Кіріспе

Канобистің әсерлері канобис өсімдігіндегі химиялық қосылыстардың, оның ішінде тетрагидроканнабинол (ТГК) және 120 терпен сияқты 113 түрлі каннабиноидтардың салдарынан туындайды, бұл оның адам ағзасына әртүрлі психологиялық және физиологиялық әсер ететін дәрілік қасиеттерін қамтамасыз етеді. Cannabis туысына жататын әртүрлі өсімдіктерде ТГК және басқа каннабиноидтардың, сондай-ақ фармакологиялық әсер ететін жүздеген басқа молекулалардың әртүрлі және көбінесе болжауға қиын концентрациялары бар, сондықтан соңғы жалпы әсерді сенімді түрде болжау мүмкін емес. Әсер ету кезіндегі жедел әсерлер кейде эйфория немесе алаңдаушылықты қамтуы мүмкін. Кейбіреулер марихуанада әртүрлі мөлшерде кездесетін тағы бір каннабиноид – канабидиол (КБД) – ТГК-ның кейбір қолданушыларға әсер ететін жағымсыз әсерлерін жеңілдете алады деп мәлімдейді, бірақ КБД-нің адамдарға тигізетін әсері туралы көп мәлімет жоқ. Каннабиноид рецепторларының антагонисттері бұрын канобис уыттануына қарсы дәрі ретінде сыналып, уыттанудың физиологиялық және психологиялық әсерлерін азайтуға немесе жоюға мүмкіндік берген. Осы өнімдердің кейбіреулері қазіргі уақытта канобиске қарсы дәрі ретінде әзірленуде. АҚШ-та медициналық канобис зерттеулері федералды шектеулермен шектеледі. Кез келген затты түтіну темекі тарту сияқты бірдей тәуекелдерді тудыруы мүмкін, себебі барлық түтінде канцерогендер бар, ал осы факторлар бойынша соңғы шешімдер даулы. Канобис қолдану бұзылысы – бұл психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығының (DSM 5) бесінші нұсқасында медициналық диагноз ретінде анықталған.

Каннабиноидтар және каннабиноидты рецепторлар

Канобистегі ең көп таралған психоактивті заттар – канабиноидтар, әсіресе ТГК. Кейбір сорттар мұқият іріктеу және өсіру технологияларын қолдану арқылы 34%-ға дейін ТГК құрамын құрайды. Cannabis sativa-да тағы бір психоактивті канабиноид – тетрагидроканнабиварин (THCV) кездеседі, бірақ ол шамалы мөлшерде болады және канабиноид антагонисті болып табылады. Канобисте психоактивті әсер көрсетпейтін, бірақ оның жұмыс істеуі үшін қажетті ұқсас қосылыстар бар: канабидиол (CBD), ТГК-ның изомері; канабиварин (CBV), канабинолдың (CBN) аналогы, ерекше бүйір тізбегі бар; канабидиварин (CBDV), КБД-нің аналогы, басқаша бүйір тізбегі бар, және канабинол қышқылы. КБД, дәрілік заттарды метаболизмдейтін цитохром P450 ферменттерін тежеу арқылы ТГК метаболизмін реттейді деп саналады; мұндай механизмдердің бірі – КБД метаболизмі нәтижесінде көміртек оксидінің (фармакологиялық белсенді нейротрансмиттер) пайда болуы. ТГК тез арада 11-гидрокси-ТГК-ға айналады, ол да фармакологиялық белсенділікке ие, сондықтан эйфория қандағы ТГК деңгейі өлшенетін уақыттан ұзақ сақталады.

