Кіріспе
Terra Sirenum - Марс планетасының оңтүстік жарты шарсындағы үлкен аймақ. Оның орталығы 3900 км жерде орналасқан және ең кең жерін алып жатыр. Ол 10 - 70 Оңтүстік ендікті және 110 - 180 Батыс бойлықты қамтиды. Терра Сиренум - бұл ірі Ньютон кратерін қоса алғанда, ірі кратерлер үшін ерекше жоғары жер. Terra Sirenum Марстың Фаэтонтис төртбұрышы мен Мемнения төртбұрышында орналасқан. Терра Сиренумдағы төменгі аймақта бір кезде Маадим Валлис арқылы ағып жатқан көл болған деп есептеледі. Terra Sirenum қыздар басындағы құстардан шыққан сиреньдердің атымен аталған. "Одиссея" атты кемеде бұл қыздар жолаушыларды тұтқындап, өлтіреді.
Хлорлы шөгінділер
Терра Сиренумдағы хлорид негізіндегі минералдардың жинақталған жерлері туралы дәлелдерді 2008 жылдың наурыз айында 2001 Mars Odyssey орбитасының жылулық эмиссиялық бейнелеу жүйесі анықтады. Бұл кен орындарының жасы шамамен 3,5 - 3,9 миллиард жыл. Бұл марстың ерте тарихында жер бетіндегі су кеңінен таралғандығын көрсетеді, бұл марстық өмірдің болуы мүмкін дегенді білдіреді. Хлоридтерден басқа, МРО судағы ұзақ уақыт әсер етуден пайда болатын темір/магний смектиттерін анықтады. Хлоридтік шөгінділер мен гидратацияланған филосиликаттар негізінде Альфонсо Давила және басқалар Терра Сиренумда 30,000 км2 аумақты және 200 метр тереңдікті алып жатқан ежелгі көл төбесі бар деп санайды. Бұл көлді растайтын тағы бір дәлел - Атакама шөлінде кездесетін сияқты қалыпты және кері бұрылған арналар.
Кері рельеф
Марстың кейбір аймақтарында кері рельеф көрінеді, бұрын су тасқыны сияқты ойыстар болған жерлер қазір жер бетінен жоғары. Бұл жердегі тау жыныстары сияқты материалдар төменгі жерлерде жиналған деп есептеледі. Кейіннен эрозия (бәлкім, үлкен тау жыныстарын қозғалта алмайтын жел) жер бетіндегі қабаттардың көп бөлігін алып тастады, бірақ одан да берік шөгінділерді қалдырды. Бұған қоса, өзеннің түбінен ағып жатқан лава немесе суға еріген минералдар арқылы материалды цементтеу арқылы да көпірдің бетін қайта көтерудің басқа тәсілдері бар. Жер бетінде кремний қышқылымен цементтелген материалдар эрозияның барлық түрлеріне өте төзімді. Жер бетіндегі кері бұрылған арналардың мысалдары Грин-Ривер, Юта қаласының маңында Седар тау формациясында кездеседі. Бұрынғы уақытта Марс бетінде су ағып жүргенін дәлелдейтін бұрылмалы су тасқыны бейнелері бар.
Марстың сағалары
Terra Sirenum - бұл көптеген Марс сағаларының орналасқан жері, олар жақында ағып жатқан судың салдарынан болуы мүмкін. Кейбіреулері Горгонум Хаоста және Коперник пен Ньютон үлкен кратерлерінің маңында орналасқан көптеген кратерлерде кездеседі. Құрлы жерлер, әсіресе кратерлердің қабырғаларында, тік беткейлерде пайда болады. Гуллилер салыстырмалы түрде жас деп саналады, өйткені олардың кратерлері аз, егер болса. Сонымен қатар, олар құмдық төбелердің үстінде жатыр, олар өздері өте жас болып саналады.
Мүмкін пинг-кодтар
Мұнда көрінетін радиалды және концентрикалық жарықтар, шыны терезе арқылы лақтырылған тас сияқты, сынық қабатқа күш енгенде жиі кездеседі. Бұл сынықтар Марстың сынық бетінен шыққан бір нәрседен пайда болған болуы мүмкін. Мұз бетінде линза пішінде жиналған болуы мүмкін; осылайша бұл жарылған үйінділер пайда болды. Мұздың қалыңдығы тау жынысына қарағанда аз болғандықтан, ол жоғары қарай жылжып, паушақ сияқты пішіндерді пайда етеді. Осыған ұқсас процесс Жердегі арктикалық тундрада ұқсас өлшемді үйінділер жасайды. Мұндай белгілер инуит сөзі pingos деп аталады. Пингголарда таза мұз суы болады, сондықтан олар болашақта Марста колония құрушылар үшін су көзі бола алады.
