Кіріспе

Күн физикасы мен бақылауда супергрануляция - Күн фотосферасындағы конвекциялық жасушалардың үлгісі. Жеке конвекциялық жасушалар әдетте супергранулдар деп аталады. Үлгісі 1950-ші жылдары А. Б. Харт фотосферадағы көлденең ағындыларды көрсететін Допплер жылдамдығын өлшеуді қолданады (ағынды жылдамдығы шамамен 300 - 500 м/с, кіші түйіршіктердегіден оннан бір бөлігі). Кейінгі еңбектер (1960-шы жылдар) Лейтон, Нойес және Саймонның еңбектері бойынша супергранулдардың орташа көлемі шамамен 30000 км, өмір сүру мерзімі шамамен 24 сағатқа созылады.

Шығу тегі

Супергрануляция ұзақ уақыт бойы белгілі бір конвекциялық шкала ретінде түсіндірілді, бірақ оның шығу тегі нақты белгісіз. Күн фотосферасында түйіршіктердің болуы жақсы құжатталған құбылыс болса да, оның шынайы табиғаты немесе тіпті жоғары дәрежелі түйіршік үлгілерінің болуы туралы әлі де көп пікірталас бар. Кейбір авторлар үш түрлі масштабты ұйымдастырудың бар екенін айтады: грануляция (типік диаметрлері 1502500 км), мезогрануляция (500010000 км) және супергрануляция (20000 км-ден астам). Гранульдер әдетте иерархиялық құрылымды құрайтын конвективті жасушалардың белгілері ретінде қарастырылады: супергранульдер олардың жоғарғы қабаттарында кіші мезогранульдерге бөлініп, өз кезегінде олардың бетінде одан да кіші гранульдерге бөлінеді. Күн материалы қараңғы "жолдар" арқылы төмен қарай ағып, түйіршіктерді бөліп, супер түйіршіктер арасындағы бөліністер суық газдың ең үлкен шоғырлануы болып табылады, бұл өзендермен кішігірім қосалқы өзендерді байланыстыратын өзендерге ұқсас. Алайда, бұл суреттің өте шынайы екендігін және болашақтағы жаңалықтардың негізінде бұрыс болып шығуы мүмкін екенін атап өту керек. Соңғы зерттеулер мезогрануляцияның орташалау процедуралары салдарынан пайда болған көрініс екенін дәлелдеді.