Кіріспе
Құқықтық тұрғыдан зорлық-зомбылық туралы хабарлауға міндетті адамдар Құрама Штаттар мен Канадада, міндетті хабарлаушы - егер олар балаларды қорлауды немесе қараусыз қалдыруды байқаса немесе күдіктенсе, Заң бойынша Балаларды қорғау қызметіне хабарлауға міндетті адам. Міндетті хабарлау заңдары, әдетте, балаларға (мысалы, дәрігерлерге, медбикелерге, мұғалімдерге, терапевтерге және бала күтімімен айналысатын адамдарға) қатысты, ал басқа жерлерде, мамандығына қарамастан, барлық ересектерге қолданылады. Егер уәкілетті баяндамашы хабарлама жасамаса, онда ол азаматтық жазаға тартылуы, қылмыстық қудалауға тартылуы немесе екеуі де болуы мүмкін. Көптеген юрисдикцияларда міндетті есеп беру заңдары кәмелетке толған, бірақ мүгедектігі немесе қартаюы салдарынан қорлық-зомбылыққа, қараусыздыққа және қаржылық қанаушылыққа ұшырайтын ересектерге де қолданылуы мүмкін. Сондықтан қарттар үйінің немесе топтық үйдің қызметкерлері де есеп беруді міндетті түрде орындайды. Ересектерді қорғау қызметі осы ересектерді қорғайды.
In the United States and Canada, a mandated reporter is a person who is legally required to report to Child Protective Services if they observe or suspect abuse or neglect in children. Mandatory reporting laws generally apply to professionals who come into contact with children (for example, physicians, nurses, teachers, therapists, and childcare providers) while in other places, it applies to all adults regardless of profession. If a mandated reporter fails to report, they may incur civil penalties, criminal prosecution, or both. In many jurisdictions, mandatory reporting laws can also extend to adults who passed the age of majority but are deemed vulnerable to abuse, neglect, and financial exploitation due to a disability or old age. Hence, it is not uncommon for nursing homes or group homes staff to also be mandated to report. The Adult Protective Services protects these adults.
Тарих
1962 жылы АҚШ-тың дәрігерлері К. Генри Кемпе мен Брандт Стил "Жебеулі бала синдромы" атты кітап шығарды. Оның жариялануы балаларды зорлау бұрын жиі кездеспейтін және тұрақты мәселе ретінде қарастырылмаған АҚШ-тағы кең таралған көзқарастарды өзгертті. 1974 жылы АҚШ Конгресі балаларды қорлаудың алдын алу және емдеу туралы заң (CAPTA) қабылдады, ол балаларды қорғау қызметтерін (CPS) және балалардың ауыр жарақаттануын болдырмау үшін жедел желілерді дамыту үшін мемлекеттерге қаражат береді. Бұл заңдар, бұқаралық ақпарат құралдары мен адвокаттық қамту және зерттеулер АҚШ-та және басқа батыс елдерде әртүрлі деңгейде қоғамдық күтулерді біртіндеп өзгертті. Бастапқыда физикалық зорлық-зомбылыққа жауап ретінде құрылған, әртүрлі елдерде хабарлау жүйелері жыныстық және эмоционалдық зорлық-зомбылыққа, қараусыздыққа және тұрмыстық зорлық-зомбылыққа ұшырау үшін кеңейе бастады. Бұл кеңейту зорлық-зомбылық туралы хабарлаудың кеңірек талаптарына сәйкес келді: бұрын хабарлаулар тек ауыр дене жарақатын келтірген жағдайда ғана берілді, бірақ анықтамалар өзгерген сайын, кішігірім дене жарақаты мен даму және психологиялық жарақаттар да қамтыла бастады. Онжылдықтар бойы көптеген дәлелсіз оқиғалар туралы хабарлаудың үлкен өсуі болды. Жыл сайын арыздар көбейеді, бірақ нақты дәлелденген жағдайлар аз және жыл сайын шамамен бірдей немесе төмендейді. 2014 жылы Пенсильвания штатының жыныстық зорлық-зомбылық туралы даулы оқиғасына жауап ретінде, губернатор Том Корбет балаларды зорлау туралы хабарлауды арттыру шарасы ретінде қосымша мамандарды қосу үшін мемлекеттің міндетті есеп беру міндеттемелерін кеңейткен заң жобасын қабылдады. Алайда, NBC News және ProPublica жариялаған мақаласында 2010 жылдардың бірінші жартысында (өзгерістерден бұрын) 29 766 бала тергеліп, тек 10 410-ы ғана қолдау тапты. Онжылдықтың соңғы жартысында, өзгерістерден кейін, балалардың саны 42 366 болды, бірақ тек 10 399 бала сақталды. Мәжбүрлі хабарлау заңдарын сынға алғандар балаларды қорлаумен байланысты өлім-жітім саны 2014 жылы 96-дан 2021 жылы 194-ге дейін өсті (қолданысқа енгізілгеннен кейін жеті жыл өткен соң).