Мидағы биохимиялық механизмдер

Каннабиноидтар әдетте 1,1'-диметилпиран сақинасын, әртүрлі түрленген ароматикалық сақинаны және әртүрлі қанықпаған циклогексил сақинасын, сондай-ақ олардың тікелей химиялық прекурсорларын қамтиды, бұл шамамен 60 бициклдік және трициклдік қосылыстан тұратын отбасыны құрайды. Басқа көптеген неврологиялық процестер сияқты, каннабистің миға әсері сигналдарды жіберудің электрохимиялық жүйесі арқылы нейрондарға сигналдарды трансляциялаудың стандартты протоколына сәйкес келеді, бұл биологиялық жауапты қамтамасыз етеді. Қазіргі таңдағы түсінік бойынша, каннабиноид рецепторлары омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың көпшілігінде ұқсас нысанда кездеседі және 500 миллион жылдық эволюциялық тарихқа ие. Каннабиноидтардың каннабиноид рецепторларымен байланысуы аденилциклаза активтілігін төмендетеді, кальций N-каналдарын тежейді және K+A-каналдарын дезингибициялайды. Каннабиноид рецепторларының кем дегенде екі түрі бар (CB1 және CB2).

Денедегі тұрақтылық

Каннабиноидтардың көпшілігі липофильді (майға еритін) заттар болып табылады, олар майда оңай жинақталады, соның салдарынан басқа ойын-сауыққа бағытталған есірткілерге қарағанда жойылудың ұзақ жартылай кезеңін қамтамасыз етеді. Редвуд зертханасының мәліметтері бойынша, ТГК молекуласы және оған байланысты заттар есірткіге қарсы тестілерде әдетте 3 күннен 10 күнге дейін анықталады. Ұзақ мерзімді қолданушылар каннабисті қолдануды тоқтатып қойғаннан кейін екі-үш айға дейін оң нәтиже бере алады (есірткіге қарсы тестті қараңыз).

Уыттылығы

Марихуананы түтінге тартқанда ТГК қандағы деңгейі бірнеше минуттан кейін жылдам жоғалып, содан кейін төмендейді, бірақ психотроптық әсері одан ұзақ сақталады. Жеуге арналған марихуана түрлерінде көбінесе бірнеше жүз миллиграмм ТГК болады, бұл әдеттегі марихуана тілегіндегі 32 мг-дан әлдеқайда көп. Жеуге арналған марихуана өнімдерінің таралуы балалар мен жастардың улану жағдайларының күрт өсуіне әкеп соқты: марихуананы заңдастырған АҚШ штаттарында мұндай жағдайлармен шұғыл медициналық көмекке түсу көрсеткіштері әдетте екі есеге артқан. Балалардағы симптомдарға әлсіздік, ұйқышаңдық және құрысулар кіруі мүмкін. Марихуана жүрек-қан тамыр жүйесіне салған күшті жүктеме немесе каннабиноидтық гиперэмез синдромы салдарынан кенеттен өлімге себеп болуы мүмкін деп күдіктенуде.

Каннабиноидтарға қатысты

ТҚК, қанап өсімдігінің негізгі психоактивті құрамы, өте төмен уыттылыққа ие, ал қанап өсімдіктерін қолдану арқылы денеге түсетін мөлшері өлімге қауіп тудырмайды. Иттерде ТҚК-ның ең төменгі өлімдік дозасы 3000 мг/кг-дан жоғары. Мерк анықтамалығына сәйкес, ТҚК (50% адамның өліміне себеп болатын доза) еркек егеуқұйрықтар үшін 1270 мг/кг, ал аналық егеуқұйрықтар үшін 730 мг/кг құрайды, ал тұнба майымен ішкенде – 42 мг/кг, ал ингаляция арқылы қолданғанда – 42 мг/кг. Каннабиноидтар және қанаптағы басқа молекулалар басқа дәрі-дәрмектердің метаболизмін өзгерте алады, әсіресе CYP450 цитохромдары сияқты метаболизмдік жолдарды тазалаудағы бәсекелестікке байланысты, соның салдарынан қанапты қолданушы адам қабылдап жатқан дәрі-дәрмектердің уытты әсеріне алып келуі мүмкін.

