Кіріспе

Муссимол (агарин немесе пантерин деп те аталады) – Amanita muscaria және туысқан саңырауқұлақтардың негізгі психоактивті құрамының бірі. Муссимол – ГАМБАА рецепторының қуатты және таңдамалы ортостерикалық агонисті болып табылады және седативтік ұйқылық, басушылық және галлюциногенді психоактивтілік көрсетеді. Бұл түссіз немесе ақ түсті қатты зат изоксазол класына жатады. Муссимол эпилепсияға қатысты І фазалық клиникалық сынақтан өтті, бірақ сынақ тоқтатылды. 2023 жылғы жаңа зерттеулер көрсеткендей, GABAA рецепторының агонисті Муссимол өзінің ең жоғары әсері кезінде ауырсынуды айтарлықтай жеңілдете алады. Қазіргі уақытта Австралияда федералдық деңгейде тыйым салынды және АҚШ-та FDA қарауына күтілуде, бірақ ғалымдар оның опиоидтар сияқты ауырсынуды баса білуі мүмкін екеніне сендіреді, бірақ опиоидтарға байланысты тәуелділік қаупі төмен.

Биохимия

Муссимол – Аманита мускария улануына жауапты психоактивті қосылыстардың бірі. Аманита мускарияның нейротоксикалық екінші метаболиті болып табылатын иботен қышқылы, саңырауқұлақ жегенде немесе кептіргенде муссимолға пропрепарат ретінде қызмет етеді, декарбоксилдеу арқылы муссимолға айналады. Муссимол Amanita muscaria (құмырсқа саңырауы) және Amanita pantherina саңырауқұлақтарында мускаринмен (аз мөлшерде кездеседі және әсері жоқ), мусказонмен және иботен қышқылымен бірге түзіледі. А. muscaria және А. pantherina жеу кезінде сақтық таныту керек және құсу сезімін азайту үшін дұрыс дайындалуы қажет. А. muscaria-да қалпақтың терісінің астындағы қабатында муссимолдың ең көп мөлшері бар, сондықтан ол ең психоактивті бөлігі болып табылады.

Фармакология

[[Файл:Muscimol және GABA 3D.png|left|thumb|ГАМК және муссимол молекулалары осы суретте көрсетілгендей ұқсас 3D конформацияға ие болуы мүмкін. Осы ұқсастықтың арқасында муссимол белгілі бір ГАМК рецепторларына байланады. GABAA рецепторлары мида кең таралған, сондықтан муссимолды қолданған кезде ми қабығы, гиппокамп және мишақшаны қоса алғанда, бірнеше аймақтардағы нейрондық белсенділікті өзгертеді. Муссимол әдетте GABAA дельта рецепторларына ерекше жоғары аффинитеті бар селективті GABAA агонист ретінде қарастырылса да, ғылыми зерттеулер активті ингредиент муссимолды дозалау әдетте дәл емес екенін көрсетті, өйткені оны кептірілген аманита саңырауқұлағынан алу керек. Алайда, муссимолдың психоактивті дозасы 8 мен 15 мг аралығында болады. Құрғатылған Аманита мускария түймешігінің бір граммында осындай мөлшерде муссимол болуы мүмкін; алайда, құдіреті саңырауқұлақтар арасында айтарлықтай өзгереді. Тұтынылған кезде муссимолдың едәуір бөлігі метаболизмге түспейді және зәрмен шығарылады, бұл құбылысты сибирлік практиктер дәстүрлі энтеогендік пайдалануда пайдаланады. Хантингтон ауруы мен созылмалы шизофрениясы бар науқастарда ауыз арқылы қабылданған муссимол дозасы пролактин мен өсу гормонының деңгейін көтеруге себепші болады. ЭЭГ-ге қосылған қояндарды қамтитын сынақ кезінде муссимол айқын синхронды ЭЭГ ізін көрсетті. Бұл серотонергиялық психоделиктерден айтарлықтай ерекшеленеді, олармен ми толқынының үлгілері көбінесе десинхронизацияны көрсетеді. Жоғары дозаларда (2 мг/кг вена арқылы) ЭЭГ-де сипаттамалық шыбықтар пайда болады.

