Кіріспе

Куба 1946 жылдың желтоқсан айында CM 21P станциясы тәжірибелік көп нүктелі тікелей эфирді өткізген кезде теледидар сынағын бастаған алғашқы Латын Америка елі болды. Бірінші тұрақты коммерциялық хабар тарату 1950 жылдың қазан айында шағын радиостанция Union Radio арқылы басталды, көп ұзамай басқа станциялар да соңынан ерді. Телеарналарда спорт, телесериалдар, жаңалықтар, тамақ пісіру және күлкілі шоулар көрсетілді. Цензура Фульгенсио Батистаның 1952 жылғы төңкерісінен кейін және Куба революциясының үкіметі 1959 жылғы жеңістен кейін тағы да енгізілді. 2022 жылы Кубада бес ұлттық телеарна, төртінші тек сандық және төртінші HD сандық телеарна және бірқатар провинциялық арналар, сондай-ақ кейбір муниципалитеттік арналар күніне кемінде 2 сағат хабар таратады. Олардың барлығы жаңа Кубаның ақпарат және әлеуметтік коммуникация институты бақылауында, 2021 жылы бұрынғы Кубаның радио және теледидар институты (ICRT) орнына.

1950-1959 жылдар

1950 жылы 25 қазанда Кубаға коммерциялық теледидар келді, Кариб бассейнінде бірінші, Латын Америкасында екінші. 1940 жылдары Кубаның ең ірі екі радиостанциясы CMQ (олар 1946 жылы сынақтарды бастады) және RHC Cadena Azul теледидар хабарларын жариялай бастады. Теледидар стансалары мен хабар тарату желілерін нөлден бастап құру өте қымбат және күрделі болғандықтан, күтілгеннен көп уақыт кетті. Олардың екеуін де шағын радиостанция - Юнион Радиосы ұрып-соқты. Гаспар Пумарехо, Union Radio радиостанциясының иесі, жаңа станцияны Гавананың үйінде және гаражында Местре есімді отбасында салды. Пумарехо өзінің телеарнасының ашылуын 1950 жылдың 24 қазанында, Кубада Журналистер күніне белгіледі. Журналистке құрмет көрсеткеннен кейін Куба президенті Карлос Прио Сокаррас оны камераға тартып, оператор рөлін ойнайды. Осы оқиғадан кейін Union Radio-ның ұраны Union Radio, primera en televisión, primera en popularidad ("Union Radio, бірінші теледидарда, бірінші танымалдықта") болды. Union Radio-дан кейін CMQ Television тез пайда болды, ол ресми түрде 1950 жылдың 18 желтоқсанында алғашқы хабарларын жариялады.

Шоулардың түрлері

Union TV-де алғашқы көрсетілімдердің бірі 1950-51 маусымнан бастап Куба лигасының бейсбол ойындарын тікелей эфирде жариялады. Бұл Кубаның бейсбол сахнасына теледидар байланысын орнатып, ойынды Кубаның ұлттық ойын-сауығы ретінде қалыптастыратын көптеген есте қаларлық маусымдардың алғашқысы болды. "Октябрь айының соңында, станция тұрақты болатын Кубаның қысқы бейсбол лигасының алғашқы ойынын өткізді. Бір топ спортшылар стадионға қашықтан басқарушы жүк көлігімен келді. Бұл хабарлар микротолқынды толқынды арқылы местредің үйіне жеткізіліп, қайтадан таратылды. Камералар бірінші база мен үй тақтасына орналастырылды. Үшінші камера Альберто Гандеро хабарды аяқтағанша үйде қалды. Жаңалықтар таратылғаннан кейін үшінші камераны таксимен стадионға әкеліп, үшінші базаға жақын орналастырды". Сериалдар ("теленовелалар"), жаңалықтар, тамақтану шоулары, комедиялық шоулар және музыкалық салт-дәстүрлер көрсетілді. Union Radio TV эфирге шыққаннан кейін Кубада теледидарларға сұраныс көбейді. Бақытымызға орай, Кубаның телерадио хабарларын таратуы АҚШ нарығындағы теледидарлардың көптігімен тұспа-тұс келді. 16" құрылғысы 350 доллардан 30" құрылғысы 2000 долларға дейін қымбат болғанына қарамастан, Куба үкіметі импорт пен экспортты талдау агенттігі 1952 жылға қарай кубалықтардың 100 000-нан астам теледидар қабылдағышын импорттағанын болжады.