Темекі шегумен байланысты

2007 жылғы зерттеуде темекі мен марихуана түтіні бір-біріне ұқсас болғанымен, марихуана түтінінде аммиак, сутегі цианиді және азот оксидтерінің мөлшері артық, ал канцерогенді полициклдік ароматты көмірсутектердің (ПАҚ) мөлшері кем болды. Бұл зерттеуде тікелей жұтылған марихуана түтінінде темекі түтініне қарағанда 20 есе көп аммиак және 5 есе көп сутегі цианиді бар екені анықталды. Зерттеуде темекінің негізгі және жанама (жанған «жолтай» немесе «конус» түтіні) түтінінің қасиеттері де салыстырылды. 2021 жылы жүргізілген, ВИЧ-позитивті және ВИЧ-негативті ересектер арасындағы ұзақ мерзімді зерттеуде темекі шегушілерде анықталған темекіге байланысты канцерогендік токсиндер мен биомаркерлер, тек марихуана шегушілерде де табылды. Оларға көміртек оксиді (CO), полициклдік ароматты көмірсутектер (ПАҚ), альдегидтер (мысалы, акролеин), акрилонитрил және акриламид метаболиттері жатты. Бірақ, бұл көрсеткіштер темекі шегушілермен немесе екі түрлі шегушілермен салыстырғанда төмен болды. Табақ шегуден туындаған акролеинге ұшырау деңгейі, тек марихуана шегуден туындаған ұшырау деңгейінен жоғары екені, ВИЧ-жұқпалы және ВИЧ-жұқпалы емес ересектерде анықталды. Бұл, темекі шегушілер арасында жүрек-қан тамырлары және тыныс алу ауруларының диагнозының көбеюіне әсер етеді. Марихуана түтінінде 50-ден астам белгілі канцерогендер анықталды. Оларға нитрозаминдер, реактивті альдегидтер және полициклдік көмірсутектер, соның ішінде бенз[а]пирен жатады. 2009 жылы Калифорния штатында марихуана түтіні қатерлі ісік тудыратын фактор ретінде тізілді. 2012 жылы Британдық өкпе қоры жариялаған зерттеуде марихуана түтіні канцероген ретінде танылды. Сондай-ақ, зерттеуде темекі шегудің қауіптілігі туралы хабардарлық, әсіресе жас пайдаланушылар арасында, марихуана түтінінің қауіптілігі туралы хабардарлықтан жоғары екені анықталды. Басқа байқауларға әрбір шелмеден туындаған қауіптің артуы, марихуана түтінінің жеке әсерін зерттеудің жеткіліксіздігі, темекіге қарағанда тәуелділіктің төмен деңгейі және марихуананы тұрақты түрде жиі шегуге қарағанда эпизодтық пайдалану жатады. Ұлыбританиядағы есірткі сарапшысы, профессор Дэвид Натт, Британдық өкпе қорының сілтеме келтірген зерттеуіне «жалған қорытынды» және «бұрыс әдістеме» айыптары тағылғанын атап өтті. Одан әрі, ол басқа зерттеулер марихуана мен өкпе қатерлі ісігі арасында байланыс табуға жетпегенін айтты және BLF-ті «марихуанаға қатысты алаңдаушылықты қоздыруда» деп айыптады.

Қысқа мерзімді әсерлері

Темекі шегу кезінде канабистің қысқа мерзімді әсері бірнеше секунд ішінде білінеді және әдетте 1–3 сағатқа созылатын толыққанды әсері бірнеше минут ішінде көрінеді, бұл адамға және канабистің түріне байланысты өзгеруі мүмкін. Канабисті ауызға алған кезде, темекі шегуге қарағанда әсер етуі 30 минуттан 2 сағатқа дейін кешігеді, бірақ сіңудің баяу болуына байланысты оның ұзақтығы артады. Канабис қолдану қан қысымын төмендетіп, есіктен құлау қаупін арттыруы мүмкін. Алкогольді канабиспен бірге қолдану нашарлау деңгейін және жазатайым оқиғалардан жарақаттану немесе өлім қаупін күрт арттырады.

