Кіріспе
Ежелгі Египет қаласы Ракотис (Египет: r qd(y) т, грекше ακῶτις; сондай-ақ, Rhakotis) - Александрияның орналасқан жерінде, Мысырдың солтүстік жағалауындағы қала. Ежелгі грек және мысыр тілдеріндегі грек-рим дәуіріндегі классикалық дереккөздер Ракотисті Александр Македонский келгенге дейін Александрияның ескі аты ретінде көрсетеді. Ракотис Нил өзенінің қазір сазданған Канопия тармағының батысында орналасқан. Нил өзенінің дельтасындағы порттардан айырмашылығы, оған үлкен кемелер сенімді түрде кіре алатын, ал қалаға жеткілікті су арна арқылы жеткізілетін. Сондай-ақ, бұл қалада Мысыр патшалығын сырттан келгендерден қорғайтын күзетшілер тұратын.
Rhacotis (Egyptian: r ꜥ qd(y)t, Greek Ῥακῶτις; also romanized as Rhakotis) was the name for a city on the northern coast of Egypt at the site of Alexandria. Classical sources from the Greco Roman era in both Ancient Greek and the Egyptian language suggest Rhacotis as an older name for Alexandria before the arrival of Alexander the Great. Rhacotis was located west of the now silted Canopic branch of the Nile. Unlike ports within the Nile Delta, it was reliably accessible to large ships, and enough water for a city could be supplied by a canal. It is also described as the home of sentinels who protected the Egyptian kingdom from outsiders.
Этимология
Бұл атаудың түбірі qd, яғни "құрылыс" дегенді білдіреді. r префиксі сөздіктің сөздік түрлерін infinitives-тен құрайтын мортфима ретінде қолданылуы мүмкін, сондықтан атаудың тұтастай түсінігі "құрылыс орны" немесе "құрылыс жүріп жатыр". Жоғары оқу орындарының практикалық мектебінің профессоры Мишель Шаво Александрияның құрылыс алаңының египеттік атауы ғана болуы мүмкін деп санайды;
Классикалық сипаттамалар
Алғашқы қалаға Гомердің "Одиссея" романында Протей патшалығы ретінде аталған порт - Фарос аралы да кірген болуы мүмкін. Плутархтың айтуынша, осы дерек Александрдың Фарс портында жаңа астана құруға деген шешімін өзгертті. 311 жылы Тhout айының иероглифтік "сатрап" стеласы Александриядан алынған ең көне мәтінде Ркд қаланың алдыңғы атауы ретінде көрсетілген. Страбон Александрияны сипаттағанда Ракотисті Нил өзенін күзететін мысырлық күзетшілердің мекені ретінде сипаттаған. Александрияны Родостағы тәжірибелі грек сәулетшісі және қала құрылысы Динократ жоспарлаған, ол жаңа қаланы грек әлемінде танымал болған эллиндік сәулет стиліне сәйкес үлгілеген. Ол кезде балық аулау порты болған Ракотис деген шағын ауыл қаланың батыс жағында орналасқан Мысыр кварталына айналды. Мысырлықтар бүкіл қаланы Ракотис деп атаған шығар, кейде оның бар екеніне ренжіген.
Археология
Александрия портындағы теңіз археологиясы Рхакотистің Александрдың келуі алдындағы егжей-тегжейін ашып берді. 1916 жылы жаңа порттың құрылысын дайындап жатқанда, француз инженері Гастон Жонде Фаростан батысқа қарай дамыған көне портты тапты. Камал Әбу ел Саадат 1960 жылдары зерттеу жұмыстарын жалғастырды, ол алғашқы су асты археология науқанын жүргізді, онда көптеген қираған жерлер мен 25 тонналық мүсін фрагменті табылды. 1990 жылдары Франк Годдионың басшылығымен тағы бір науқан басталды, онда он екі сфинкс, кейбіреулерін, әрине, Птолемейлер Гелиополистен алып тастаған көптеген артефактілер табылды. 400 ж. б. э. т. және б. з. 1000 ж. б. ш. ағаш үйінділері мен тақтайлар Александрияның шығыс портынан табылған. Портта табылған артефактілердің соңғы химиялық талдауы б.з.д. үшінші мыңжылдықта қорғасынның жоғары деңгейін анықтады, ол б.з.д. Ракотистің кейбір немесе барлық қалдықтары қазіргі Александрия қаласының астында жатқан болуы мүмкін, сондықтан археологтар үшін шексіз болып қалады. Бүгінгі күнге дейін Александрия маңындағы осылай аталған ертедегі қаланың қалдықтарын табуға тырысқан жоқ.
Маңыздылығы
Ракотистің маңыздылығы әлі де талқылануда. Егер Ракотис шынымен де құрылыс ауласы болса, онда ол Птолемей патшалығын құрған грек басқыншыларының келуі алдында Египет өркениетінің маңызды емес бөлігі болған болуы мүмкін.