Австралия
2015 жылы жалпы хабарламалардың санынан (355 935-тен) 164987 балаларды қорлау фактісі тергелді немесе тергеліп жатыр. Осы тергеулердің ішінде 60 989 жағдайда дәлелді дәлелдер табылды.
Бразилия
Бразилияда денсаулық сақтау және білім беру жүйелерімен орындалатын балаларды қатыгездікпен емдеу туралы міндетті хабарлама жүйесі бар, бірақ ұлттық таралу зерттеулері болмағандықтан, мұндай міндетті хабарламалар мен іс жүзіндегі орын алған жағдайлардың арасындағы айырмашылық белгісіз, бірақ міндетті хабарламалар жүйелері жеткіліксіз хабарламаларға әкелуі мүмкін деп есептеледі. Мәжбүрлі түрде есеп беру туралы нақты деректер жоқ болса да, бүкіл ел бойынша 314 муниципалитеттен (5564-тің ішінен) жиналған деректер 2005 жылдың екінші жартысында ғана әлеуметтік қамсыздандыру орталықтарынан 27 986 бала қамқорлық алғандығын көрсетті: жыныстық қорлық (13240), психологиялық зорлық-зомбылық (4340), қараусыздық (4073) физикалық зорлық-зомбылық (3436) және жыныстық қанау (2887). Жәбірленушілердің басым көпшілігі 7-14 жас аралығындағылар (17 738). Олардың 4936-ы 6 жасқа толмағандар.
Канада
Канада дәлелдемелер туралы мәліметтерді береді, бірақ есептерді емес. Канадада 2008 жылы, 2012 жылы Ұлыбританияда 50 573 бала балаларды қорғау тізілімінде немесе балаларды қорғау жоспарында тіркелген: Англия (42 850), Шотландия (2 706), Уэльс (2 890), Солтүстік Ирландия (2 127).
In 2012, the UK reports 50,573 children were on child protection registers or subject to a child protection plan: England (42,850), Scotland (2,706), Wales (2,890), Northern Ireland (2,127).
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та қызу желіге қоңырау салу саны 2348% -ға өсті, 1963 жылы бұл сан 150 000-дан 2009 жылы 3,3 миллионға жетті. АҚШ-та жылына шамамен 3,6 миллион шақыру бар: күніне 9 000, аптасына 63 000, бұл 18 жасқа дейінгі балалары бар АҚШ-тың 10 отбасының 1 -інен (осындай отбасылардың саны 32,2 миллион) әсер етеді. 1998-2011 жылдар аралығында "қызыл желіге" 43 миллион шақыру түсті.
