Кіріспе

Австралияда теледидар хабарларын тарату 1956 жылдың 16 қыркүйегінде TCN 9 станциясының ашылуымен ресми түрде басталды, одан кейін Сидней мен Мельбурндағы ұлттық және коммерциялық станциялар да тез іске қосылды. Олардың барлығы 625 жолды қара-ақ теледидар форматты болды. Басталу күні Мельбурндағы Олимпиада ойындарын көрсету мақсатында белгіленді. Бүгінде ол қоғамдық, коммерциялық, қауымдық, абоненттік, таңдаулы және әуесқой станцияларды қамтитын, жалпыұлттық жүйеге айналды. PAL 625 жолды форматтағы түсті теледидар 1967 жылы енгізілді және 1975 жылдың 1 наурызында толыққанды жұмыс істеуге көшті, ал Galaxy платформасындағы абоненттік теледидар 1995 жылдың қаңтарында басталды. Австралияның бес ірі қаласында сандық эфирлік теледидар 2001 жылдың 1 қаңтарында іске қосылды. Ең алғаш 1929 жылы Мельбурндағы 3UZ және 3DB коммерциялық радио станциялары тәжірибелік механикалық теледидар хабарларын таңғы сағаттарда, станциялар ресми жабылғаннан кейін жүргізді. 1934 жылы доктор Вал Макдаул Брисбендегі 4CM әуесқой станциясында электрондық теледидар бойынша тәжірибелер жүргізді.

Қоғамдық теледидар

Австралияда үш ұлттық мемлекеттік телерадиокомпания бар: Австралия телерадио корпорациясы, Арнайы хабар тарату қызметі және, соңғы кезде, Ұлттық абориген телеарнасы.

Австралиялық радио хабар тарату корпорациясы

ABC Television – 1956 жылы құрылған Австралия телерадио корпорациясының бөлімшесі. ABC TV, ABC TV Plus, ABC Me және ABC News ұлттық деңгейде қолжетімді, сонымен қатар Азия-Тынық мұхиты аймағына бағытталған ABC Australia (Оңтүстік-Шығыс Азия телеарнасы) да бар. ABC TV жергілікті және ұлттық жаңалықтар, ағымдағы оқиғалар, спорт жаңалықтары, сондай-ақ Австралия өнері мен комедиялық бағдарламаларын ұсынады. Ол негізінен BBC, ITV және Channel 4 телеарналарынан британдық бағдарламаларды көрсетуімен танымал. ABC TV Plus 2005 жылдың 7 наурызында ABC2 деген екінші сандық арна ретінде құрылды. Бастапқыда «көбірек таңдау, жиірек» ұсыну мақсатында құрылған арна, негізінен «Австралиялық оқиға» және Stateline сияқты танымал ABC өнімдерін қайта көрсетіп тұрды, сонымен қатар заң бойынша бірқатар жанрдағы бағдарламаларды көрсетуге тыйым салынды; алайда, осы шектеулер алынғаннан кейін арна мазмұны айтарлықтай кеңейтілді. ABC 2017 жылдың 4 желтоқсанында ABC2 арнасының 12 жылдық тарихын аяқтаған ABC Comedy арнасына алмастырылатынын хабарлады. Үшінші сандық балалар арнасы ABC Me 2009 жылдың 4 желтоқсанында жұмысын бастады. Цифрлық жаңалықтар арнасы ABC News 2010 жылдың 22 шілдесінде іске қосылды. ABC Kids цифрлық ортақ арнасы 2011 жылдың 2 мамырында пайда болды.

