол қазіргі уақытта медицинада қолданылмайды, өйткені дронабинол немесе набилон көп жағдайда пайдалы деп саналады, алайда ол канабиноидтардың терапиялық қолдануы туралы зерттеулерде кеңінен қолданылады.

Фармакодинамика

Левонантрадол CB1 рецепторларының толық агонистi болып табылады. Каннабиноидты рецепторлар G протеинді жұптасқан рецепторлардың (GPCR) суперотбасысына жатады, ал эндогенді каннабиноидтар табиғи түрде GPCR- ді белсендіреді. GPCRs аденозил циклазаның және екінші хабаршы циклдік аденозин монофосфатының (cAMP) жинақталуын тежеуге ықпал етеді. CB1 рецепторы - орталық жүйке жүйесіндегі ең көп таралған GPCR. CB1R- лардың белсенділігі мидағы кальций өткізгіштігін төмендетеді және калий өткізгіштігін арттырады. CB сигналы табиғи түрде синапстық берілімді реттейді және психоактивтілікті реттейді, ал синтетикалық каннабиноидтар осы әрекеттерді еліктейді. Левонантрадолдың тиімділігі GCPR белсенділігінің деңгейіне байланысты болса да, Левонантрадол сияқты толық агонисттер GPCR- ларды белсендіре алады және Gα- ні GTP- ге жоғары аффиндік күйге немесе GDP- ге төмен аффиндік күйге айналдыра алады. Бұрынғы зерттеулер левонантрадолдың басқа ұқсас синтетикалық каннабиноидтарға (мысалы Δ9 ТГК) қарағанда жоғары байланысу аффинитеті мен тиімділігіне ие екенін көрсетеді.

Фармакокинетика

Левонантрадол жануарлар, мысықтар, кеміргіштер мен адам емес приматтармен кеңінен сынақтан өткізілген. Сондай- ақ бұл препарат клиникалық зерттеулерде қатерлі ісікпен ауыратын науқастар арасында сыналды. Левонантрадол көбінесе бұлшықетке (І. М.) беріледі, бірақ ол ауызға да берілуі мүмкін. Доза 0, 25 мг- ден 3, 0 мг- ға дейін әр 2 - 4 сағат сайын, ал жартылай құю мерзімі 1 - 2 сағатқа дейін созылады. Левонантрадолды бұлшықетке енгізу үшін препаратты 5% этанолға, 5% эмульфуга және 90% стерильді тұщы ерітіндіге еріту керек. Левонантрадол сияқты синтетикалық каннабиноидтар қан-ми кедергісін тез өтеді, өйткені олар липофилділігі жоғары және молекулалық салмағы төмен. Левонантрадолдың биологиялық қолданылуы бірінші жолғы метаболизмге байланысты өзгермелі.

Емдеу

Левонантрадолдың ауырсынуды жеңілдету және құсуға қарсы әсері онкологиялық науқастарда клиникалық сынақтан өтті. Химиотерапиядан өткен қатерлі ісікпен ауыратын науқастар жиі қатты ыстық ыстықты сезінеді, ал Левонантрадолдың бұл құсу белгілерін азайтатыны тексерілген. Ол көбінесе ТГК орнына қолданылады, өйткені оның тиімділігі жоғары. Левонантрадол сонымен қатар орталық жүйке жүйесіндегі ауырсыну жолдарына әсер етеді, бұл препаратты ауырсынуды жеңілдетуге мүмкіндік береді. Зерттеулер левонантрадолдың жартылай жойылу мерзімінде еріндірудің пайда болуын жоққа шығарған. Басқа зерттеулер канабиноид агонисттері опиоидтық антиноцицепциямен синергиялық әсер етуі мүмкін екендігін көрсетеді. Каннабиноид рецепторлары ноцицептивті жолдарда орналасқан, ал CB-лер TRP арналарында сигнал трандукциясын ынталандыра алады. Левонантрадол ноцицептивті және операциядан кейінгі ауырсынуды жеңілдетіп, жүрек айнуды азайтып, спастикті жақсартатын болса да, плацебоға қарағанда тиімдірек, оны әлі заңдық дәрі ретінде мақұлдаған жоқ. Зерттеушілер левонантрадолдың кодеиннен артық әсері жоқ деген қорытындыға келді, сондықтан олар оны клиникалық тәжірибеге енгізуді ұсынбайды.

Жанама әсерлер

Левонантрадолдың жанама әсерлері адам емес приматтарда птоз, седация және атаксияны қамтиды. Кеміргіштерде бұл симптомдарға дисфория, есте сақтау қабілетінің нашарлауы, қозғалыс үйлестіруінің бұзылуы, концентрацияның төмендеуі және бейбағдарлық жатады. Левонантрадол да қорқыныш реакциясын төмендетеді. Адамда жағымсыз әсерлерге ауыздың құрғауы, ұйқысырау, бас айналу, қабылдаудың өзгеруі, жеңіл седация және концентрация тапшылығы жатады. Ол жүрек соғуының жылдамдығын арттырып, қан қысымын төмендетеді. Етсе, еффориялық симптомдар сирек кездеседі.

Синтез

3,5 диметоксианилин мен этил ацетацетатының арасында дан тұзының түзілуі, содан кейін борогидраттың азаюы 1 синтонды береді. Аминдік топты этилхлороформатымен рхн арқылы қорғайды, эфирлік топты мыспендіреді, содан кейін полифосфор қышқылымен циклодегидратациялау дигидрохинолин сақиналық жүйесіне әкеледі (2). HBr-мен бұғаттаудан кейін келаттанбаған фенолды гидроксилдің этерификациясы жүргізіледі, 3. NaH және этил форматымен өңдеу белсенді метиленнің N формациялануына және C формациялануына әкеледі, нәтижесінде 4- гелидті метиленді береді. Михайл метил винил кетонын (MVP) қосу, содан кейін белсенді C формаль тобын алып тастау үшін бірінен соң бірі базалық өңдеулер, содан кейін Робинсонды жоюды аяқтау үшін 5. Сұйық аммиактағы литий олефиндік байланысты азайтады, ал бірінен соң бірі ацетилдену және натрий борогидратының азаюы натрадолдың синтезін аяқтайды (6).

Қауысқан қосылыстар

Сонымен қатар, левонантрадолға ұқсас көптеген басқа қосылыстар да әзірленді, соның ішінде CP 42, 096, CP 47, 497, CP 55, 940 және CP 55, 244. Левонантрадолдың дезацетилдік туындысы (DALN немесе CP 54939) және оның N метилдік туындысы, сондай- ақ тетрациклді аналогының барлығы левонантрадолдың өзіне ұқсас белсенділікке ие.