Еуропалық қалалар жәрмеңкесі кубогы (1955-1971) – УЕФА кубогының алғашқы нұсқасы. Халықаралық сауда жәрмеңкелерін дамыту мақсатымен құрылған футбол турнирі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Inter Cities Fairs Cup, кейде European Fairs Cup, Fairs Cities' Cup немесе жай ғана Fairs Cup деп аталатын, 1955 және 1971 жылдар аралығында өткізілген еуропалық футбол жарысы болды. Ол УЕФА кубогының (қазіргі УЕФА Еуропа лигасының) алдағысы саналады. Бұл жарыстың идеясы ФИФА вице-президенті және атқару комитетінің мүшесі Эрнст Томен, Италия футбол федерациясының президенті және ФИФА атқару комитетінің мүшесі Отторино Барасси, сондай-ақ Англия футбол қауымдастығының бас хатшысы Стэнли Роусқа тиесілі болды. Кейін Стэнли Роус УЕФА атқару комитетінің мүшесі және вице-президенті (1958–1961) және ФИФА президенті (1961–1974) болды. Аты айтқандай, жарыс халықаралық сауда жәрмеңкелерін насихаттау үшін құрылды. Бұрын сауда жәрмеңкелерін өткізетін қалалардың командалары арасында достық ойындар жиі өткізіліп тұратын, осы ойындардан жарыс пайда болды. Бастапқыда жарысқа тек сауда жәрмеңкесін өткізетін қалалар ғана қатыса алатын, ал қалалық клубтар ұлттық лигада қандай орын алғаны маңызды болған жоқ. Алғашқы жарыстарда "бір қала, бір команда" қағидасы қолданылып, кейбір командалар бірнеше клубтан іріктелген. 1964 жылдан кейін Fairs Cup кейде "Жеңілісшілер кубогы" деп аталды, командалар енді лигадағы орнына қарай іліккен. Жеңімпаз команда Ноэль Биардтың кубогын (Trophée Noel Beard) алды, ол оны жасаған шебердің құрметіне аталған. Жарысты Fairs Cup комитеті ұйымдастырды, оны 1971 жылға дейін ФИФА басшылары басқарды, содан кейін УЕФА басқаруға алды және оны УЕФА кубогымен алмастырды.
The Inter Cities Fairs Cup, sometimes referred to as the European Fairs Cup, Fairs Cities' Cup, or simply as the Fairs Cup, was a European football competition played between 1955 and 1971. It is considered the predecessor to the UEFA Cup (now the UEFA Europa League). The competition was the idea of FIFA vice president and executive committee member Ernst Thommen, Italian Football Federation president and FIFA executive committee member Ottorino Barassi, and the English Football Association general secretary, Stanley Rous, who later became an executive committee member and vice president of UEFA (1958–1961) and president of FIFA (1961–1974). As the name suggests, the competition was set up to promote international trade fairs. Friendly games were regularly held between teams from cities holding trade fairs and it was from these games that the competition evolved. Initially, the competition was only open to cities that hosted trade fairs, and where the cities' clubs finished in their national league had no relevance. Early competitions also featured a "one city, one team" rule, with some teams selected from multiple clubs. After 1964, the Fairs Cup was sometimes referred to as the "Runners up Cup", with teams now qualifying based on league position. The winning team received the Noel Beard Trophy (Trophée Noel Beard), named for the cutler who designed it. The competition was organised by the Fairs Cup Committee which was led by some FIFA executives until 1971, when it was taken over by UEFA and replaced with the UEFA Cup.
