Кіріспе

Шарад Вайдия:Шарад Вайдия (7 наурыз 1936 - 19 қазан 2000) - индиялық хирург. Ол Гоадағы онкологиялық қоғамды құрды, Госалиядағы онкологиялық аурухана мен темекі тартуды жою жөніндегі ұлттық ұйымға негізін қалады. Ол 350 жылдан астам уақыт бойы медицинамен айналысқан Вайдия әулетінен шыққан. Ол Бомбей университетінен дәрігер, содан кейін Бомбейдегі Король Эдуард мемориалдық ауруханасынан хирург мамандығын алған. Доктор Вайдия Гоада жұмыс істейтін танымал хирург еді. Алғашында ол Гоа медициналық колледжінде хирургия кафедрасының көмекші профессоры болып 5 жыл жұмыс істеді. Кейіннен әйелі доктор Нармала С. Вайдиямен бірге Гоа штатының Панажи қаласында Вайдия ауруханасын құрды. Жалпы хирург ретінде ол жалпы хирургия, ортопедиялық хирургия және онкологиялық хирургиядағы клиникалық және операциялық дағдыларымен танымал болды. Ол Гоадағы алғашқы нейрохирург болды. Ресурстар жеткіліксіз болған кезде ол жаңа құралдарды жасап шығаратын. Мысал ретінде мидың ангиограммасын түсіретін жылдам пленканы өзгертетін құрылғыны келтірейік. Гоада қатерлі ісікке емдейтін мекемелердің жетіспеушілігі оны 1968 жылы Гоадағы қатерлі ісік қоғамын құруға және оған басшылық етуге итермеледі. Ол өзінің клиникалық практикасының тығыздығына қарамастан, қаржы жинау үшін уақыт жұмсап, талантты адамдарды жинап, Гоадағы Дона Пауладағы Госалия мемориалдық қатерлі ісік ауруханасын, аймақтағы алғашқы толыққанды қатерлі ісік ауруханасын салған. 1993 жылға дейін ол мұнда директор және бас хирург болды.

Темекіге қарсы зерттеулер, білім беру, науқан және заңнама

Доктор Вайдия өзінің науқастық өмірінің алғашқы кезеңдерінде өзі емдеген қатерлі ісіктердің үштен бірін алдын алуға болатынын мойындады. Ол Гоадағы 1997 жылғы "Тымаққа тыйым салу туралы" заңды қабылдауға Гоадағы Мәжiлiске ықпал еткен. Бұл акт Гоа тұрғындары мен балаларына темекі өнімінің денсаулыққа, экономикаға және экологияға зиянды әсері туралы білім беру үшін 30 жыл бойы жүргізілген күш-жігердің нәтижесі болды. Сонымен қатар, 20-шы ғасырдың соңғы онжылдығында жүрек аурулары мен қатерлі ісік сияқты темекімен байланысты аурулардың деңгейін тиімді төмендетті. Бұл заң Үндістанның басқа жерлерінде де осындай заңдар енгізілгенін және Еуропадағы заңдардан әлдеқайда озық болғандығын көрсетеді. Ол "Тымызғы Үндістанға Гоа арқылы кірді, одан кейін де шығады" деді.

Балаларды тәрбиелеу

Оның жасаған оқу құралдары 1994 жылдан бастап мектептердің тұрақты оқу бағдарламасына енгізілген. Ол өзінің идеясын жүзеге асырды, отбасында темекі шегудің зиянды әсерлері туралы бірінші болып үйрету керектігін үйрету бүкіл үйде темекі шегудің жиілігін азайтты. Ол әйелі Нирмаламен бірге бірнеше жастағы адамдарға арналған оқу материалдарын шығарды.

Марапаттар

Көптеген марапаттардың ішінде ол ең жоғары бағалағандары: 1) 1986 жылы 19 желтоқсанда Үндістан президенті 25 -ші күміс юбилей мерекесінде "Гованың ілгерілеуіне қосқан үлесі үшін" оған "Алтын шам" және "Алғыс хат" сыйлығын берді. 2) 1989 жылы Вайдия "сауық саласындағы темекісіз қоғамдар ісіне деген берік адамы үшін" екінші Дүниежүзілік темекісіз күнінде алтын медаль мен Мерекелік сертификатпен марапатталды.