Кіріспе

1995 жылғы роман Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде орналасқан Энигма - Роберт Харристің 1995 жылғы Том Иерихон туралы романы. Жерихо британдық криптологияның орталық кеңсесі Блетчли Паркте орналасқан және физикалық және психикалық шаршау деңгейіне дейін жұмыс істейді. Кітап 2001 жылы фильмге айналдырылды.

Сюжет

1943 жылдың ақпан айында Блетчли Парктегі талантты криптоаналитик Том Джерихо Кембриджде жұмыстың қысымы мен шифрлаушы Клэр Ромиллимен қарым-қатынасының бұзылуынан туындаған жүйке бұзылуынан айығып жатыр. Бірнеше аптадан кейін оған Блетчлидің оны қайтару керектігі айтылады: ол Әскери-теңіз Энигмасынан тыс болды. Блетчлиде Джерико әлі де Клэрге ғашық және оның үйіне барады, бірақ оның үйдесі Хестер Уоллес оның үйде жоқ екенін айтады. Джеррихо Хестердің кететінін күтіп, Клэрдің заттарын аралап көруге кіреді. Ол оның бөлмедегі еден тақталарының жақында ауыстырылғанын біледі. Олардың астында ол шешілмеген шифрлау кодтарының бумасын табады, оны алады. Ол кетуге барады, бірақ үйге еркек кейіпкердің келгенін байқап, оны көргенде қашады. Джеррихо Германияның басып алуынан кейін Польшадан қашып кеткен және отбасын тастап кеткен англо-польшалық криптоаналитик Жозеф "Пук" Пуковскимен Энигма блокадасын талқылайды. Жерихо "Контакт кодтарын" жинау арқылы "Кеңестік Энигмаға" қайта оралу жолын таба алатынын түсінеді. Бұл - конвойды тапқан кезде U-кеме жасайтын қысқаша хабарламалар. Осы уақыт аралығында Клэр жоғалып кетті. Жерихоның әкесі Эдвард Ромиллиге телефон арқылы хабарласу әрекеті қабылданбайды. Ол Хестерге жақындап, екеуі де Иерихонның тапқан криптограммалары Германияның оккупацияланған Кеңес Одағындағы Смоленсктен шыққандығын біледі. Гестер криптограммалардың неміс армиясының жоғарғы қолбасшылығына жіберілген серияның бөлігі екенін, бірақ Блетчлидегі сигналдарды қармау мен шифрлауды жоғары билік белгісіз себептермен кенеттен тоқтатқандығын біледі. Хестер мен Джерико сигнал қабылдайтын станцияға кіріп, толық шифрланбаған сигналдардың көшірмелерін ұрлайды. Блетчлиге оралғанда, Иерихон байланыс есептерін шешудегі күш-жігерге қосылады және ақыр соңында криптоаналитикалық "бомбалар" үшін жұмыс істейтін "меню" жасайды. Ол жасырын шығып, ұрланған криптограммаларды Энигма параметрлерімен шешеді. Олардан ол немістердің Катынь орманында мыңдаған адамның мәйітін тапқанын біледі. Бұл мәйіттер 1939 жылы Польшаның шығысына шабуыл жасаған Ұлыбританияның одақтасы Кеңес Одағының қолынан қаза тапқан поляк офицерлерінің мәйіттері. Тағы бір криптограмма қысқаша поляк есімдерінің тізімі болып табылады; ол таныс есімді тапқанша шифрлауды жалғастырады: Пуковски, Т. Ол бұл Пактың жоғалған әкесі екенін және Клэр құпия сүйіктісіне әкелу үшін криптограммаларды ұрлағанын түсінеді. Клэрдің қанды киімдері су басқан шагыл орнының жанында табылды. Джерихо Пактың үйіне барады, бірақ оның қашып кетіп, теміржол станциясына бет алғанын біледі. Иерихон онымен бірге сол пойызға түседі. Ол Пакпен бетпе-бет келеді, ол Клэрді өлтіргенін мойындайды, кейін билет инспекторына оқ атып, пойыздан секіреді. Джерихо оны қуып жетеді, бірақ Пакты сол пойызға шыққан МИ5 агенттері өлтіреді; Джерихо да жараланды. Ауруханада емделіп жатқан Жерихоға МИ5 офицері Вигрэм, әкесі өлтірілгеніне ашуланған Пактың Германияға қашып барып, Блетчлидің Энигманы бұзғанын дәлелдеуге дайындалғанын айтады. Клэрдің әкесі оның жерлеу рәсіміне қатыспағаны оның шынымен өлген жоқ екенін көрсетеді. Лондонда ол бала кезінде қайтыс болған Эдвард Ромиллидің қызы Клэр Ромиллидің өлім куәлігін алады. Ол Ромиллимен бетпе-бет келіп, Клэр Ромилли деп білген әйелдің Вигрэмнің Блетчлидегі агенті екенін және сол жердегі күдікті шыбынды табу үшін жалған жеке тұлғамен жіберілгенін біледі. "Клэр" Пакпен оның өлімін сахналауға келісті, бірақ екеуінің де мұны істеуге себептері әртүрлі болды. Енді МИ-5-ке оралды, ол тірі, бірақ Джерихо оны енді ешқашан көрмейтінін біледі. Ол болашақтағы жағдайдан бұрын болғаннан гөрі аз алаңдаушылыққа ұшырады, ол Кембриджге қайта оралады және Хестерді онымен кездесуге шақырып хат жібереді.

Кейіпкерлер

Том Джерихо: Блечли Парктегі Мемлекеттік код және шифрлау мектебінде жұмыс істейтін ғажайып математик және криптоаналитик. Ол - нәзік, сезімтал адам, қысымнан жүйке күйзелісіне ұшырайды. Клэр Ромилли: МИ5 офицері Блетчлиде тұрып, онда кене бар екенін анықтады. Оның шынайы аты белгісіз; ол бала кезінде қайтыс болған қыздан Клэр Ромилли деген псевдонимді алады. Оның Томмен қарым-қатынасы қысқа болды. Хестер Уоллес: Клэрдің пәтердесі, ақылды әйел, оны Блетчлидегі қарапайым рөлге бөлеген сексизмді жек көреді. Жозеф "Пук" Пуковски: Германия басып алған кезде Польшадан қашып кеткен англо-польшалық криптоаналитик. Ол әдемі жігіт, Блетчлиде әйелдермен араласуға еш қиналмайды, Клэрді де қоса. Мистер Вигрэм: МИ5 офицері және Клэрдің бақылаушысы. Блетчлиде көпіршік бар деп күдіктенген ол Клэрді оны жоюға жібереді.

Қабылдау

Кітап, көркем шығарма болса да, Блетчли Паркте болған адамдар оны шынайы соғыс уақытындағы Блетчли Паркіне ұқсамайтындай етіп сынға алады.

Басылым

Ұлыбританияның 1-ші басылымы, Хатчинсон, 1995. АҚШ-тың 1-ші басылымы, Random House, 1995.