Психологиялық әсерлері

"Еңсеуіш" деп аталатын каннабистің психоактивті әсері субъективті және әр адам мен қолдану тәсіліне байланысты әртүрлі болады. ТГК қанға еніп, миға жеткенде, каннабиноид рецепторларына қосылады. Бұл рецепторлардың эндогенді лиганды – анандамид, оның әсерін ТГК имитациялайды. Каннабиноид рецепторларының агонизмі әртүрлі нейротрансмиттерлердің, әсіресе дофамин мен норадреналиннің деңгейінде өзгерістерге әкеледі; бұл нейротрансмиттерлер марихуананы қабылдаудың жіті әсерлерімен, мысалы, эйфория мен алаңдаушылықпен тығыз байланысты. Кейбір әсерлерге жалпы сананың өзгеруі, эйфория, демалу немесе стрессті азайту, өнерді бағалаудың артуы, соның ішінде әзіл-сықақ пен музыка, шаттық, метатаным және интроспекция, есте сақтаудың жақсаруы (эпизодикалық жады), сезімталдық, сенсорлық қабылдау, либидо және шығармашылықтың артуы жатады. Абстрактілі немесе философиялық ойлау, сызықтық есте сақтаудың бұзылуы және параноя немесе алаңдаушылық та жиі кездеседі. Марихуананы тартудың ең жиі кездесетін жағымсыз әсері – уайым. Марихуананы рекреациялық мақсатта қолданғандардың 30 пайызына жуығы марихуананы шеккеннен кейін қатты уайымға түседі және/немесе үрейге түседі. Кейбір адамдар ұзақ уақыт бойы марихуана шекпегеннен кейін ғана уайымды сезінеді. Тәжірибесіздік пен бейтаныс ортада пайдалану осы алаңдаушылыққа ықпал ететін негізгі факторлар болып табылады. Канобидиол (КБР) – марихуанадан алынатын басқа да каннабиноид, ол ТГК-ның жағымсыз әсерін, соның ішінде уайымды да жеңілдетеді. Каннабис басқа да көптеген субъективті әсерлерді тудырады, соның ішінде тамақтың дәмін және хош иісін көбірек сезінуді, сондай-ақ уақытты қабылдаудағы айқын бұрмалауды. Жоғары дозаларда әсерлерге дене бейнесінің өзгеруі, есту және/немесе көру иллюзиялары, псевдоаллюцинациялар және полисинаптикалық рефлекстердің селективті бұзылуынан болатын атаксия жатады. Кейбір жағдайларда каннабис жіті психоз бен деперсонализация және дереализация сияқты диссоциативтік күйлерге әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, тіпті отбасылық психоз тарихы жоқ адамдарда да, таза ТГК клиникалық жағдайда қолданылуы уақытша психоздық симптомдарды тудырады. Қандай да бір сезімтал психоздың пайда болуы, әдетте, алты сағаттан кейін басылады, бірақ сирек жағдайларда, қатты тұтынушылар бұл симптомдардың бірнеше күн бойы жалғасуын байқауы мүмкін. Психоактивті дәрілер әдетте стимулятор, депрессант немесе галлюциногендер ретінде жіктеледі, ал каннабис осы әсерлердің барлығын біріктіреді. Ғылыми зерттеулер КБР сияқты басқа да каннабиноидтар оның психоактивті әсерінде маңызды рөл атқаратынын көрсетті.

Соматикалық әсерлері

Қаннабис қолданудың қысқа мерзімді физикалық әсерлеріне жүрек соғуының жылдамдауы, ауыздың құрғауы, көздің қызаруы (конъюнктивалық қан тамырларының кеңеюі), көз ішілік қысымның төмендеуі, бұлшық еттердің босаңсуы және қол-аяқтың суық немесе ыстық сезінуі жатады. Электроэнцефалография (ЭЭГ) әдеттегіден сәл төмен жиілікті, бірақ тұрақтырақ альфа толқындарын көрсетеді. Каннабиноидтар 1-типті каннабиноид рецепторларына жататын нейрондық каннабиноид рецепторларын белсендіру арқылы қозғалыс белсенділігін айқын түрде төмендетеді.