Әлеуметтік және саяси аспектілер

Өзінің пайда болуынан бастап, Куба теледидары Кубаның әлеуметтік және саяси өмірінде үлкен рөл атқарды. Теледидар туралы кең ауқымды талқылаулар Куба газеттері мен журналдарының радио және ойын-сауық бөлімдерінде 1950 жылдың 14 қазанында, Union Radio TV Гаванада хабар тарататын алғашқы телеарна болған күні басталды. Тәнтілер АҚШ теледидары олар қолдайтын үздік деңгейді белгілейді деп сенді. Олар Кубада медиумның басты мақсаты - Куба азаматтарының "жоғары мәдениетті" білімін арттыру деп сенді.

Батистаның тұсында цензура

1952 жылы 10 наурызда Фульгенсио Батистаның сәтті төңкерісінен кейін ол бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерін шақырып, цензура енгізді. Бұл уақытша деп болғанымен, 1953 жылы 24 қазанда журналистер күні цензура алынып тасталды. Шын мәнінде, Фидель Кастроның 1953 жылы 26 шілдеде Монкада казармасына жасаған шабуылдан кейін цензура одан да қатал болды. Станцияларға айыппұл салынады немесе олар түрлі бұзушылықтар үшін жабылады. 1953 жылдың 14 наурызында CMCH радиосы Cadena Habana төңкеріске сын айтты. Станцияны дереу үкімет әскерлері басып алды. БАҚ цензураның шегінде жұмыс істеуге үйренді. 1957 жылдың соңында Батистаның құпия меншігінде деп есептелетін Circuito Nacional Cubano станциясы El Dictador De Valle Azul деп аталатын ойдан шығарылған бағдарламаны таратты. Ол Роландо Лейваның көтерілісшілердің басшысы Тагуарь рөлін ойнады, ол өзінің ер адамдарымен бірге Көк аңғарда жүріп, әр эпизодта аңғардың зұлым диктаторымен күресуге көмектесті. Диктатор Батиста мен көтерілісшілердің басшысы Кастромен салыстырулар айқын болды. Үкімет сатираны мойындамағандықтан, ол тек қана бейшара әрі қатыгез болып көрінді. Батистаның тұсында моральдық цензура да күшейді. Отбасылық теледидар мен аздап жыныстық қатынасқа тартымды шоулар таралды. Бұл әсіресе румба мен мамбодан шықты, әсіресе әйел бишілер. 1958 жылдың 19 наурызында Гаспар Пумарехо 12-арнада күніне 16 сағатқа дейін түрлі-түсті бағдарламаларды тарату арқылы TELECOLOR S. A. телеарнасының ашылуымен тағы бір рет тарихқа енген. Бұл коммерциялық телеарна, студиясы жаңа және орталық Хабана Хилтон қонақ үйінде орналасқан, қазір Хабана Либре, ол АҚШ NTSC жүйесін қолданды. Бұл Куба мен Латын Америкасындағы алғашқы түсті радиостанция болды.

