Кіріспе
II дүниежүзілік соғыс Кеңес әскери құрамасы Танк корпусы (танковый корпус) - Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылған совет броньды құрамының бір түрі.
A tank corps (танковый корпус) was a type of Soviet armoured formation used during World War II.
Кеңес механизацияланған күштерінің соғыс алдындағы дамуы
Кеңес Одағында танк корпусының алдында броньды күштер (броневые силы) болды. Олар бронетранспорт және бронепоездардан құралған мотобронеотрядынан тұратын. 1918-1920 жылдардағы Азамат соғысы кезінде елде өз танкілері болған жоқ. 1918 жылдың қаңтар айында Қызыл Армия броневых частей кеңесін (Совет броневых частей, немесе Центробронь) құрды, кейіннен ол Орталық броневой дирекция және кейін тағы да бас броневой дирекция (Главное броневое управление) болып қайта аталды. 1920 жылдың желтоқсан айында Қызыл Армияға алғашқы жеңіл танкілер берілді. 1928 жылы MS 1 танкілерін (Малый Сопровождения 1, мұнда M - "кіші" және S - "конвой") шығаруды бастады. 1929 жылы Қызыл Армияның жұмысшы және шаруа құрамын механикаландыру және моторежімдеу жөніндегі орталық дирекция құрылды. Осы кезде танктер механикаландырылған корпустың бір бөлігіне айналды. Осы уақыт ішінде және Азамат соғысының ат ұтқыр құралымдарының кеңінен қозғалысына негізделген кеңес әскери теоретиктері Владимир Триандафилов және Константин Калиновский бронетанкті бөлімшелерді жауынгерлік қолдану қағидаттарын әзірледі, олар әр түрлі армия бөлімшелерімен бірлесе отырып, түрлі жағдайларда танктерді кең ауқымды қолдануды көздеді. 1930 жылдардың ортасында бұл идеялар терең операция және терең ұрыс теорияларында көрініс тапты. 1920-ші жылдардың екінші жартысынан бастап, танк соғысын дамыту Германияның Рейхсверіне қатысуға рұқсат етілген Қазанда өтті. 1930 жылы Бірінші механикаландырылған бригаданың 110 танкіден тұратын танк полкі болды. 1932 жылы бірінші механикаландырылған корпуста 500-ден астам танк болды және бұл әлемдегі алғашқы жедел маңызы бар бронетанктік бөлімше болды. Сол жылы Қызыл Армия жұмысшылар мен шаруалардың Қызыл Армиясының механикаландыру және моторландыру әскери академиясын құрды (бұл Малиновский механикаландырылған күштер академиясы болып, бүгінде Ресей Федерациясының Қарулы Күштерінің біріктірілген қару академиясының бөлігі болып табылады). 1931-1935 жылдары Қызыл Армия әртүрлі типтегі жеңіл, орташа, кейін ауыр танктерді қабылдады. 1936 жылдың басында оның құрамында төрт механикаландырылған корпус, алты бөлек механикаландырылған бригада, алты бөлек танк полкі, атқыштар дивизиясының құрамында он бес механикаландырылған полк және айтарлықтай сандағы танк батальондары мен роталары болды. Механикаландырылған және танктік бөлімшелердің құрылуы қарулы күштердің жаңа саласының таңғы сәтіне айналды, оны бронетанктік күштер деп атады. 1937 жылы механикаландыру және моторландырудың орталық дирекциясы автоматтандырылған бронетанктік бөлімшелер дирекциясы (Автобронетанковое управление) және одан кейін автоматтандырылған бронетанктік бөлімшелердің бас дирекциясы (Главное автобронетанковое управление, Габту, ГАБТУ) болып қайта аталды. Кеңес бронетанк бөлімшелері Хасан көлінің шайқасында (1938), Халхин-Гол шайқасында (1939) және Финляндиямен қысқы соғыста (1939-1940) біраз жауынгерлік тәжірибе жинады. 