Ұзақтығы

Каннабис тұтынудың ең жоғары деңгейі темекілеуден кейін шамамен 20 минут өткен соң пайда болады және бірнеше сағатқа созылады. Темекілеу арқылы қысқа мерзімде қолданылатын каннабистің жалпы ұзақтығы оның қуатына, темекілеу тәсіліне – мысалы, таза немесе темекімен бірге темекілеуге – және темекіленген мөлшеріне байланысты. Есірткінің ең жоғары деңгейі әдетте орташа есеппен үш-төрт сағатқа созылады. Ауыз арқылы қабылдау темекілеуден пайда болатын улы күйдіру өнімдерін жұту қажеттілігін жояды, демек каннабис темекілеумен байланысты тыныс алу жолдарына зиян келтіру қаупін азайтады.

Тамақ құсы

Марихуана қолданғаннан кейін тәбеттің артуы жүздеген жылдар бойы тіркеліп келеді және бұл құбылыс халық арасында "munchies" деп аталады. Клиникалық зерттеулер мен сауалнамалардың нәтижелері көрсеткендей, марихуана тамақтан алған ләззатты және тамаққа деген қызығушылықты арттырады. 2015 жылғы зерттеуге сәйкес, марихуана проопиомеланокортин (POMC) нейрондарының әдетте аштықты басумен байланысты емес, ерекше мінез-құлқына себеп болады. Сиыр және адам сүтінде эндогендік каннабиноидтар, көбінесе эндоканнабиноидтар деп аталады, кездеседі. Көптеген түрлердің жаңа туған ұрпақтарының тірі қалуы олардың сүт емізуіне тікелей байланысты екені әмбеге түсірілген, ал зерттеулер эндогендік каннабиноид жүйесінің сүт сіңіру және жаңа туғандардың тірі қалуын толық бақылауға алған алғашқы жүйке жүйесі екенін анықтады. Медициналық есептерде жүрек ұстамасы немесе миокард инфарктісі, инсульт және басқа да жүрек-қан тамырлары ауруларының сирек кездесетіні туралы мәліметтер бар. Марихуананың жүрек-қан тамырларына тигізетін әсері көбінесе жас және дені сау адамдар үшін күрделі денсаулық проблемаларымен байланысты емес. 2013 жылы 18 жыл ішінде миокард инфарктісінен аман қалған 3886 адамды зерттеу көрсеткендей, "марихуана қолдану мен өлім-жітім арасында статистикалық тұрғыдан маңызды байланыс анықталған жоқ". 2008 жылы Балтимордағы Ұлттық денсаулық сақтау институтының биомедициналық зерттеу орталығы жүргізген зерттеуде, марихуананы көп мөлшерде және ұзақ мерзім бойы (аптасына 138 бөлік) тарту жүрек аурулары мен инсультпен байланысты қандағы белоктардың құрамын өзгертетіні анықталды. 2000 жылы Бостонның Бет Израиль Диаконесс медициналық орталығы, Массачусетс жалпы ауруханасы және Гарвардтың халық денсаулығы мектебінің ғалымдары марихуана қолданғаннан кейін алғашқы сағатта жүрек ұстамасының қаупі шамамен бес есеге артатынын анықтады, бұл "сексуалдық белсенділіктің алғашқы сағатында байқалатын қауіп деңгейімен шамалас". Каннабис артериті – Бюргер ауруына ұқсас, өте сирек кездесетін шеткі қан тамырларының ауруы. 1960 жылдан 2008 жылға дейін шамамен 50 расталған жағдай тіркелді, олардың барлығы Еуропада болды.