Арнайы телерадио хабар тарату қызметі

SBS Television – бұл Арнайы телерадио хабар тарату қызметінің бөлімшесі, ол үйде ағылшын тілінен өзге тілде сөйлейтін австралиялықтардың шамамен 20%-ын қамтамасыз ету үшін құрылған, және ABC-ді толықтыру мақсатын көздейді. Соңғы жылдары SBS телеарнасы Австралия қоғамының кең ауқымын қамтуға бағытталды, бұл ішінара осындай азшылықтарға арналған арнайы жазылымдық телеарналардың пайда болуымен байланысты. Ашық эфирдегі арналарынан өзге, SBS сондай-ақ World Movies Channel-ға да қызығушылық танытады, ол кейіннен SBS World Movies ретінде ашық эфирде қайта жаңғыртылды және 2019 жылдың 1 шілдесінде қайта іске қосылды. SBS көптеген ағылшыл емес фильмдерді ағылшын тіліндегі субтитрлермен көрсетеді, сондай-ақ әр таңертең WorldWatch уақыт белдеуінде әлемнің түкпір-түкпірінен шетел тілдеріндегі жаңалықтарды ұсынады. Бұған қоса, PBS, Arte, BBC және CBC, тіпті Comedy Central телеарналарынан да көптеген бағдарламалар көрсетіледі. Сатып алынған ойын-сауық бағдарламаларының қатарында АҚШ анимациялық сериалы South Park, Queer as Folk және Инспектор Рекс бар. SBS World News және Dateline сияқты жаңалықтар мен өзекті мәселелерге арналған бағдарламалардан өзге, арна жергілікті өндірілген деректі фильмдерді, фильмдерді және комедиялық бағдарламаларды да тапсырыс береді. Футбол, велоспорт және жеңіл атлетика сияқты аса танымал емес спорт түрлері де көрсетіледі. Қазіргі уақытта SBS алты арнаны хабарлайды: SBS, 2009 және 2015 жылдар аралығында «SBS One» деп аталған, SBS Viceland, 2009 және 2016 жылдар аралығында SBS Two, SBS World Movies, SBS Food, 2015 және 2018 жылдар аралығында Food Network Australia деп аталған, NITV, сондай-ақ Ұлттық абориген теледидары (#National Indigenous Television және осы арна туралы толық ақпарат сол бөлімде), және 2022 жылдың 23 мамырында іске қосылған SBS WorldWatch.

Ұлттық жергілікті теледидар

Австралия Үкіметінің қаржыландыруымен шығарылатын Ұлттық Жергілікті Телеарнасы Сиднейде өндіріліп, Imparja Телеарнасының қолданыстағы спутниктік қуаты арқылы таратылады. Ұлттық, жергілікті теледидар қызметі туралы идея алғаш рет Ұлттық Жергілікті Радио Қызметі (жергілікті радио ұйымдарының бас ұйымы) тарапынан ұсынылды, ол бастапқыда үкіметтен жаңа, жалпыұлттық жергілікті теледидар желісін құруға лоббилеу жұмыстарын жүргізді. Ешбір маңызды саяси партия бұл мәселені қолдамағанмен, 2004 жылы Imparja Телеарнасы коммерциялық телехабар таратушысы мұндай желіні, кем дегенде өзінің лицензиялық аймағында іске қосатынын мәлімдеді. 2005 жылы байланыс, ақпараттық технологиялар және өнер саласындағы федералдық министрлік мұндай станцияны қаржыландыру мүмкіндігін қарастырып, сараптама жүргізді. 2007 жылдың 13 шілдесінде NITV іске қосылып, Optus Aurora қашықтықтан спутниктік қызметінде Жергілікті Қоғамдық Теледидарды алмастырды. 2012 жылдың 12 желтоқсанында NITV ашық эфирде іске қосылды, ол SBS телеарнасының төртінші цифрлық арнасы болды, осы арна SBS цифрлық теледидары таратылатын барлық аймақтардағы австралиялықтардың барлығына қолжетімді болды.