1938 жылдың тамызында төрт механикаландырылған корпус танк корпусына айналдырылды. Әрқайсысына 12 710 адам, 560 - 600 танк және 118 артиллерия құралы берілді. Корпус құрамында екі жеңіл танк бригадасы (БТ және Т 26 танктерімен жабдықталған), мотоатқыштар мен пулемет бригадасы және байланыс батальоны болды. 5-ші механикаландырылған корпус 15-ші танк корпусына, 7-ші механикаландырылған корпус 10-шы танк корпусына, 11-ші механикаландырылған корпус 20-шы танк корпусына, ал 45-ші механикаландырылған корпус 25-ші танк корпусына айналды. 1939 жылдың жазында 20-шы танк корпусының барлық үш бригадасы корпустан бөлініп, Халхин-Гол шайқасы кезінде соғысқа жіберілді. 15-ші және 25-ші танк корпустары 1939 жылдың қыркүйек айында Польшаға қарсы соғыс жүргізді. Кеңестер танк корпусының Польшадағы қайта-қайта болатын көлік кептелістерінен көрініп тұрғандай, оны басқару қиын және қиын деп бағалағандықтан, Бас әскери кеңес 21 қарашада оларды таратып, танк корпусын 15 мотодивизиямен алмастырды. Олардың әрқайсысында екі мотоатқыштар полкі, артиллерия полкі және танк полкі бар. 1940 жылдың қаңтарына дейін танк корпусы таралмады, бұл кезде 10-шы танк корпусы 1939 жылдың желтоқсанында Қысқы соғыста қысқа уақыт қызмет етті. Операциялық бронетанктік және механикаландырылған құралымдардан басқа, мылтық дивизиялар ішіндегі бөлек танк батальондары болды. Бұл қарулар жаудың қорғанысын бұзып өту үшін мылтық бөлімдерін нығайтуға арналған. Олар жаяу әскермен бірлесіп әрекет етуі керек еді, одан бөлінбей жә...
Екінші дүниежүзілік соғыстың шығыс майданы
1942 жылдың 31 наурызында танк корпусын қайта құру туралы бұйрық берілді, өйткені Кеңес Одағының жаппай бронетанктік бөлімшелерге деген қажеттілігі, сондықтан қазір негізгі бронетанктік құралым болған шағын танк бригадалары шешуші әрекеттерге қабілетті болуы мүмкін. 1-ші, 2-ші, 3-ші және 4-ші танк корпустары штабтан, екі танк бригадасынан және мотоатқыштар бригадасынан тұрады. Жалпы саны 5603 адам, 20 КВ ауыр танкі, 40 Т-34 орта танкі және 40 Т-60 немесе Т-70 жеңіл танкі. Жаңа танк корпусына артиллерия, барлау және инженерлік бөлімшелер, сондай-ақ артқы қолдау элементтері жетіспеді, бірақ оның құрамдас бригадалары осындай құрылымдарды қамтыды. Олар батыстың шағын бронетанкті дивизияларына теңестірілді. Мотоатқыштар бригадасы - жаудың жауынгерлік және танкіге қарсы қару-жарағын бейтараптандыру үшін, басып алынған позицияны ұстап тұру үшін жаңа типті бөлімше. Бұл өте әлсіз деп анықталды және шабуыл күшін арттыру үшін үшінші танк бригадасы қосылды. 1944 жылы жарияланған соңғы ұйымға қосымша ауыр танк немесе ауыр өздігінен жүретін зеңбірек полкі, сонымен қатар орташа және жеңіл өздігінен жүретін зеңбірек полкі кірді. Соғыс кезінде барлығы 31 танк корпусы құрылды, олардың 12-сі гвардиялық танк корпусы атауын алды. 21-ші танк корпусының Харьковтың екінші шайқасында жойылуына және кейбір танк корпустарының механикаландырылған корпустарды құруға пайдаланылуына байланысты олардың 24-тен астамы іс жүзінде шайқасқа қатысқан жоқ. Танк корпусы танк армиясының негізгі құрауышы болды (Кеңес армияларының тізіміне қараңыз). 1945-6 жылдары танк корпустарының көпшілігі танк дивизияларына айналдырылды. Кеңес әскерінің дивизияларының тізімі 1989-91.