Есте сақтау және оқыту

Канопид пен есте сақтау туралы зерттеулерге үлкен үлгілердің жетіспеуі, басқа да есірткілерді қолданудың араласуы және басқа факторлар кедергі келтіреді. Канопид пен есте сақтау қабілетіне қатысты ең мықты дәлелдер оның қысқа мерзімді және жұмыс есіндегі есте сақтауға уақытша әсеріне бағытталған. Канопидті қолдану туралы зерттеулерінде Гарвард университетінің профессоры Харрисон Поуп, марихуананың ұзақ мерзімде қауіпті емес екенін, бірақ қысқа мерзімде әсер ететінін анықтады. Нейропсихологиялық тесттерден Поуп, созылмалы марихуана қолданушылардың темекі шегуді тоқтатқаннан кейін, әсіресе ауызша есте сақтауда "кем дегенде бір-екі апта" бойы қиындықтарды көрсеткенін анықтады. 28 күн ішінде есте сақтау мәселелері жойылды және субъектілерді "салғастыру тобынан ажырату мүмкін болмады". Калифорния университетінің Сан-Диего медицина мектебінің зерттеушілері марихуананы ұзақ мерзімді рекреациялық қолданудың маңызды, жүйелік неврологиялық әсерлерін көрсетуге қол жеткізбеді. Олардың нәтижелері 2003 жылғы шілде айындағы "Халықаралық нейропсихологиялық қоғам журналында" жарияланды. Доктор Игор Грант басқарған зерттеу тобы марихуана қолдануының қабылдауға әсер ететінін, бірақ миға тұрақты зақым келтірмейтінін анықтады. Зерттеушілер бұрын жарияланған 15 бақыланатын зерттеулерден алынған деректерді қарастырды, онда 704 ұзақ мерзімді марихуана қолданушы және 484 қолданбаушы қатысты. Нәтижелер ұзақ мерзімді марихуана қолданудың есте сақтау және оқуға маргиналды зиян тигізгенін көрсетті. Реакция уақыты, назар, тіл, ойлау қабілеті, сезімдік және моторлық дағдылар сияқты басқа функцияларға әсер етілмеді. Олардың айтуынша, есте сақтау және оқуға әсер етуі, ұзақ мерзімді марихуана қолдану "таңдамалы есте сақтау кемшіліктерін" тудырды, бірақ бұл әсердің "мөлшері өте шағын" болды. Джонс Хопкинс университетінің медицина мектебінің зерттеуі, марихуананы көп қолданудың 28 күнге дейін қалысқаннан кейін де нейрокогнитивтік өнімділіктің төмендеуімен байланысты екенін көрсетті.

