Кіріспе

Геометриядағы объектінің ортасы Геометрияда объектінің орталығы (Ағылшынша) немесе орталығы (Америкалық ағылшынша) - объектінің ортасындағы қандай да бір мағынадағы нүкте. Ортаның нақты анықтамасы бойынша объектінің ортасы болмауы мүмкін. Егер геометрияны изометриялық топтарды зерттеу деп қарастырсақ, онда орталық - объектіні өзіне қарай жылжытатын барлық изометриялардың тұрақты нүктесі.

Дөңгелектер, шарлар және сегменттер

Дөңгелектің орталығы - шетіндегі нүктелерден бірдей қашықтықтағы нүкте. Сол сияқты сфераның орталығы - бетіндегі нүктелерден бірдей қашықтықтағы нүкте, ал сызық қимасының орталығы - екі ұшының орта нүктесі.

Симметриялық нысандар

Бірнеше симметриясы бар нысандар үшін симметрия орталығы - симметриялық әрекеттердің өзгермеген нүктесі. Сонымен, квадрат, тік төртбұрышты, ромб немесе параллелограмның орталығы диагональдар қиылысатын жерде, бұл (басқа қасиеттермен қатар) айналу симметриясының тұрақты нүктесі. Сол сияқты эллипс немесе гиперболаның орталығы - осьтер қиылысатын жер.

Тангенциалды көпбұрыш және циклдік көпбұрыш

Тангенциалды көпбұрыштардың әрқайсысының бүйірлері белгілі бір шеңберге жанасады, оны инциркл немесе жазулы шеңбер деп атайды. Инцентр деп аталатын инцирктің орталығын көпбұрыштың ортасы деп қарастыруға болады. Циклдік көпбұрыштардың әрқайсысының ұштары белгілі бір шеңберде болады, оны айнала шеңбер немесе шектелген шеңбер деп атайды. Шеңбердің ортасы, яғни айналасы көпбұрыштың ортасы деп саналады. Егер көпбұрышты таңгек және циклдік болса, онда ол бицентрикалық деп аталады. (Мысалы, барлық үшбұрыштар бицентрикалық.) Бицентрикалық көпбұрышқа ортасы мен айналасы, әдетте, бір нүкте емес.

Жалпы көпбұрыш

Жалпы көпбұрыштың орталығын бірнеше түрлі жолмен анықтауға болады. "Сері орталық" көпбұрышты бос деп санаудан, бірақ оның ұшындағы массалары бірдей. "Қорыштық центрид" - жақтарының ұзындығы бірлігіне тұрақты массасы бар деп қарастырудан келеді. Әдеттегі орталық, тек центроид деп аталады (аумақтың орталығы) көпбұрыштың бетін тұрақты тығыздыққа ие деп қарастырудан келеді. Бұл үш нүкте жалпы алғанда бірдей нүкте емес.

Жобалаушы конустар

Жобалау геометриясында әр сызықтың өзіне параллель барлық сызықтарды қиып өтетін шексіз нүктесі немесе "суреттік нүктесі" бар. Эллипс, парабола және гипербола Евклид геометриясында проективті геометрияда конустар деп аталады және перспективалық емес проективтіктен Штайнер конустары ретінде құрылуы мүмкін. Берілген конуспен проекциялық жазықтықтың симметриясы әрбір нүкте немесе полюсті поляр деп аталатын түзуге байланыстырады. Проективті геометриядағы орталық ұғымы осы қатынасты пайдаланады. Келесі мәлімдемелер Г. Б. Халстедтен. Шекті секцияның соңғы нүктелеріне қатысты шексіз нүктесінің гармоникалық конъюгаты осы секцияның "орталығы" болып табылады. Белгілі бір конусқа қатысты шексіздегі тік сызықтың полюсі конустың 'орталығы' болып табылады. Кез келген бейнелі нүктелердің полярлары конустың ортасында болады және ол "диаметр" деп аталады. Кез келген эллипстің орталығы оның ішінде болады, өйткені оның полюсі қисықпен кездеспейді, сондықтан одан қисыққа дейін тангенстер жоқ. Параболаның орталығы - бейнелі тураның түйісу нүктесі. Гиперболаның орталығы қисықсыз орналасқан, өйткені бейнелі түзу қисықпен қиылысады. Ортадан гиперболаға дейінгі тангенстер "ассимптоталар" деп аталады. Олардың түйісу нүктелері - қисықтың шексіз нүктелері.