Балаларды қорлау туралы міндетті түрде хабарлау критерийлері
Есеп беру критерийлері юрисдикцияға байланысты айтарлықтай өзгереді. Әдетте, міндетті хабарлау балаға қатысты зұлымдық немесе немқұрайдылық туралы күдік тудыратын адамдарға қолданылады, бірақ ол сондай-ақ тәуелді ересектерге немесе қарттарға немесе қоғамның кез келген мүшелеріне қатысты зұлымдық немесе немқұрайдылық туралы күдік тудыратын адамдарға да қолданылуы мүмкін (кейде оны Жалпыға бірдей міндетті хабарлау [UMR] деп атайды). Еуропа елдерінің басым көпшілігі - 86 пайызы - қандай да бір міндетті есептілік формасын қолданады; Африка елдерінің 77 пайызы; Азия елдерінің 72 пайызы және Американың 90 пайызы. Австралияда Солтүстік территория барлық азаматтардан балаларды қорлау туралы хабарлауды талап етеді, ал басқа штаттар мен аумақтарда белгіленген жұмыс рөлдері үшін міндетті түрде хабарлау қажет. Бразилияда денсаулық сақтау жүйесінде, мектептерде және көптеген муниципалитеттерде бар Балаларды қорғау кеңестерінің (CPC) желісі бойынша хабарлама жасау міндетті. Оңтүстік Африка Республикасында 2005 жылғы Бала туралы заңның 110-бабында "Тәуелсіздікке қарсы күрес туралы" заңға сәйкес "басқа мекеме қызметкерлері, стоматологтар, гомеопаттар, иммиграциялық қызметкерлер, еңбек инспекторлары, заңгерлер, дәрігерлер, акушерлер, діни қызметкерлер, медбикелер, терапевтер, физиотерапевтер, психологтар, діни жетекшілер, әлеуметтік қызмет көрсету саласының мамандары, әлеуметтік қызметкерлер, логопедтер, мұғалімдер, дәстүрлі денсаулық сақтау саласының қызметкерлері, дәстүрлі жетекшілер, қызметкерлер немесе жасөспірімдерді күтіп-бағу орталығында жұмыс істейтін еріктілер" балаға "денеге зиян келтіретін, жыныстық қатынасқа қатысы бар немесе қасақана назардан тыс қалған" деп күдік келтіргенде, ол туралы хабарлауға міндетті. 1957 жылғы "Сексуалды құқық бұзушылық туралы" заң бойынша, балаларды жыныстық тұрғыдан қорлау туралы білетін барлық азаматтар бұл туралы полицияға хабарлауға міндетті. Ұлыбритания заңдарына сәйкес, тек жергілікті биліктегі әлеуметтік қызметкерлер, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет жөніндегі кеңес әлеуметтік қызметкерлері (Солтүстік Ирландия) және полиция бала күтім мен қорғауға мұқтаж екендігі туралы күдікті хабарлауға міндетті. Жергілікті балаларды қорғау жөніндегі нұсқаулар мен кәсіби мінез-құлық кодекстері басқа мамандардан, мысалы мұғалімдер мен медициналық қызметкерлерден, хабарлауды талап етуі мүмкін, бірақ олар мұны заң бойынша істеуге міндетті емес.
Солтүстік Америка
АҚШ-та штаттар өз заңдарына жиі өзгерістер енгізеді, бірақ 2019 жылдың сәуір айынан бастап барлық штаттарда, Колумбия округінде, Америка Самоасында, Гуамда, Солтүстік Мариана аралдарында, Пуэрто-Рикода және АҚШ Виргин аралдарында балаларды қорлау туралы күдіктілерді тиісті агенттікке хабарлауға міндетті адамдарды анықтау туралы заңдар бар. Барлық басқа штаттарда, аумақтарда және Колумбия округінде кез келген мандатсыз адамға да хабарлауға рұқсат етіледі. Канада барлық азаматтарға міндетті талап қояды, бірақ Юкон территориясында бұл тек кәсіби рөлдерінде балалармен байланыста болатын адамдарға ғана қолданылады.