1960-1970 жылдар: Ұлттандыру және кеңейту

Куба революциясы аяқталғаннан кейін 1959 жылы Фидель Кастроның басшылығымен 26 шілде қозғалысы үкіметі жеке операторлардың есебінен ұлттық теледидар желісін құру процесін бастады. Сол жылы Камагуэй қаласына қызмет көрсететін 11-арна, алғашқы провинциялық телеарна іске қосылды. 1960 жылы Куба үкіметі CMQ 6-арнасын иелерінен сатып алып, жай ғана 6-арна (Canal 6) болды, бұл Республика Үкіметі Телерадио хабарларын тарату бюросы, Байланыс министрлігі арқылы иелік ететін және басқаратын флагмандық арна. Бір жылдан кейін үкімет 6-арнадағы барлық коммерциялық жарнаманы, сондай-ақ қалған жеке меншік 4 және 2-арналарды тоқтатты. Кейіннен 2-арна сатып алынып, 1962 жылы жаңа иелері Куба радио және теледидар институтымен қайта құрылды, ол 6-арнаның иесі және операторы болды. CIRT сол жылы радио және теледидар үшін ресми үкіметтік агенттік ретінде, сондай-ақ Кубадағы радио және теледидар операциялары үшін холдинг компаниясы ретінде құрылды. Ол ұлттық үкімет пен Куба Коммунистік партиясының бұқаралық ақпарат құралдарындағы өкілі ретінде, оның хабарларын таратуы социалистік және прогрессивті Кубаны құру мақсатына сәйкес келеді және елдің социалистік құндылықтарының өкілі ретінде, агрессияға қарсы күрестің ұзақ тарихымен танымал. Бұларға жаңалықтар бағдарламалары (осы бағдарламаларға жаңалықтар мен хабар таратушыларды да ұсынатын Sistema Informativo de la Television Cubana еншілес компаниясы шығарған), ағымдағы мәселелер, спорт (оның ішінде 1961 жылы 6-шы арнада басталған Кубаның ұлттық сериясы) және ойын-сауық, оның ішінде музыка, салт-дәстүрлі бағдарламалар және драма сериалдары кіреді. 1961 жылы "Noticiero National de Television Cubana Edicion Estelar" атты жаңалық бағдарламасының теледидардағы тұңғыш көрсетілімі 6-арнада болды. Келесі жылы CIRT Sistema Informativo еншілес компаниясы арқылы оның өндірісін өз қолына алды. 1968 жылы CIRT Сантьяго-де-Кубадағы студиялармен сол кездегі Ориенте провинциясы үшін өңірлік бағдарламалаумен жаңа телеарнаны - Tele Rebelde іске қосты. 1975 жылы 2-канал Гавана және Tele Rebelde 1958 жылдан бері АҚШ-тың NTSC түстер жүйесін қолдана отырып, алғашқы станция болды, осылайша Гаспар Пумарехоның бұрын жасаған жұмысын аяқтады. 1979 жылы Tele Rebelde-дің негізгі студиялары Гаванаға көшірілді, оның ұлттық штаб-пәтері ашылды, осымен Channel 2 бұрынғы станциямен біріктірілді, оны Channel 6 телеарнасымен бірге ұлттық телеарна желісі етті. Бірлескен желіге 1982 жылы Tele Rebelde бренді берілді.

1980 жылдар: өңірлік теледидар мен халықаралық ауқымы

1984 жылы CIRT 6-арна мен Tele Rebelde аймақтық қайталау станцияларының негізінде Гавана қаласынан тыс аймақтық теледидар қызметін құра бастады, ол бірнеше провинциялық телеорталықтардан, провинциялық астаналардың әрқайсысында орналасқан теледидар станцияларынан тұрады. Өңірлік қайталау арналары жүйесі 1967 жылы 6-арнаның ұлттық бағдарламаларын (содан кейін Tele Rebelde өндірістері) провинциялық көрермендерге жеткізу үшін құрылды. Камагуэй облыстық теледидарға қол қойған алғашқы провинция болды, ол кезде Televisión Camagüey ресми түрде сол жылдың 29 шілдесінде, бұл жолы Channel 4 жиілігінде хабар тарата бастады. 1986 жылы 29 сәуірде қазіргі Сантьяго-де-Куба провинциясына арналған Tele Rebelde өңірлік қызметі жеке телеарна ретінде қайта іске қосылды, Tele Turqino. 1990 жылы қазіргі Канал Гавана CIRT мен Гавана университеті арасындағы серіктестік ретінде іске қосылды. 1980-ші жылдары CIRT халықаралық хабар таратуды бастады, бұл Кубаның теледидар бағдарламаларын шетелге әкелді, сондай-ақ Куба мәдениетіне (музыка мен өнерді қоса алғанда) шығу тегін қамтамасыз етті. 1986 жылы Варшава келісімін, Никарагуа мен Шығыс Азияның социалистік республикаларын жеңіп, Кубавизия Интернешнл, содан кейін жай ғана Кубавизия, 6-арна мен Tele Rebelde бағдарламаларын АҚШ-тағы, Канададағы, Пуэрто-Рикодағы, Кариб теңізі мен Орталық Американың қалған бөлігіндегі миллиондаған спутниктік (содан кейін кабельдік) көрермендерге жеткізу үшін іске қосылды. 1989 жылы халықаралық қызметтің табысына сүйеніп, 6-арна мен Cubavisión тиісінше Cubavision және Cubavisión International болып қайта іске қосылды. 1989 жылдың желтоқсанында арнаның атауын өзгерту арқылы Cubavisión Жозе Марти ескерткішін бейнелейтін, ескерткіштің сол жағында Channel 6 логотипі орналасқан CGI-мен жасалған өте заманауи жеке куәлікті шығарды.

