Кіріспе

Кеңестер Кубогы (Кубок СССР) - Кеңестер Федерациясының футбол федерациясы жүргізген Кеңестер Одағындағы футбол кубогының бірінші жарысы. 1991-1992 жылғы маусымда турнир Совет/ТМД кубогы (Кубок СССРСНГ) деп аталды. Нокаут турнирі ретінде ол екі турнирлік турнир форматында Бүкіл Одақ лигасы жарыстарына қатар өткізілді. Жарыс жеңімпазы, егер ол Еуропа кубогына қатыспаса, УЕФА Кубогының жеңімпаздарының кубогына жолдама алды, бұл өз кезегінде финалиске жолдама берді. Егер команда келесі жылы УЕФА Кубогын жеңіп, ұлттық лига кубогын жеңіп алмаса, ол жаңа кубок иегерімен бірге УЕФА Кубогын жеңіп алуға құқылы. УЕФА Кубогының жеңімпаздары Кубогына алғаш рет 1965-66 жылдары қатысты, бұл кезде Киев "Динамосы" 1964 жылғы Кеңестер Кубогын жеңіп, Еуропалық жарысқа жолдама алды. 1991-92 жылғы маусымның жеңімпазы Еуропалық жарыстарда Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының орнына Ресей Федерациясын атынан жарысты.

Формат

Байқаудың форматы үнемі өзгеріп отырды. 1936 жылы өткен бірінші жарыста барлық турда бірден жеңіліп кету турнирі (дәлгерек айтқанда, кенеттен өлу турнирі) өткізілді. Бұл ойын 1936 жылғы маусымның жазғы үзілісі кезінде ойналды. Турнир 128-ші раундтан басталып, жеті турдан тұрады. Алғашқы өзгерістер 1938 жылы Кеңес Кубогында болды, онда қатысушылар саны өскен сайын алдын ала (біліктілік) кезең енгізілді. Жарыс әлі де бір турнирлік турнир болып, тек қосымша турлар (9-ға дейін) болды. Барлық шеберлер командалары (Барлық одақ лигалары командалары) соңғы кезеңнен басталды. Жарыс турлары алғаш рет лиганың ойын күнтізбесіне араластырылды. Соңғы кезең 6 раундты қамтиды. 1939 жылы байқау қатысушыларының саны 6 есеге өскендіктен кеңейтілді. Алдын ала кезең кеңейтіліп, әр одақ республикасы үшін республикалық футбол кубогы енгізілген, оның жеңімпаздары Кеңес Кубогына жолдама алды. 1940 жылы жарысқа екі топ қатысады. Лига командалары (А және В топтары) Бүкіл Одақ Спорт Комитеті Кубогы үшін ойнауға жоспарланған, ал лигадан тыс командалар (республикалық деңгей) бөлек топта бәсекелесіп жатты, оның жеңімпазы Бүкіл Одақ Спорт Комитеті Кубогының иегерімен ойнауға тиіс еді. Алайда, кесте мәселесіне байланысты, Бүкіл Одақ Спорт Комитетінің Кубогы кейінге қалдырылды және ешқашан өткізілмеді. 1984 жылға дейін Кеңестер Кубогы бүкіл Кеңестер футбол "көктем" "күз" күнтізбесіне сәйкес келді, бірақ содан кейін ол Еуропаның көпшілігімен синхрондалған "көктем" "көктем" күнтізбесіне ауысты. 1959-1960 жылдары байқау екі жыл бойы өткізілді. 1965 жылдан 1968 жылға дейін маусымдар бір-бірімен жабысып тұрды. 1968 жылға дейін жарыста "Аймақтық турнир" деп аталатын кезең болды, ол негізгі турнирдің біліктілік кезеңі болды. Содан бері турнирде тек кәсіби клубтар (шеберлер командалары) ғана қатыса алады. 1957 жылға дейін турнирге "дене шынықтыру командалары" қатысқан. Барлық турнирлер финалы Мәскеуде бір ойынмен өткізілді, бірақ 1970 жылдардың басында пенальти соққылары енгізілгенге дейін тай-брейкер ретінде тең аяқталған кейбір финалдары қайтадан өткізілді. Жазалық соққылар 1970 жылы ФИФА-да қабылданғаннан кейін 1972 жылы тийбрейк үшін қабылданды. 1955 жылға дейін турнирдің финалы Лениннің Орталық стадионына (қазіргі Лужники стадионы) көшірілгеннен кейін "Динамо" Орталық стадионында өткізілді.

Жеңіс

Ал тостағанның өзі күміс қаңқалы, көркемдікпен жасалған кристалл құмыра. Кубоктың басына қоладан жасалған футболшы мүсіні қойылған. Кубок жеңген командалардың есімдері қақпақ пен тұсына ойылып жазылған. 1992 жылы "Спартак" Мәскеу клубы соңғы рет КСРО кубогын жеңгеннен кейін, кубок клубқа мәңгілікке берілді. Шараптың өзі қарапайым бір москвалық дүкенеден сатып алынған. Сол кезде Кеңес Одағындағы Дэвис кубогы туралы біраз адам білген, ал плагиат айыбының анықтамасы бойынша бұл мүмкін емес еді. Алексей Соколов дене шынықтыру және спорт жөніндегі Бүкілодақтық кеңес инспекторы Морармен бірге болашақ сыйлықтың эскизын жасады. Ал зергерлер күміс аяқтарды ілмекке бекітіп, үстіне кішкентай тесікті қақпақ жасайтын. Онда футболшының мүсінін орнатты, оны осы ойынның үлкен жанкүйері Распевин сыйға тартты. Трофидің кристалл сандығы КСРО елтаңбасымен безендірілген.