Концентрикалық кратерлік толтыру
Концентрикалық кратерлік толтырулар, лобат қалдықтары алжапқыштары мен сызықты аңғарлық толтырулар сияқты мұзға бай деп саналады. Осы кратерлердің әртүрлі нүктелеріндегі биіктікті топографиялық дәл өлшеулерге және олардың диаметрлеріне негізделген кратерлердің қаншалықты терең болуы керектігін есептеулерге сүйене отырып, кратерлер 80% -ға дейін көбінесе мұзбен толтырылған деп есептеледі. Яғни, олар жүздеген метрлік материалды ұстайды, ол, мүмкін, бірнеше он метрлік жер бетіндегі қалдықтар бар мұздан тұрады. Бұрынғы климаттық жағдайлардан пайда болған қардан пайда болған мұз. Соңғы модельдеулер концентрикалық кратерлік толтыру көптеген циклдерде пайда болады, онда қар жиналады, содан кейін кратерге көшеді. Крейтердің ішіне кірген соң, қарды көлеңке мен шаң сақтайды. Қар мұзға айналады. Көптеген концентрикалық сызықтар қар жиналудың көптеген циклдерімен құрылады. Жалпы қар 35 градусқа дейін ауысқанда жиналады.
Магниттік жолақтар мен плиталар тектоникасы
Марс Global Surveyor (MGS) Марстың қабығында, әсіресе Фаэтонтис және Эридания төртбұрыштарында (Терра Циммерия және Терра Сиренум) магниттік жолақтар тапты. МГС-дегі магнитометр 2000 км-ге дейін шамамен параллель жүретін магниттелген қабықтың 100 км-ге дейінгі жолақтарын анықтады. Бұл жолақтар полярлық жағынан бірінің солтүстік магниттік полюсімен бетінен жоғары қарай және келесісінің солтүстік магниттік полюсімен төмен қарай ауысады. Жер бетінде осыған ұқсас жолақтар 1960 жылдары табылған кезде, олар тектоникалық плиталардың дәлелі ретінде қабылданды. Зерттеушілер Марстағы магниттік жолақтар - қысқа, ертедегі тектоникалық белсенділіктің белгісі деп санайды. Тастар қатты күйге түскенде, олар сол кездегі магниттілікті сақтап қалды. Планетаның магнит өрісі оның бетіндегі сұйықтық қозғалысынан пайда болады деп есептеледі. Алайда, Жердегі және Марстағы магниттік жолақтар арасында кейбір айырмашылықтар бар. Марстың жолақтары кеңірек, әлдеқайда күшті магниттеледі және ортаңғы қабықтың таралу аймағынан таралған сияқты емес. Магниттік жолақтар орналасқан аймақтың жасы шамамен 4 миллиард жыл болғандықтан, ғаламдық магниттік өріс Марстың өмірінің алғашқы бірнеше жүз миллион жылы ғана сақталған болуы мүмкін деп есептеледі, бұл кезде планетаның өзегіндегі балқыған темірдің температурасы магниттік динамоға араластыру үшін жеткілікті жоғары болуы мүмкін. Геллас сияқты ірі соққылар алабының жанында магнит өрістері жоқ. Соқтығысудың соққысы тау жынысындағы магниттелудің қалдықтарын жойған болуы мүмкін. Демек, ядродағы ертедегі сұйықтық қозғалысы тудырған магнетизм соққыдан кейін пайда болмас еді. Гематит (Fe2O3) сияқты магнитті материалды қамтитын балқыған тау жынысы магнит өрісінің қатысуымен суынып, қатып қалғанда, ол магниттеледі және фон өрісінің полярлығын алады. Бұл магнетизм тек тау жынысы белгілі бір температурадан жоғары қыздырылса ғана жоғалады (темір үшін 770 °C болатын Кюри нүктесі). Магниттік күш тау жыныстарында тау жынысы қатып қалған кезде пайда болған магнит өрісінің белгісі болып табылады.
Ұсынылған оқу
Grotzinger, J. және R. Milliken (оқығандар). 2012 жыл. Марстың тұнбалы геологиясы. СЭММ. Лоренц, Р. 2014. "Дюн шыбырақтарының" тобы. Планеталық есеп: 34, 1, 8 14 Лоренц, Р., Дж. Зимбельман. 2014 жыл. Дюналық әлемдер: желмен ұшырылған құм планеталық ландшафтты қалай қалыптастырады. Springer Praxis Books / Геофизикалық ғылымдар.
Lorenz, R., J. Zimbelman. 2014. Dune Worlds: How Windblown Sand Shapes Planetary Landscapes. Springer Praxis Books / Geophysical Sciences.