Еуропалық Одақ
Еуропа Кеңесі барлық елдерді балаларды қорлау туралы міндетті түрде хабарлауға шақырды, бірақ Еуропаның бірнеше елдері бұны жасамайды. Он бес мүше мемлекет (Болгария, Хорватия, Дания, Эстония, Франция, Венгрия, Ирландия, Литва, Люксембург, Польша, Румыния, Словения, Испания және Швеция, сондай-ақ 2020 жылдың 31 қаңтарында ЕО-дан шыққан Ұлыбритания) барлық кәсіби мамандар үшін есеп беру міндеттемелерін енгізді. 10 елде (Австрия, Бельгия, Кипр, Чехия, Грекия, Финляндия, Италия, Латвия, Португалия және Словакия) қолданыстағы міндеттемелер тек әлеуметтік қызметкерлер мен мұғалімдер сияқты белгілі бір кәсіби топтарға қатысты. ЕО-ға мүше мемлекеттердің жартысынан көбі (15) (Болгария, Хорватия, Кипр, Чехия, Дания, Эстония, Финляндия, Ирландия, Италия, Латвия, Литва, Португалия, Словакия, Словения және Швеция) азаматтық тұрғындарға қатысты арнайы хабарлау міндеттемелері бар, азаматтық тұрғындар балаларды қорлау, қараусыз қалдыру және/немесе пайдалану туралы хабарлауға міндетті. Көптеген мүше мемлекеттерде арнайы ережелері жоқ, ұлттық заңнама бойынша барлық азаматтардың қылмыстық іс-әрекетті хабарлау жөніндегі жалпы ережелері қолданылады, бірақ зорлық-зомбылық қаупі бар баланы хабарлау туралы арнайы міндеттеме жоқ. Германияда, Мальтада және Нидерландыда 2014 жылдың наурызында есеп беру міндеттемелері қолданылмаған. Алайда Мальтада жаңа Балаларды қорғау туралы заң жобасы (үйден тыс күтім) барлық мамандар мен еріктілер үшін міндетті түрде есеп беру міндетін енгізді.
Кәсіптер мен есеп беру
Міндетті хабарлау талаптары әдетте балалармен жиі байланыста болатын мамандықтарға қолданылады, бірақ кейбір юрисдикцияларда барлық азаматтар кейбір қорлау түрлеріне күдік білдіруі керек. Басқа юрисдикциялар тек дәрігерлерге немесе медициналық мамандарға ғана талап қояды. Сот органдары бұл топтар заң бойынша (міндетті) хабарлауға міндетті болғанымен, көпшілік сот органдары кез келген мүдделі адамдардың ерікті түрде хабарлауға мүмкіндік беретінін атап өтуі мүмкін.
Діни қызметкерлердің күнәсына өкініп, басқа да бостандықтары
Мандатты баяндаушының міндеттері мен кейбір артықшылықты байланыс заңдары арасындағы қақтығыстар жиі кездеседі, бірақ, әдетте, адвокат-клиент артықшылықтары мен дін қызметкерлері-тәубегерлік артықшылықтары көптеген юрисдикцияларда міндетті баяндаудан босатылады. АҚШ-тың кейбір штаттарында психиатрлар мен психологтар да міндетті түрде есеп беруден босатылады. "Clergypenitent privilege" - бұл рухани мүше мен ақпаратпен құпия бөлісетін араласушы арасындағы қарым-қатынасты қорғайтын ерекше қарым-қатынас. Қолданылған кезде, министр де, "тәубе етуші" де сот алдында, куәлік беру арқылы немесе басқа да заңдық іс-қимылдар арқылы хабарламаның мазмұны туралы куәлік беруге мәжбүр бола алмайды. АҚШ-тың көпшілігі бұл артықшылықты, әдетте, дәлелдеу ережелері немесе азаматтық іс жүргізуде ұсынады, ал құпиялылық артықшылығы католик емес дін қызметкерлеріне және Таңдау рәсімінен тыс кеңестерге де берілді.