Кіріспе

Грекиялық баскетболшы Теодорос Папалукас (Greek; 1977 жылы 8 мамырда туған), көбінесе Тео Папалукас немесе Тодорис Папалукас деп аталады, ол Грекияның зейнеткер баскетболшы. Ол төрт рет барлық Еуролигаға таңдалды, Еуролиганың 2000-10 жылдығының командасының мүшесі болды және 2008 жылы Еуролиганың ең үздік 50 ойыншысының бірі атанды. Баскетболдағы революциялық тұлға, оның орындықтан тұрып, кездесудің барысын өзгертуге деген ерекше қабілеті, ойынға деген ерекше сезімі, ол жаңа мыңжылдықта еуропалық баскетболдың өрлеуін бейнеледі. Папалукас өзінің мансабын 1995 жылы жергілікті "Ампелокипои" клубында бастады, екі жылдан кейін "Дафниге", содан кейін 1999 жылы "Паниониосқа" ауысты. Соңғысында көрсеткен өнерінің арқасында ол Еуролиганың күшті құрамасы Олимпиякосқа ауысты, онда 2002 жылы өзінің алғашқы титулын, грек кубогын жеңіп алды. Бір жылдан кейін ол Мәскеудегі ЦСКА клубына ауысты, ол өткен даңқын қайтаруға көмектеседі. Ресей астанасындағы алғашқы екі маусымда аз әсер еткеннен кейін ол ЦСКА-ның табысына үлкен үлес қосқан, 2004-05 маусымда алтыншы адам ретінде ойнаған, Еуролигада және Ресей Суперлигасында. 2006 жылы Папалукас ЦСКА-ны отыз бес жыл ішінде бірінші рет Еуролига чемпионы атанды, осылайша барлық Еуролиганың бірінші командасына және Еуролиганың төртінші кезеңінің ең үздік ойыншысы атанды. Келесі жылы ол өзінің EuroLeague жарысының нышаны ретінде мәртебесін нығайтты, Папалукас Грекияның ерлер ұлттық баскетбол құрамасына чемпиондық атақ, EuroBasket 2005 және 2006 жылғы FIBA әлем чемпионатында күміс медаль алуға көмектесті. Ол екі турнирде де үздік командаға сайланды. Папалукас 2004 және 2008 жылдары екі Олимпиадалық турнирге қатысып, Грекия екі жағдайда да өзінің жеке үздік бесінші орындарын аяқтады. 2006 жылы ол FIBA Europe Жылдың үздік футболшысы атанды.

Алғашқы жылдар

Грекияның Афина қаласында туған Папалукас өзінің үлкен мансабын жергілікті шағын Афинаның кіші командасы Этникос Эллиноросоннан бастады. Содан кейін ол 1995 жылы кәсіби карьерасын бастаған Ампелокипои деп аталатын басқа кішкентай, бірақ сол кездегі клубта ойнады. Содан кейін 1997 жылы грек 2-ші дивизионының Дафни клубына ауысты, екі жылдан кейін грек баскетбол лигасының дәстүрлі баскетбол клубы Паниониос клубына ауысты. Дафнимен бірге Папалукас 1998-99 жылғы маусымда Грекияның 2-ші дивизионында жеңімпаз атанды. 2001 жылы Папалукас ұзақ уақыт бойы грек лигасының күшті құрамасы болған Олимпиакосқа көшті, сондай-ақ Еуролиганың тұрақты үміткерлерінің бірі болды. Олимпиакоспен бірге ол 2000-01 және 2001-02 маусымда грек баскетбол лигасының ассистерінде көш бастады. 2001-02 маусымнан кейін ол Олимпиакостан кетіп, 2002 жылы Еуролиганың басқа да құрамасына, Ресей Суперлигасының А клубы ЦСКА Москваға көшті.

