Кіріспе
Америка католикалық прелаты және белсенді (1930-2024) Томас Джон Гамблтон (26 қаңтар 1930 - 4 сәуір 2024) - Католик шіркеуінің американдық прелаты және көрнекті әлеуметтік белсенді. Гамблтон 1968-2006 жылдар аралығында Детройт архиепископының көмекші епископы болып қызмет етті. Гамблтонның айтуынша, ол басқа епархияда епархияның епискобының рұқсатынсыз заң жобасын қабылдауға қолдау көрсеткендіктен, Ватикан оны көмекші епископтан кетуге мәжбүр етті.
Thomas John Gumbleton (January 26, 1930 – April 4, 2024) was an American prelate of the Catholic Church, and a prominent social activist. Gumbleton served as an auxiliary bishop of the Archdiocese of Detroit from 1968 to 2006. According to Gumbleton, the Vatican forced him to resign as auxiliary bishop when he publicly supported the passage of a state legislative bill in another diocese without the approval of that diocese's bishop.
Ерте өмір
1930 жылы 26 қаңтарда Мичиган штатының Детройт қаласында туған Томас Гамблтон сол қаладағы Sacred Heart Seminary орта мектебінде оқыды. Содан кейін ол Мичиган штатының Плимут қаласындағы Сент-Джон провинциялық семинариясында және Римдегі Рим папасының Латеран университетінде оқыды. 1952 жылы өнер бакалаврын, 1956 жылы діни магистрді, 1964 жылы Канондық құқық докторы атанды. 1956 жылы 2 маусымда Гамблтонды Римде Детройт архиепископиясы үшін кардинал Эдвард Муни діни қызметке тағайындады. 1968 жылы Гамблтон архиепископтық жалпы викарий болып тағайындалды.
Детройттің көмекші епискобы
1968 жылы 4 наурызда Папа Пауль VI Гамблтонды Детройт архиепископиясының көмекші епископы және Улулидің титулярлық епископы етіп тағайындады. 1968 жылы 1 мамырда Архиепископ Джон Дирден оны құрметті қызметке тағайындады. 1972 жылғы президент сайлауы кезінде Гамблтон сенатор Джордж Макговернді президент ретінде қолдады, себебі ол Американың Вьетнам соғысына араласуына және либералды экономикалық саясатына қарсы болды. Макговерннің абортқа қатысты ұстанымы туралы сұрағанда Гамблтон Макговерннің "аборт заңдарын либерализациялау жөніндегі қазіргі күш-жігерге көмектеспейтінін немесе қолдамағанын" айтты. 1980 жылдың желтоқсан айында Гамблтон бұрынғы епископ Гарри МакГи, Джуниор және раввин Ричард Герцпен бірге Адам құқықтары үшін Мичиган коалициясын құрды. Гамблтонның жексенбілік уағызын Сент-Лео шіркеуінен Ұлттық католиктік репортер жазып, ол да тұрақты баған жазды. 1987 жылы 6 мамырда Гамблтон АҚШ Энергетика министрлігінің Невада штатындағы Меркьюридегі сынақ полигонында тұтқындалған сегіз наразылықтың бірі болды. Тұтқындалғандар ядролық қарудың сынағын қарсылық білдіріп отырды. 1999 жылы 4 маусымда Гамблтон 26 наразылық білдірушілердің бірі болып, Вашингтондағы Ақ үйдің кіреберісін бұғаттағандары үшін тұтқындалды. Олар Косово соғысы кезінде НАТО Сербияны бомбалау науқанына наразылық білдірді. 2003 жылы 27 наурызда Гамблтон басқа наразылық білдірушілермен бірге Вашингтонның Лафайетт алаңында үлкен демонстрацияларға тыйым салуды бұзғаны үшін тұтқындалды.