Коммерциялық теледидар

Коммерциялық лицензия беру мақсатында ел бірнеше лицензиялық аймаққа бөлінді. 1950 жылдары осы аймақтар белгіленген кезде, әрбір ірі қала немесе өңір – барлығы 50-ге жуық – жеке нарық аймағы ретінде қарастырылды. Бес ірі астананың әрқайсысына үш коммерциялық лицензия берілді (Перттен басқа, ол үшінші коммерциялық стансаны 1988 жылға дейін алмады), ал кіші қалалар мен өңірлерге бір лицензия берілді. Агрегация процесі 1989 жылы басталды. Өңірлік нарықтар біріктірілді және (көбінесе) жаңа, біріктірілген аймақта үш лицензия берілді, Тасмания мен Алыс және Орталық Австралиядан басқа, оларға екі лицензия берілді. Кейбір нарықтар алтыға дейін жеке нарықтың бірігуінен құрылғандықтан, бұл кейбір стансалардың бәсекеге қабілетті болу үшін бірігуге немесе серіктестік құруға мәжбүр болды. Осы кезеңде көптеген шалғайдағы нарық аймақтары екі спутниктік нарық аймағымен алмастырылды – біреуі Батыс Австралияның өңірлік аймағы үшін, екіншісі шалғайдағы орталық және шығыс Австралия үшін, бірақ әрқайсысына тек екі лицензия ғана берілді. Кейбіреулері агрегацияланбады және бүгінде «күнделікті нарықтар» деп белгілі. Оларға кейде сол компанияға екінші лицензия берілді. Кейіннен екі хабар таратушы аймағына үшінші лицензия берілді, ол екі қолданыстағы хабар таратушының серіктестігі ретінде құрылған бірлескен компанияға берілді. Мысалдарға Тасмания цифрлық теледидары, Мильдура цифрлық теледидары, Дарвин цифрлық теледидары және Батыс цифрлық теледидары қызметтері жатады. Бір хабар таратушысы бар аймақтарға да үшінші лицензия сол компанияға берілді, ол қалған екі лицензияның иесі болды.

Өңірлік және шалғай

Мегаполистерден тыс жерлерде тұратын австралиялықтарға мегаполистік әріптесімен байланысты бірқатар өңірлік телеарналар қызмет көрсетеді. 1980-жылдарға дейін өңірлік станциялар көбінесе тәуелсіз болды, кейбіреулері бейресми серіктестіктер құрды, ал басқалары жергілікті желілерге бірікті. Алайда, Хоуктың Еңбек үкіметі мегаполистердегідей көрермендерге бірдей таңдау мүмкіндіктерін ұсынатын «агрегация» – өңірлік теледидарды теңестіру жүйесін енгізді. Нәтижесінде, өңірлік станциялар мен желілер бірігуді және кеңейтуді жалғастырды, соның салдарынан үш мегаполистік желінің бірімен байланыс орнатты. 2000-шы жылдары, цифрлық теледидардың пайда болуымен, бастапқы агрегацияға ілікпеген аймақтарда қосымша теңестіру жүргізілді. Бүгінде WIN Television, Imparja Television және Southern Cross Austereo дербес қалса, Prime Television, Golden West Network, Sunshine Television және NBN Television сияқты телеарналар жылдар бойы мегаполистік желілерге қосылды. Метрополитендік станциялардағыдай, жергілікті контент тек жергілікті жаңалықтар хабарламалары немесе жергілікті жарнамалар түрінде ұсынылады. Жергілікті жаңалықтардың ұзақтығы екі минуттан бастап, аптаның жеті күні бір сағатқа дейін ауыспайды.