ЦСКА Мәскеу

Үш сәтсіздікке ұшыраған клубтық кезеңнен кейін, Папалукас командаға 2005-06 жылғы Еуролига чемпионы атанды, бұл клубтың 35 жылдан бергі алғашқы Еуролига чемпионы атанды. 2006 жылғы "Финалда" Барселонаға қарсы жартылай финалда 19 ұпай жинады, ал финалда 18 ұпай жинады. Оның қасында Барселонаның ең үздік шабуылшы қорғаушысы Хуан Карлос Наварро, Маккабидің ең жақсы шағын форвард Энтони Паркер (2005-06 EuroLeague MVP), TAU Cerámica-ның ең жақсы күшті форвард Луис Скола және Маккабидің ең жақсы орталығы Никола Вуйчич болды. 2007 жылы Папалукас 2006-07 жылғы Евролиганың ең үздік ойыншысы атанды. ЦСКА финалға "Жасылдар" командасының үй алаңында, Афина Олимпиадасының жабық залында (осы орын бір жылдан астам уақыт бұрын таңдалған) өткен "Панатинаикос" командасына қарсы өтті. Панатинаикос өте қызықты ойын барысында 93:91 есебімен жеңіске жетті. Папалукас 23 ұпай жинап, 8 ассист берді, бірақ бірқатар спорт жазушылары оның ЦСКА командаластарынан жеткілікті қолдау таппағанын және сондықтан оның командасы финалда жеңіліп қалды деп болжады. Папалукас сондай-ақ ЦСКА-ның 2007-08 жылғы Еуролига чемпионы командасының негізгі мүшесі болды. Папалукасты бостандық агенттікте НБА клубтары Бостон Селтикс, Лос-Анджелес Лейкерс, Милуоки Бакс және Майами Хит өздерінің ойыншы-бақылаушы орнын толтыру үшін іздестірді. Алайда, 2007 жылдың 7 шілдесінде грек газеттері Папалукастың ЦСКА-мен жаңадан құрылған 3 жылдық келісімшартқа келіскенін, оның құны 10,5 миллион евро таза табысқа ие екенін хабарлады.

Олимпиакос

2008 жылдың 20 маусымында, ЦСКА-мен келісімшартты ұзартқаннан кейін бір жыл өткен соң, Папалукас келісімшартты сатып алусыз тастап, Олимпиакоспен жылдық жалақысы 3,5 миллион евро таза табысқа ие үш жылдық келісімшартқа қол қойды. Келісімшартының алғашқы екі жылында ол Олимпиакосқа Еуролиганың төртінші финалына жетуге көмектесті, ол 2008-09 маусымда 8 ұпай және 5,2 ассист, ал 2009-10 маусымда 7,4 ұпай және 5,1 ассист жинады. Келісімшартының үшінші және соңғы жылы команда Еуролиганың төртінші финалына шыға алмады, ал үй алаңындағы артықшылыққа қарамастан, Еуролиганың ширек финалдағы плей-оффында Монтепаски Сиенаға 3 ойыннан 1 ойынға жеңіліп қалды.

Макаби Тель-Авив

2011 жылдың 13 тамызында Папалукас 2010-11 жылғы Еуролиганың финалистері Израильдің "Маккаби Тель-Авив" командасымен келісімшартқа қол қойды. Маккабиде Папалукасқа көп уақыт берілмеді, ол Еуролигада бір ойынға орташа есеппен 9,1 минут қана ойнады және Израиль Суперлигасының 2011-12 жылғы 8 ойында ғана ойнады. Ойын уақытының жетіспеушілігі оның желтілермен тек бір сәтсіздікке ұшырағаннан кейін босатылуына әкелді.

Москва ЦСКА-ға қайта оралды

2012 жылдың желтоқсан айында Папалукас ЦСКА-ның сынағына шақырылды. Ол командамен келісімшартқа отырды, содан кейін 2012 жылдың 28 желтоқсанында "Анадолу Ефеске" қарсы Еуролига ойындарында ресми түрде алаңға оралды. 2013 жылы Лондонда өткен Еуролиганың төртінші финалынан кейін ол осы маусымның соңында кәсіби баскетболдан зейнеткерлікке шыққандығын жариялады.