Жүргізуге әсері

Бірнеше зерттеулер жүргізушілердің марихуана қолдануымен байланысты тәуекелдің жоғарылағанын көрсеткенмен, басқа зерттеулер тәуекелдің жоғарылағанын анықтаған жоқ. Кейбір зерттеулерде марихуана қолдану жүргізу қабілетіне кері әсер ететіндігі анықталды. "Британ медицина журналы" былай деп хабарлады: "Марихуана қолданған және үш сағат ішінде көлік жүргізгендердің көлік апатына ұшырау ықтималдығы, есірткі немесе алкогольдің әсері подьінда болмағандарға қарағанда шамамен екі есе жоғары". "Канабис және көлік жүргізу: әдебиеттерді шолу және түсініктемелер" атты еңбегінде Ұлыбританияның Көлік министрлігі марихуана мен көлік жүргізу туралы деректерді қарап шығып, есірткінің әсерінен қабілеті төмендегенімен, "марихуана қолданумен емделген адамдар өздерінің қабілетсіз екенін сезінеді. Олар мүмкіндігі болса, оны толықтыруға тырысады" деген қорытындыға келді. Көлік жүргізу симуляторларын қолданатын зерттеулерді шолуда ғалымдар "егер адамдар есірткінің әсерін жоюға үйренсе де, жалпы міндеттерді орындау кезінде (яғни, толықтырылған қабілетті сақтап қалуға ешқандай шаралар қолданылмаса) олардың өнімділігінің айтарлықтай төмендеуі байқалады" деп атап өтті. 2012 жылғы мета-талдау каннабистің жедел қолданысы автокөлік апатының тәуекелін арттыратынын көрсетті. 2013 жылы жүргізілген 66 зерттеуді қамтитын кең ауқымды шолу, марихуананың жарақаттану немесе өлімге әкелу ықтималдығының аздап, бірақ статистикалық тұрғыдан маңызды емес деңгейде артуымен байланысты екенін анықтады. АҚШ Көлік министрлігінің Ұлттық жол қозғалысы қауіпсіздігі басқармасы жүргізген ең ірі және ең қатаң бақыланған зерттеуде, жүргізушілердің қанындағы немесе ауыз суындағы ТГК деңгейін өлшеуге негізделген зерттеулердің, өз бағалауларына сүйенген зерттеулерге қарағанда, апат тәуекелінің айтарлықтай төмен (немесе мүлдем жоқ) екені анықталды. Сондай-ақ, жақсы бақыланған зерттеулер апат тәуекелінің төмен (немесе жоқ) екенін көрсетті. 2018 жылғы зерттеу көрсеткендей, рекреациялық марихуананы заңдастыру немесе қылмыстық жазасын жеңілдетуден кейін Колорадо, Вашингтон және Массачусетс штаттарында марихуанаға байланысты қаза болған апаттардың саны артты.

Басқа дәрілермен бірге қолдану

Канабис зерттеулерінде маңызды қиындық – басқа да рекреациялық есірткілерді, әсіресе алкоголь мен никотинді жиі пайдалану. Мұндай күрделіліктер канабис туралы зерттеулерде күшті бақылаудың қажеттігін көрсетеді, сондай-ақ канабис пайдаланумен байланысты деп есептелетін белгілердің себептерін анықтауды талап етеді, себебі олар темекі қолданудан да туындауы мүмкін. Кейбір сыншылар зерттеу жүргізетін мекемелер дәлелдердің шынайы және бейтарап тұжырымдамасын ұсынуға шынайы күш сала ма, әлде олар қаржыландырушылардың талаптарын орындау үшін деректерді таңдап алып, өзгерте ме деп күмәнданады. Бұл қаржыландырушылар темекі индустриясын немесе темекі салықтарына тәуелді үкіметтерді қамтуы мүмкін. Басқалары болса, соңғы қорытындылардан гөрі шикі деректерді зерттеуге назар салмақ керек деп ескертеді. 2001 жылғы Австралияның ұлттық үй шаруашылығын зерттеуі көрсеткендей, Австралияда канабис көбінесе басқа есірткілермен бірге қолданылады. Канабис қолданушылардың 95%-ы алкоголь ішеді, 26%-ы амфетамин, 19%-ы экстази қолданады, ал тек 2,7%-ы канабиспен бірге басқа есірткі қолданбағанын хабарлайды. Алкоголь мен канабистің бірге қолданылуының әсеріне қатысты зерттеулер жүргізілгенімен, осы комбинацияның үлкен танымал болу себептеріне арналған зерттеулер жеткіліксіз. Лукас пен Орозко жүргізген бақыланатын эксперименттік зерттеу нәтижелері алкогольдің қолданушының қан плазмасына ТГК-ның жылдам сіңуіне ықпал ететінін көрсетті. Австралияның психикалық денсаулық және әл-ауқат жөніндегі ұлттық зерттеуінен алынған мәліметтерге сәйкес, жақында канабис қолданғандардың үштен екісі канабис қолдануға мүмкіндік болмаған кезде алкоголь ішкен, бұл олардың бір-бірін алмастыратынын көрсетеді.