Абоненттік теледидар

Австралиядағы абоненттік теледидардың үш ірі провайдерінің екеуі бірдей қызмет көрсетеді, бірақ олардың көптеген айырмашылықтары бар. Foxtel қазіргі уақытта Optus қайта сататын ортақ қызметті «басқарады». Бұл қызмет Foxtel платформасы деп аталады. Austar Батыс Австралияны қоспағанда, барлық аймақтық Австралияға, Тасмания мен Дарвинге хабар таратады, ал Foxtel 2012 жылдың ортасына дейін барлық астана қалаларында, Алтын жағалауда, Орталық жағалауда және Батыс Австралияның барлық аймақтарында хабар таратты. Содан кейін Foxtel/Austar біріктіріліп, Foxtel Austar қамту аймақтарына ие болды. Optus Television тек Сидней, Мельбурн, Брисбен және Аделаида қалаларының шағын бөліктерінде, кабель желісі салынған жерлерде ғана жұмыс істейді. SelecTV – WIN Corporation басқаратын төртінші абоненттік теледидар провайдері. SelecTV спутник арқылы бүкіл Австралияда қолжетімді болды және испан, грек, итальян тілдеріндегі сияқты мамандандырылған нарық сегменттеріне салыстырмалы түрде төмен бағада мазмұн ұсынуға бағытталған. 2011 жылдың қаңтарынан бастап бұл қызмет тоқтатылды. Екі шағын аймақтық абоненттік теледидар провайдері бар: Канберрада қолжетімді TransTV Digital және Балларатта орналасқан, сондай-ақ Geelong және Mildura қалаларында қолжетімді Neighbourhood Cable. Сонымен қатар, белгілі бір тілдерде сөйлейтін топтарға арналған бірнеше спутниктік қызметтер бар, олардың ішіндегі ең ірісі – ағылшыл тілінде емес UBI World TV. Globecast TV және Pan Global TV – Globecast компаниясы басқаратын ағылшыл тілінде емес, христиандық және спорттық арналар платформалары. Әртүрлі операторлар осы платформаларда өздерінің абоненттік қызметтерін іске асырады. Бұған қоса, басқа провайдерлер арқылы қолжетімді басқа спутниктік абоненттік қызметтер де бар. Ұлттық IPTV операторларының қатарында TPG IPTV бар.

Деректерді тарату

Австралияда дерек тарату Сиднейде резервтелген цифрлық спектрдің бірін пайдаланып, сынақ хабар тарату ретінде басталды. Австралияның Broadcast Australia телерадиокомпаниясы DVB-T жүйесін қолданып үш жылдық сынақ жүргізді. Сынақ бір стандартты 7 МГц мультиплекстегі бірнеше қызметтерден тұрды, олар жиынтығында "Digital Forty Four" деп аталды. Қызмет үш жылдық мерзімнен кейін ұзартылды, бірақ 2010 жылдың наурызында тоқтатылды.

Қызметтерге: ашық эфирлік телеарналарға арналған 4-арна аталған бағдарламалық нұсқаулық; Австралия телерадио корпорациясы ұсынған жаңалықтар, спорт және ауа райы туралы деректер арнасы; нақты уақыт көлік ақпараты мен серфинг веб-камераларын қамтитын Channel NSW деп аталған үкіметтік және қоғамдық ақпарат арнасы; Австралиялық христиан арнасы; Экспо арнасы; және түрлі федералды парламенттік аудио хабарлары кірді. Бүгінде дерек тарату – бұл қолданыстағы коммерциялық телеарналардың қосалқы арналары ретінде таратылатын ақпараттық арналардан тұрады. 2013 жылдың ортасына қарай олар негізінен телехабарламаларды (инфорекламаларды) таратты. Мысалы, TVSN және 4ME.

Әуесқойлық радио хабарларын тарату

Австралиялық әуесқой радио жиіліктері стандартты теледидарлар қабылдай алатын жиіліктерді қамтиды, бұл әуесқой радио операторларына бейне тарату мүмкіндігін берді. Жиіліктердің үстіне жатуы шамамен 16-шы телеарнаның орнында болады. Көбінесе 16-шы арна әуесқойлық теледидар трансляциялары үшін пайдаланылады, алайда кейде басқа жиіліктер де қолданылады, әсіресе спутниктік теледидар қызметтерінде қолданылатындары. Көптеген трансляцияларды аналогты теледидардан көруге және тыңдауға болады, бірақ кейбір трансляцияларға қосымша немесе басқа жабдық қажет болуы мүмкін.