Әсерлер

Бұларға эйфория, түс сияқты (ашық) сана жағдайы, денеден шығу сезімі және синестезия жатады. Жағымсыз әсерлерге жеңіл немесе орташа дәрежедегі құсық, асқазанның дискомфорты, сілекейдің артуы, бұлшық еттердің қылығы немесе дірілдеуі кіреді. Көп дозада күшті диссоциация немесе сананың шатасуы сезілуі мүмкін. Муссимолдың көптеген әсерлері оның фармакологиясына сай келеді, себебі ол GABAA рецепторының агонисті болып табылады, көптеген басушы немесе ұйқылық гипнотикалық әсерлерді көрсетеді. Дегенмен, седативтік препараттардың әсер ету профилінен өзгеше, муссимол, Z препараттары сияқты, қабылдаудың галлюциногендік өзгерістерін тудыруы мүмкін. Муссимолдың галлюциногендік әсері золпидем сияқты басқа ГАМК-ергіш препараттардың галлюциногендік/ кішкентай адамдарды көру сияқты жанама әсерлерімен ең жақын.

Құрылымы

Муссимолды алғаш рет 1964 жылы Онда *Amanita pantherina* саңырауқұлағынан бөліп алды және ол аминқышқыл немесе пептид деп есептелді. Оның құрылысын кейін Такемото, Еугстер және Боуден анықтады. Муссимол – алкоголь және аминометил топтарын қамтитын жартылай қатаң изоксазол. Муссимол көбінесе таутомер түрінде бейнеленеді, онда ол амид сияқты конфигурацияны қабылдайды. Ол сондай-ақ цвиттерион ретінде де көрсетіледі.

Оқшаулау

Муссимолды Amanita muscaria саңыраукүлерінің қабығын қайнап тұрған сумен өңдеу, одан кейін жылдам салқындату және негізгі шайырмен тағы өңдеу арқылы бөліп алуға болады. Бұл сумен жуылады, содан кейін колонкалық хроматография арқылы сірке қышқылымен шығарылады. Шығарылған ерітінді мұздатып кептіріліп, суда ерітіліп, целлюлоза фосфатынан тұратын колонкадан өтеді. Амоний гидроксидімен тағы бір шығару және спирттен қайта кристалдау нәтижесінде таза муссимол алынады. Егер таза муссимол қажет болмаса, мысалы, ойын-сауық немесе рухани мақсаттар үшін, кептірілген Amanita muscaria саңыраукүлерін суда отыз минут қайнату арқылы шикі экстракт дайындалады.

Австралия

Муссимол Австралиядағы Уытты заттар стандартына сәйкес (2015 жылғы қазан) 9-тараптағы тыйым салынған зат ретінде қарастырылады. 9-тараптағы зат – "Коммуналдық және/немесе мемлекеттік немесе аумақтық денсаулық сақтау органдарының келісімімен медициналық немесе ғылыми зерттеулер, сондай-ақ талдау, оқыту немесе білім беру мақсатында қажет болған жағдайларды қоспағанда, заңмен өндіруіне, иеленуіне, сатуына немесе қолдануына тыйым салынған, теріс пайдаланылуы немесе қате қолданылуы мүмкін зат".

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарының Федералды үкіметі Amanita muscaria және muscimol екеуін де бақыланатын заттар деп санамайды. Бұл оларды өсіру, иелену және тарату АҚШ Федералды үкіметімен реттелмейді дегенді білдіреді. Amanita muscaria және muscimol-дің тағамдық өнімдердің құрамында қолданылуының заңдылығы әлі анық емес, себебі екеуі де FDA-ның тағамдық қоспалары ретінде бекітілмеген. Дегенмен, Флорида штатының ауыл шаруашылығын реттеуші органдары "Аманита" өнімдерін сатушы бір компанияға қарсы шара қолданды, себебі агенттік бұл өнімдерді штаттық заңнама бойынша сапасыз деп таныды. Муссимол штат деңгейінде реттелуі мүмкін. Луизиана штатының 159-заңымен әшекейлік немесе эстетикалық мақсаттардан басқа Amanita muscaria-ны иеленуге және өсіруге тыйым салынды. Заңмен рұқсат етілген тағамдық өнімдердің немесе диеталық қоспалардың құрамында болмаса, адамдарға қолдануға арналған Amanita muscaria-ның кез келген дайындамалары, соның ішінде муссимол заңсыз деп есептеледі.