Патогендер мен микротоксиндер

Көптеген каннабисте кездесетін микроорганизмдер тек өсімдіктерге ғана әсер етеді, ал адамдарға емес, бірақ кейбір микроорганизмдер, әсіресе шөп дұрыс кептірілмеген және сақталмаған жағдайда көбейеді, адамдарға зиянды болуы мүмкін. Кейбір қолданушылар саңырауқұлақтар мен бактериялардың өсуін болдырмау үшін марихуананы ауа өткізбейтін қапқа немесе банкаға салып, тоңазытқышқа қояды. Аспаргилл флавус, Аспаргилл фумигатус саңырауқұлақтары табылған микроорганизмдердің кейбіреулері афлатоксиндерді бөліп шығарады, олар уытты және канцерогенді. Саңырауқұлақтан жұқтырған каннабистің түтінінде де саңырауқұлақ кездеседі. Термофильді актиномицеттер де каннабисте табылған. Каннабис қолдану бұзылысы Психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығының бесінші нұсқасында (DSM 5) емді қажет ететін жағдай ретінде анықталады. Буспирон және римонабант препараттары каннабистен бас тартуға көмектесуде белгілі бір табыс көрсеткен. Ұзақ мерзімді каннабис қолдану, басқа факторларға қарамастан, психоз қаупін арттырады, әсіресе генетикалық бейімділігі бар адамдарда. 2019 жылғы мета-талдау каннабис тудырған психозбен ауырған адамдардың 34% -інің шизофренияға ауысқанын көрсетті. Бұл көрсеткіш галлюциногендерге (26%) және амфетаминдерге (22%) қарағанда жоғары болды. Ұзақ мерзімді каннабис қолданушылар каннабиноидтық гипермезис синдромы (КГС) дамуына ұшырайды, ол қайталамалы және күшті құсумен сипатталады. КГС механизмі толыққанды түсініксіз және каннабис пен канабиноидтардың құсуды басу қасиеттеріне қайшы келеді. 2005-2010 жылдар аралығында АҚШ-тағы бір мекемеде қайталамалы құсумен жедел жәрдем бөліміне келгендердің шамамен 6% -ы осы синдромға шалдыққан.

Жүктілік кезіндегі әсері

Жүктілік кезінде каннабис тұтыну жануарлар зерттеулеріне сүйенсек, ұрықтың өсуінің шектелуіне, түсік тастауға және балаларда танымдық жетіспеушіліктерге байланысты болуы мүмкін, бірақ қазіргі уақытта адамдар арасында мұндай деректер шектеулі. 2012 жылғы жүйелі шолу көрсеткендей, нақты қорытынды жасау қиын болғанымен, жүктілік кезінде каннабиске ұшырау "тіл, назар, танымдық қабілеттердің кейбір салалары және жасөспін шақтағы тәртіпсіз мінез-құлықтағы кемшіліктермен" байланысты болуы мүмкін. Австралия Ұлттық есірткі кеңесі үшін дайындалған баяндамада каннабис және басқа каннабиноидтар жүктілік кезінде қолдануға қарсы көрсетіледі, себебі олар эндоканнабиноид жүйесімен өзара әрекеттесе алады.

Педиатриядағы әсерлері

Балалар әдетте кездейсоқ жағдайларда, әсіресе жеуге арналған өнімдер арқылы канабиске ұшырауы мүмкін, бұл өте жоғары дозаға алып келуі мүмкін. Ересектерге қарағанда, мұндай деңгейдегі әсер балаларда ауыр асқынуларға себеп болуы мүмкін. Бұл асқынулардың қатарында энцефалопатия, гипотония, тыныс алудың нашарлауы (жасанды тыныс алуды қажет ететіндей деңгейде), ұйқышылдық, кома және ең ауыр жағдайларда өлім туралы хабарлар бар. Балалардың жеуге арналған өнімдерге ұшырауы алаңдаушылық тудырады, себебі бұл өнімдер көбінесе тәтті (жемісті ирімшіктер, печеньелер және т.б.) болып келеді, ал марихуананың көптеген аймақтарда заңдастырылуы немесе қылмыстық жазасы жеңілдетілуі олардың таралуын арттыруда.