Жаңа Оңтүстік Уэльс

Сиднейдегі Gladesville (VK2TVG) телеарнасы 16-шы арнада аптасына үш рет сынақ трансляциясын жүргізеді, оның ішінде сәрсенбі күндері кешке үш сағаттық тікелей эфир бағдарламасын өткізеді. Central Coast Amateur Radio Club-тың 16-шы арнада әуесқойлық теледидар ретрансляторы (VK2RTG) бар. VK2RTS 16-арнада Катомба маңындағы Лоусоннан хабар таратады. Клубтың жұмысы дүйсенбіде сағат 8-ден 10-ға дейін. 147,325 МГц (+600 кГц дуплекс) жиілігі дауыстық байланыс және басқару үшін қолданылады. VK2RFM 1250 МГц FM-де Камденнің жанындағы Оукдейлден хабар таратады, оны аналогты спутниктік қабылдағышпен қарауға болады. Клубтың жұмысы сейсенбіде сағат 8-ден 10-ға дейін. Байланыс және басқару жиілігі 147,400 МГц симплекс. Екі ретранслятор да Сиднейдің бүкіл аймағын қамтиды. Оларды Сидней әуесқойлар теледидар тобы басқарады және оларды кез келген уақытта басқару арналарынан іске қосуға және пайдалануға болады. UHF TV 35 каналы 2001 жылдың шілдесіне дейін пайдаланылды, содан кейін Австралияның Коммуникация және Медиа органы осы каналды цифрлық теледидарға қайта тағайындады.

Виктория (2 цифрлық ATV арнасы)

VK3RTV – Мельбурнның негізгі әуесқойлық телеарнасы, ол UHF теледидар жолағының төменгі шегіндегі 16-арна арқылы қолжетімді (28-арнадан төмен). Әуесқойлар теледидар ретрансляторы Данденонг тауында орналасқан. VK3RTV арқылы Мельбурн және айналасына хабар тарататын, теледидарлық тарату жабдықтары бар әуесқой радио операторларынан тұратын шағын топ бар. Оларға VK3AAZ, VK3AOB, VK3AGJ, VK3BFG, VK3BCU, VK3CH, VK3CRG, VK3FMD, VK3GMZ, VK3IV, VK3JDA, VK3JDG, VK3KBL, VK3KHB, VK3KOS, VK3LA, VK3MN, VK3PB, VK3TMS, VK3TVZ, VK3XOK, VK3XKD және VK3XZA кіреді. VK3RTV қазір 446 МГц жиілігінде 2 арналы цифрлық теледидар құрылғысы. Жаңа жүйеде екі стандартты ажыратымдылықтағы цифрлық арна бар. Орталық Викториядағы Бендигода да 13 см жолағында әуесқойлар теледидар таратушысы (VK3RBO) бар. Оны қолданыстан шығарылған микротолқынды тарелкалар мен жиілікті төмендету құрылғыларын пайдаланып қабылдауға болады. Станция "Әуесқой логикасы" атты әуесқойлық телебағдарламаның эпизодтарын көрсетуімен белгілі.

Квинсленд штаты

Квинслендтегі әуесқойлық теледидар 1970-ші жылдардың соңында, жергілікті радио әуесқойларының тобы өздерінің теледидар ретрансляторын құруға қызығушылық танытқаннан кейін пайда болды, бірақ бұл 1980-ші жылдарға дейін іске аспады. Бірнеше жыл бойы хабар таратушылар Брисбеннің солтүстік жақ сыртындағы аз қуатты ретрансляторға тәуелді болды, бірақ ақырында Спринг-Хиллдің орталық ауданында жаңа, күштірек ретранслятор салуға рұқсат алынды. 1990 жылы Брисбендегі әуесқойлық теледидар клубы Лэмингтон ұлттық паркінің 75 жылдығына арналған мерекелік шараларда екі жақты теледидар жүйесін қамтамасыз етті. Сол жылдың қазан айында, VK4BOB және VK4XRL хабар таратушылары Сиднейдегі ATV клубтарына AUSSAT спутнигі арқылы бейнесигнал жібергенде, әуесқойлық теледидар тарихында жаңа бет ашылды. Әртүрлі хабар таратушылар бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Кейбір Квинсленд ATV хабар таратушылары Брисбеннің шеткі аймақтарындағы Оушен-Вью және Умуранда орналасқан. 2012 жылдың қараша айында Оушен-Вью станциясында алғашқы цифрлық хабар тарату сынағы басталды. 2014 жылы Спринг-Хилл ретрансляторы бұзылып жатыр.