1990 жылдар: Қоғамдық теледидар басталды

Арнайы кезең Кубаның теледидар өндірісіне үлкен соққы болған кезде, 1993 жылы елдің алғашқы қоғамдық телеарнасы Televisión Serrana пайда болды. 1993 жылы ЮНЕСКО-ның және кейіннен ICRT-нің көмегімен Кубада өзінің алғашқы арнасы болды, ол Гранмадағы Буй-Арибадағы студиялармен бірге Сиерра-Маэстраның мәдениеті мен дәстүрлерін көрсетуге бағытталған деректі және ағымдағы істер арнасы ретінде қызмет етті. Оның жаңашыл деректі фильмдері мен қысқа фильмдері Кубаның телеиндустриясы үшін ойын өзгертетін болды.

2000-шы жылдар: жаңғыру

ICRT 2000 жылдың қазан айында Куба теледидарының алтын мерейтойын атап өтті. 2002 жылы Canal Educativo, АҚШ-тағы PBS желісінде еліміздің алғашқы білім беру және отбасылық телеарнасы іске қосылды. Бұл арна Cubavision-тің білім беру бағдарламаларын, сондай-ақ сол арнада және Tele Rebelde-де отбасылық бағдарламаларын кеңейтті. 2008 жылы жалпы ойын-сауық және білім беру арнасы Multivision хабар таратуды бастады. Бастапқыда арна тек CIRT-тің провинциялық телеарналарда, сондай-ақ Гаванада эфир сағаттарында жергілікті өндірістерсіз эфирге шығарылған блокты мезгілге арналған арна болды. 2017 жылы "Каналь Кариб" деп аталатын жаңа цифрлық телеарна ашылды. Бұл телеарна "онжылдар бойы мемлекеттік телеарналарда көрсетіліп келген қатты ұсынылатын, қатты сценарийлі жаңалықтардан ерекшеленуге тырысу" ретінде басталды.

Коммунистік үкімет кезіндегі цензура

Кубаның барлық БАҚ-тары, соның ішінде теледидар да, Кубаның Коммунистік партиясы (ККП) бастаған Куба үкіметі тарапынан қатаң бақыланады және цензураланады. Телерадио хабарларын таратуда жеке меншік құқығына тыйым салынған, ал Куба үкіметі CIRT арқылы ұлттық телеарналардың иесі және операторы, ал аймақтық станциялар бойынша CIRT провинциялық және қала/қала үкіметтерімен бірлесіп иелік етеді, олар өздерінің станцияларын басқаруға көмектеседі. Соңғы жағдайда, 2020 жылы Кубаның ең танымал шоусының бөлігі Кубалық теледидар комигі Энди Васкес жұмыстан шығарылды, содан кейін "қашуға тура келді" (әдетте Кубадан Майамиге заңды түрде ұшып келді) Васкестің жеке видео ретінде өзінің телеарнасын үкіметті сынға алу үшін пайдаланған хумористикалық скетчінің нәтижесінде. Кубаның Коммунистік партиясының ресми газетінде 2019 жылдың тамызында жарияланған мақалада Васкес "ресми билікті жағымсыз суреттегені" үшін сөгіс алды. Алайда, Васкес басты кейіпкер емес болған "Жиюдің аңызын" бағдарламасы өз эфирін жалғастыруда. 2021 жылы CIRT жаңа басқарушы кеңеспен алмастырылды, Кубаның ақпарат және әлеуметтік коммуникация институты, Кубаның теледидар қызметінің жаңа холдингі ретінде.

Тізімдер

Күнделікті тізімдер Granma газетінде шығады. Апта сайынғы тізімдер Juventud Rebelde веб-сайтында пайда болады. Соңғы уақытта Telegram-дағы арналарды пайдаланып, ұлттық арналар өздерінің жарнамаларын күн сайын жарнамалап отырады.