Испан дәуірі
Бірінші жарыс ұлттық лигалардың ойындарымен келіспеу үшін екі маусымға жоспарланған. Бірақ, оның сонымен қатар сауда жәрмеңкелерімен бірге өтуі себепті, үшінші жылға дейін созылды. Ол 1955 жылы басталып, 1958 жылы аяқталды. Қатысқан қалалар: Барселона, Базель, Бирмингем, Копенгаген, Франкфурт, Вена, Кельн, Лозанна, Лейпциг, Лондон, Милан және Загреб. Бірінші жарыста топтық кезең болды, сондай-ақ клубтардың орнына қалалық құрама командалары да қатысты. Финалға Барселона XI және Лондон XI командалары өтті. Соңғы команда 11 клубтың ойыншыларынан тұрса, ал біріншісі – RCD Espanyol-дан бір ойыншысы бар FC Барселона болды. Стемфорд Бриджде 2–2 есебімен тең түскеннен кейін, Барселона жауапты ойында 6–0 есебімен жеңіске жетті. 1958–1960 жылдары екінші турнир өтті. Бұл жолы топтық кезеңнен кейін нокаут жүйесі қолданылды. Барселона финалда Бирмингем Ситиді 4–1 есебімен жеңіп, кубокты сақтап қалды. Үшінші турнир 1960–61 маусымында өткізілді, ал барлық келесі турнирлер бір маусымда аяқталды. Осы маусымда кубок иесі – «Барселона» командасы Чемпионат кубогы мен Еуропа кубогының екі турнирінде де өнер көрсетті. Еуропалық жарыстардың алғашқы күндері бұл турнирлер бәсекелес болды және оларды ұйымдастырушылар арасында тиімді үйлестіру болған жоқ. Еуропа кубогы ұлттық лига чемпиондарының қатысуымен және бір маусымда аяқталуының арқасында клубтар арасындағы ең басты жарыс ретінде тез қалыптасты. «Барселонаның» күш-жігері екі жарыста да сәтсіз аяқталды. Фейрс кубогының ширек финалында олар «Гибернианға» 7–6 есебімен ұтылып, ал Еуропа кубогында финалда «Бенфикадан» жеңілді. «Рома» жартылай финалда «Гибернианды» жеңіп, финалға өтті. «Бирмингем Сити» екі жылдың ішінде екінші рет финалға шықты, бірақ тағы да жеңіліске ұшырады. Өз алаңында 2–2 есебімен тең түскеннен кейін, олар жауапты ойында «Ромаға» 2–0 есебімен ұтылды. 1961–62 маусымында ережелерге өзгеріс енгізіліп, әр елден үш команда қатысуына рұқсат берілді. «Бір қала, бір команда» ережесі уақытша тоқтатылды және Эдинбург, Милан және Барселона қалаларынан екі командадан (тиісінше «Гиберниан» және «Харт оф Мидлотиан», «Интернационале» және «А.С. Милан», «ФК Барселона» және «RCD Espanyol») қатысты. Командалардың санының артуы испан командаларының бәсекеде үстемдік етуіне әкелді. «Барселонаға» енді «Валенсия» және «Реал Сарагоса» қосылды. Бұл үш клуб 1958 жылдан 1966 жылға дейін жарыстың жеңімпазы атанды. Фейрс кубогы 1962, 1964 және 1966 жылдары үш рет испандық командалардың арасындағы финалға ие болды. 1962 жылғы финалда «Валенсия КФ» «ФК Барселонаны» 7–3 есебімен жеңіп, 1963 жылы «Динамо Загребті» 4–1 есебімен жеңіп, титулдың иегері атанды. Олар 1964 жылы үшінші финалға жетті, бірақ «Камп Ноу» стадионында «Реалға» 2–1 есебімен ұтылып қалды. 1965 жылғы турнирде рекордтық 48 команда қатысып, Фейрс кубогының мәртебесінің артып келе жатқанын көрсетті. Сондай-ақ, бұл Испания командасы қатыспаған екінші финал болды. Венгрияның «Ференцвароси» клубы тағы бір ойынның финалында «Ювентусты» жеңді. 1966 жылғы жарысқа дұрыс емес себептермен көп назар аударылды. «Челси» «Ромада» қоқыспен шабуылға ұшырады, ал «Лидс Юнайтед» «Валенсиямен» өткен жекпе-жекте үш ойыншы алаңнан шығарылды. «Лидс» сондай-ақ Джонни Джайлсты «Реал Сарагосаға» қарсы жартылай финалда алаңнан шығарып жіберді. Финалда «ФК Барселона» «Реал Сарагосаны» 4–3 есебімен жеңді.