Отставка туралы дау
2006 жылдың 11 қаңтарында Гамблтон Колумбуста (Огайо штаты) Огайо штатының Бас ассамблеясында католик шіркеуіндегі жыныстық қатынас туралы куәлік берді. Парламент жыныстық зорлық-зомбылық құрбандарына қылмыскерлерді сотқа беру үшін заңдық терезені құру туралы заң жобасын қарастырды. Өзінің мәлімдемесінде Гамблтон заң жобасын қолдап, барлық штаттарды осы заңға ұқсас заң жобаларын қабылдауға шақырды. Ол сондай-ақ, жасөспірім кезінде семинарияда жүргенде, діни қызметкердің жыныстық қатынасқа түсуіне ұшырағанын айтты. Ол былай деді: "Мен қатты зақымдалған екенімді арттырмағым келмейді. Бұл көптеген құрбандар көрген жыныстық қорлық емес. Олар қорқып, ұялып, оны көміп тастайды. Мен бұл туралы ата-анамға айтпадым, ешкімге айтпадым. Гамблтонның 2011 жылы берген есебіне сәйкес, Огайоның епископтары жыныстық зорлық-зомбылық туралы заң жобасына қарсы шығып, оның куәлігіне ашуланды. Олар дереу Ватиканға ол туралы шағымданды. Бірнеше күннен кейін Гамблтон епископтар қауымының префекті кардинал Джованни Реден хат алды. Онда Гамблтон жергілікті епископтың рұқсатынсыз Огайодағы заң жобасына куәлік етіп, communio episcoporum (епископтардың қауымдастығы) ынтымағын бұзғаны айтылған. Ре Гамблтонға көмекші епископ және Сент-Лео епархиясының пасторы лауазымынан дереу кетуді бұйырды. 2006 жылы 6 ақпанда Гамблтон Детройттің көмекші епископы лауазымынан кететінін мәлімдеген хатты Рим папасы Бенедикт XVI-ға тапсырды.
I don't want to exaggerate that I was terribly damaged. It was not the kind of sexual abuse that many of the victims experience. They are intimidated, embarrassed, and they just bury it. I understand that never told my parents I never told anybody. According to an account given by Gumbleton in 2011, the bishops of Ohio opposed the proposed sexual abuse bill and were incensed by his testimony. They immediately complained to the Vatican about him. A few days later, Gumbleton received a letter from Cardinal Giovanni Re, Prefect of the Congregation for Bishops, saying that Gumbleton had violated the solidarity of communio episcoporum (communion of bishops) by testifying for the bill in Ohio without the permission of the local bishop. Re ordered Gumbleton to resign immediately as auxiliary bishop and as pastor of St. Leo's Parish. On February 6, 2006, Gumbleton submitted his letter of resignation as auxiliary bishop of Detroit to Pope Benedict XVI.
Отставкадан кейін
2009 жылы Маркет қаласының бейбітшілік пен әділдік үшін азаматтары Гамблтонды Мичиган штатының Маркет қаласында Санкт-Марк лютеран шіркеуінде бейбітшілік туралы сөйлеуге шақырды. Алайда Маркет епархиясының епискобы Александр Сэмпл шақыру туралы естігенде, Гамблтоннан келмеуін өтінді. Сэмпл Гамблтонның Сэмплден рұқсат сұраған жоқ екенін және Сэмпл Гамблтонның әйелдерді діни қызметке тағайындау және ЛГБТК+ құқықтары туралы пікірлерімен келіспейтінін айтты. 2006 жылдан 2020 жылға дейін Гамблтон өзінің уағыздарын The Peace Pulpit деп аталатын бағанда үнемі жариялады. Гамблтон 2024 жылы 4 сәуірде 94 жасында Мичиган штатының Детройт қаласында қайтыс болды.
Гейлердің құқықтары туралы католиктік ілім
Гамблтон гомосексуализмге қатысты католик ілімі туралы көп жазды. Гамблтон өзінің гей ағасы бар екенін жиі айтып отыратын. Детройттің көмекші епискобы болған кезінде Гамблтон шіркеу қызметінде крест, көкжиек және қызғылт үшбұрыштың рәміздерін көрсететін митра киген. Ал қызғылт үшбұрышты нацистік концлагерьдегі гей-еркектерді анықтау үшін қолданғандықтан, кейбір адамдар оны ерекше наразылықпен қарастырды. Гамблтон сондай-ақ, Американың 2007 жылғы санында тыйым салуға қарсы пікір білдіріп, гомосексуалдарды діни қызметке тағайындау туралы Ватиканның нұсқаулығы шығарылғанға дейін көпшілік назарына түсті.
Чиркінің құрылымы мен пацифизм
2012 жылы Гамблтон Католик шіркеуіндегі билік реформасы туралы Католик ғалымдарының юбилейлік декларациясына қол қойды. 2020 жылдың 14 қаңтарында ол католиктердің АҚШ соғыстарына қатыспауы керектігін мәлімдеді.