Ұлттық құрама мансабы

Папалукас Грекияның баскетболдан ерлер құрамасының негізгі құрамына кірді. Ол келесі EuroBasket-терде ойнады: Түркияда өткен EuroBasket 2001, Швецияда өткен EuroBasket 2003, Сербия мен Черногорияда өткен EuroBasket 2005 және Испанияда өткен EuroBasket 2007. Еуропа баскетболында ЦСКА-мен үш рет қатарынан Еуролиганың төртінші финалына қатысқан Папалукас Сербия мен Черногорияда өткен 2005 жылғы Еуробаскетте Еуропа баскетболының элитасы арасында танымал орынға ие болды. Бірінші турда орташа нәтиже көрсеткеннен кейін ол Грекияны ширек финалда Ресей Ұлттық баскетбол құрамасына қарсы жеңіске жеткізді және жартылай финалда Франция Ұлттық баскетбол құрамасына қарсы үлкен жеңіске жетті, ол Грекияға 7 ұпай қалды, сағаттың аяқталуына 47 секунд қалды. Германияның баскетбол құрамасына қарсы финалда НБА жұлдызы Дирк Новицкидің 22 ұпай жинап, Грекияны 1987 жылғы Еуробаскеттегі алғашқы жеңісінен кейін он сегіз жыл өткенде екінші Еуропа чемпионы атанды. Осылайша, Папалукас 2005 жылғы Еуробаскеттің барлық турнирлік құрамына грек командасының ойыншысы Димитрис Диамантидис, Испания Ұлттық баскетбол командасының мерген қақпашысы Хуан Карлос Наварро, Франция Ұлттық командасының швингмені және НБА ойыншысы Борис Диау және Новицкимен бірге таңдалды. Папалукас сондай-ақ 2006 жылдың 28-30 сәуірінде Прагада өткен "Төртіншілік финалында" ЦСКА-мен Еуролига чемпионы атанды. Папалукас Грекияның баскетбол командасымен бірге Жапонияда өткен 2006 жылғы FIBA әлем чемпионатының финалына дейін жетті, бірақ финалда Испания Ұлттық баскетбол командасына жеңілді. Грекия құрамасының жартылай финалда АҚШ құрамасына қарсы 101:95 есебімен жеңіске жетуі Папалукасқа 12 ассист, 8 ұпай және 5 ребонд берді. Ол сондай-ақ, Испанияның турнирдің ең құнды ойыншысы Пау Газоль, Газольдың командадасы Хорхе Гарбайоса, АҚШ командасының Кармело Энтони және Аргентинаның Ману Гиньобилиді қамтитын барлық турнир командасына орын алды. Оның ең үлкен жеке танылуы 2007 жылдың 26 қаңтарында болды, оны жанкүйерлер мен журналистер 2006 жылғы FIBA Europe Еркектерінің үздік ойыншысы деп таныды, ол Новицки, Гасол және Тони Паркер сияқтыларды жеңіп алды. 2008 жылдың жазында Папалукас 2008 жылғы Олимпиада ойындарына Грекия ұлттық құрамасының капитаны болды. Бұл оның Грекия құрамасында соңғы рет ойнағаны еді.

Ойыншы профилі

Папалукас биіктігі 2,00 м (102 кг) болатын. ойыншы, ол ойын алаңын қорғайтын және қорғайтын екі жақта да ойыншы, қорғаншы немесе қарсыласы ретінде ойнай алады. Ол ерекше ойын стилімен бірінші ойынды өткізген. Оның ойнау қабілеті мен биіктігі бойынша бірінші ойыншыны өткізу қабілеті, баскетбол алаңына екі жақ тақтада бірнеше позицияда ойнаудың көпжақтылығымен бірігіп, оны ерекше ойыншы етті. Папалукас 2008 жылы Еуролиганың 50 жылдығына арналған 50 ең үздік Еуролига қатысушыларының тізіміне таңдалды. Папалукастың көпшілік арасында Тео және Тодорис деген лақап есімдері бар. Ойыншы ретінде оған кейде басқа да есімдер берілді, мысалы, Компьютер, сотты талдау қабілетіне байланысты, Жіп, қарсыластардың қорғанысынан өтуді аяқтауға арналған бірегей қабілетіне байланысты, мысалы, инемен жіптеу және басқа лақаптар сияқты Папс, Паппас және Царь.

Ойыншы карьерасынан кейінгі

Кәсіби баскетболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Папалукас Еуролиганың аңызы аталып, сонымен қатар Еуролиганың ресми елшісі болып тағайындалды. Сондай-ақ, ол Еуролиганың ресми техникалық ереже комитеті мүшесі болды.