The first competition was to be held over two seasons to avoid clashes with national leagues fixtures. Because it was also intended to coincide with trade fairs, it ran over into a third year. It commenced in 1955 and finished in 1958. Cities that entered teams included Barcelona, Basel, Birmingham, Copenhagen, Frankfurt, Vienna, Cologne, Lausanne, Leipzig, London, Milan, and Zagreb. The first competition included a group stage and also featured some city representative teams instead of clubs. The eventual finalists were the city of Barcelona, dubbed Barcelona XI, and a London XI. While the latter side consisted of players from 11 clubs, the former was effectively FC Barcelona with one player from RCD Espanyol. After a 2–2 draw at Stamford Bridge, Barcelona emerged triumphant after winning the return 6–0. A second tournament took place between 1958 and 1960. This time, the group stage format was abandoned in favour of a knockout tournament. Barcelona retained the cup, beating Birmingham City 4–1 in the final. The third tournament was held over the course of the 1960–61 season and all subsequent tournaments were completed over one season. The season also saw the holders, Barcelona, compete in both the Fairs Cup and European Cup. During the early days of European competition, these tournaments were effectively rivals and there was little or no co ordination between the administrators running them. The European Cup quickly established itself as the premier club competition, largely because it had the advantage of featuring national league champions and was completed in a single season from the very start. The efforts of Barcelona ended in failure in both competitions. In the Fairs Cup quarter finals, they lost 7–6 on aggregate to Hibernian, while in the European Cup, they were beaten in the final by Benfica. Roma took three games to beat Hibernian in the semi finals before they progressed to the final. Birmingham City reached their second final in two years but once again they were defeated. After a 2–2 draw at home, they lost 2–0 to Roma in the return. The 1961–62 season saw the rules amended to allow three teams from each country to enter. The "one city, one team" rule was temporarily abandoned and two teams represented each of Edinburgh, Milan, and Barcelona (respectively Hibernian and Heart of Midlothian, Internazionale and A. C. Milan, and FC Barcelona and RCD Espanyol). This increase in teams resulted in Spanish teams continuing to dominate the competition. FC Barcelona were now regularly joined by Valencia CF and Real Zaragoza. These three clubs won the competition six times between them from 1958 to 1966. The Fairs Cup saw three all Spanish finals in 1962, 1964, and 1966. The 1962 final saw Valencia CF beat FC Barcelona 7–3 on aggregate and in 1963 they retained the title after beating Dinamo Zagreb with a 4–1 aggregate score. They reached their third final in 1964 but lost 2–1 to Real Zaragoza in a single game at the Camp Nou. The 1965 tournament saw a record entry of 48 teams, testimony to the growing status of the Fairs Cup. It also produced only the second final not to feature a Spanish team. Ferencvárosi TC of Hungary beat Juventus in another single game final. The 1966 competition attracted attention for all the wrong reasons. Chelsea were pelted with rubbish at Roma and Leeds United fought a bruising encounter with Valencia CF which ended with three dismissals. Leeds also had Johnny Giles sent off in the semi final against Real Zaragoza. The final saw FC Barcelona beat Real Zaragoza 4–3 on aggregate.
Ағылшын дәуірі
1967 жылғы турнирде ағылшын клубтары көзге түсті, «Лидс Юнайтед» финалға өтті. «Динамо Загребке» жеңіліп қалғанымен, келесі маусымда олар қайта оралып, «Ференцвароси» клубын жеңіп, бұл жарысты ұтқан алғашқы ағылшын клубы атанды. Содан кейін «Ньюкасл Юнайтед» пен «Арсеналдың» жеңістері, сондай-ақ «Лидс Юнайтедтің» екінші рет жеңіске жеткені, ағылшын клубтарының соңғы төрт «Жәрмеңкелер кубогы» турнирін жеңіп алуына әкелді. Соңғы финалда «Лидс Юнайтед» командасы «Ювентуспен» 3:3 есебімен жалпы есеп бойынша тең түскеннен кейін, сыртқы ойындар бойынша жеңіске ие болды.
The 1967 tournament saw the emergence of English clubs with Leeds United reaching the final. Although they lost to Dinamo Zagreb, they returned the following season and defeated Ferencvárosi TC to become the first English club to win the competition. The subsequent victories of Newcastle United and Arsenal and a second win for Leeds United saw English clubs winning the last four Fairs Cup tournaments. The last final saw Leeds United declared winners on away goals after drawing with Juventus 3–3 on aggregate.
УЕФА кубогы
1971–72 маусымда бұл жарыс жойылды және УЕФА қатысу ережелерін қайта қарастырғаннан кейін оның орнына УЕФА кубогы енгізілді. УЕФА «бір қаладан бір команда» ережесін жою қажет деген шешімге келді, бұл ереже 1969–70 жылдары ағылшын командаларына, әсіресе, кері әсер еткен еді. Осы кезде Ливерпуль (2-орын), Арсенал (4-орын), Саутгемптон (7-орын) және Ньюкасл Юнайтед (9-орын, сонымен қатар титул иелері) Эвертон (3-орын), Челси (5-орын), Тоттенхэм Хотспур (6-орын) және Уэст Хэм Юнайтед (8-орын) командаларының есебінен жарысқа қатысу құқығын алды. Футбол лигасы географиялық ережені 1975 жылға дейін сақтап тұрды, содан кейін УЕФА Лиганы одан бас тартуға немесе санкцияларға ұшырауға мәжбүр етті. Сол жылы 4-орынды алған Эвертон Ливерпульдің 2-орынды иеленуіне байланысты жарысқа қатыса алмады.
In the 1971–72 season the competition was abolished and replaced by the UEFA Cup after UEFA revised the entry regulations and concluded that the "one city one team" rule related with the Fairs Cup must be abolished, which had had a particularly bad effect on English entrants for 1969–70, when Liverpool (2nd), Arsenal (4th), Southampton (7th), and Newcastle United (9th also holders) got the places, at the expense of Everton (3rd), Chelsea (5th), Tottenham Hotspur (6th), and West Ham United (8th). The Football League upheld the geographic rule until 1975, when UEFA pressured the League to drop it or face sanctions. Everton that year, having come 4th, would have been excluded from the competition due to Liverpool's 2nd place finish.
Трофейдің плей-офф матчы
1970–71 жылғы турнирден кейін, Фейрс кубогының соңғысы болған бұл жарыс жойылып, оның орнына УЕФА кубогы енгізілді. Фейрс кубогының кубогын ешбір клуб тұрақты түрде жеңіп алмағандықтан, бастапқы жарыстың кубогын кімнің толық иеленуіне шешім беру үшін плей-офф матчы ұйымдастырылды. Матч алдында ФИФА президенті Сэр Стэнли Роус 1958 жылғы чемпион атанған «Барселона» клубының ойыншыларына күміс белгілер тапсырды. Бір реттік матч 1971 жылдың 22 қыркүйегінде Фейрс кубогының алғашқы жеңімпаздары «Барселона» және соңғы жеңімпаздары «Лидс Юнайтед» арасында өтті. «Барселона» бұл плей-оффты 2:1 есебімен жеңіп алды. Жыл Чемпион Есепті ұпалRunner-upОрынVenueҚалаAttend. 1971 Барселона 2–1 Лидс Юнайтед Камп Ноу Барселона 45,000
After the 1970–71 tournament, the last of the Fairs Cup, the competition was abolished and replaced with the UEFA Cup. The Fairs Cup trophy had not been won by any club permanently, so a play off match was organised to decide who would gain permanent possession of the original competition trophy. Before the match, then FIFA President Sir Stanley Rous presented silver insignia to the members of the 1958 title winning side, FC Barcelona. The one off match was played on 22 September 1971, between the first ever Fairs Cup winners, Barcelona, and the last winners, Leeds United. Barcelona won this play off 2–1. YearChampionScoreRunner upVenueCityAttend. 1971 Barcelona 2–1 Leeds United Camp Nou Barcelona 45,000